Πώς η ξυπόλυτη χορεύτρια Ισιδώρα Ντάνκαν, η διάσημη φωτογράφος Nelly’s με τις αισθησιακές λήψεις της, ο γαλλικός οίκος μόδας Dior αλλά καιη Τζένιφερ Λόπεζ έσπασαν το «άβατο» του Ιερού Βράχου της Ακρόπολης
Από τη
Γιώτα Βαζούρα
Στην Gucci -την ιταλική φίρμα που πέρυσι αποφάσισε να «ντύσει» ψηφιακά τα Γλυπτά του Παρθενώνα με φαντεζί αξεσουάρ- οι «ιεροί» του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) είπαν πρόσφατα «όχι», όταν ο διάσημος οίκος μόδας ζήτησε τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, προκειμένου να στήσει εκεί το φαντασμαγορικό ντεφιλέ του. Κάποια χρόνια πριν, όμως, το «άβατο» του Παρθενώνα είχαν παραβιάσει ο Dior, η διάσημη φωτογράφος Nelly’s με τις αισθησιακές φωτογραφίες της, ακόμη και η Τζένιφερ Λόπεζ, ποζάροντας πλάι στις πέτρες που κάποτε είχαν βαδίσει δίπλα τους ο Σωκράτης, ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης.
Ανατρέχοντας πίσω στον χρόνο, η ιστορία του σημαντικότερου μνημείου της Ελλάδος έχει, καλώς ή κακώς, συνδεθεί και με μεγάλα ονόματα από τον χώρο της μόδας, αλλά και με εμβληματικές φωτογραφίσεις με φόντο τον Παρθενώνα, που άφησαν εποχή και ακόμη συζητιούνται.
Πρωτοπόροι
Μια από αυτές είναι εκείνη της «ξυπόλυτης χορεύτριας» (παρατσούκλι που της δόθηκε επειδή της άρεσε να χορεύει χωρίς παπούτσια), της Ισιδώρας Ντάνκαν. Η Αμερικανίδα, που λάτρευε την Ελλάδα και είχε μπολιάσει στις χορογραφίες της αρχαιοελληνικά στοιχεία, το 1921 μαζί με τον πρωτοπόρο φωτογράφο Εντουαρντ Στάισεν ήρθε στη χώρα με σκοπό να κάνει μια κινηματογράφηση σε εμβληματικά μνημεία της Ελλάδας. Η κινηματογράφηση τελικά δεν έγινε, όμως ο Στάισεν έπεισε τη χορεύτρια και τις θετές κόρες της να ποζάρουν στον Παρθενώνα ως άλλες Καρυάτιδες.
Η Ισιδώρα απαθανατίστηκε φορώντας έναν αρχαιοελληνικό χιτώνα, ενώ η Τερέζα Ντάνκαν φωτογραφήθηκε στον Ιερό Βράχο με ένα διάφανο αραχνοΰφαντο πέπλο. Μια από τις ωραιότερες και πιο ποιητικές λήψεις εξ αυτών ήταν η εικόνα που έδειχνε την Αμερικανίδα χορεύτρια να στέκεται ανάμεσα στις κολόνες του ναού, με το φως του αθηναϊκού ήλιου να τη λούζει από ψηλά.
Το ίδιο… σκηνικό χρησιμοποίησε λίγα χρόνια αργότερα και η εθνική μας φωτογράφος, η Nelly’s, η κατά κόσμον Ελλη Σουγιουλτζόγλου – Σεραϊδάρη, σε ένα καλλιτεχνικό εγχείρημα που κατάφερε να διχάσει αλλά και να σοκάρει τη συντηρητική αθηναϊκή κοινωνία του 1928. Η γυμνή φωτογράφιση της κορυφαίας μπαλαρίνας της εποχής Μόνα Παέβα σκανδάλισε την αθηναϊκή κοινή γνώμη και δημιούργησε στρατόπεδα φανατικών αρνητών και υποστηρικτών της. «Διαμαρτύρομαι εν ονόματι των ολύμπιων θεών οι οποίοι, ως γνωστόν, όχι μόνο επερπατούσαν γυμνοί, αρσενικοί και θηλυκοί, αλλά και θεόγυμνοι ελατρεύοντο στους ναούς των…» είχε γράψει στη στήλη του σε ημερήσια εφημερίδα ο γνωστός λογοτέχνης Παύλος Νιρβάνας, υπερασπιζόμενος τη φωτογράφο για την προκλητική απόφασή της.
Μάλιστα, όπως είχε δηλώσει και η ίδια σε μια από τις συνεντεύξεις της, η γυμνή αυτή φωτογράφιση δεν ήταν προσχεδιασμένη, αλλά προέκυψε! Εχοντας αποσπάσει τη σχετική άδεια από τον τότε διευθυντή της Ακρόπολης Αλέξανδρο Φιλαδελφέα, η φωτογράφος βρέθηκε στον Ιερό Βράχο έχοντας μαζί της πέπλα και χιτώνες, με τους οποίους επρόκειτο να ντύσει την μπαλαρίνα.
Την ώρα, όμως, που η χορεύτρια άλλαζε τα ρούχα της στο φυλάκιο, η δημιουργός αποφάσισε να της προτείνει να ποζάρει γυμνή. Η Μόνα Παέβα συμφώνησε και έτσι προέκυψαν οι εικόνες που έκαναν τον γύρο του κόσμου. Μάλιστα, ο διευθυντής της Ακρόπολης είχε ζητήσει οι φωτογραφίες να μη δημοσιευτούν, ωστόσο οι λήψεις λίγο αργότερα παρουσιάστηκαν σε γαλλικό περιοδικό, προκαλώντας την οργή του αθηναϊκού Τύπου, χαρακτηρίζοντας τη φωτογράφιση βεβήλωση του μνημείου.
Επιστροφή
Εναν χρόνο αργότερα, η Nelly’s επέστρεψε στην Ακρόπολη για να τραβήξει και πάλι φωτογραφίες, αυτήν τη φορά όμως η Ουγγαρέζα χορεύτρια Νικόλσκα πόζαρε -για να μην προκαλέσει ξανά αντιδράσεις- με πέπλα. Οι εν λόγω φωτογραφίες έγιναν αφίσες και παρουσιάστηκαν στο περίπτερο του ελληνικού τουρισμού στην έκθεση του Παρισιού το 1936, περνώντας έκτοτε στη σφαίρα του θρύλου.
Το 1951, ο γαλλικός οίκος Dior, φέρνοντας τοπ μόντελ της εποχής, ήρθε στην Αθήνα και ανηφόρισε στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης για τις ανάγκες μιας μεγάλης φωτογράφισης, όπου οι «πρωταγωνίστριες» φορούσαν ρούχα υψηλής ραπτικής. Ο άνθρωπος που κρατούσε τον φακό ήταν ένας από τους πιο γνωστούς φωτογράφους του γαλλικού οίκου, ο Ζαν Πιερ Πεντραντζίνι.
Μια παρόμοια φωτογράφιση στα Προπύλαια της Ακρόπολης είχε κάνει και ο φημισμένος Ελληνας σχεδιαστής, ο «βασιλιάς της μουσελίνας» Jean Desses, κατά κόσμον Γιάννης Ντεσσές. Ο διεθνούς φήμης μόδιστρος, ρούχα του οποίου είχαν κατά καιρούς φορέσει η Μαρία Κάλλας, η Μάρλεν Ντίτριχ, η Ρίτα Χέιγουορθ αλλά και η Ρενέ Ζελβέγκερ και η Ναόμι Κάμπελ, ανέβασε τα μοντέλα του στον Ιερό Βράχο και ντύνοντάς τα με τα υπέροχα φορέματά του έκανε μια φωτογράφιση που λίγοι θυμούνται.
«Παράκαμψη» του ΚΑΣ από τον υπ. Πολιτισμού
Σίγουρα, όμως, η φωτογράφιση που δύσκολα μπορεί να ξεχάσει κανείς -μια και είναι και σχετικά πρόσφατη- είναι εκείνη της Τζένιφερ Λόπεζ το 2008. Η Λατίνα σταρ, η οποία βρέθηκε στην Αθήνα για να δώσει μια συναυλία στο πλαίσιο της παγκόσμιας περιοδείας της, εξέφρασε την επιθυμία να ανέβει στον Ιερό Βράχο και, φορώντας πολυτελείς τουαλέτες, να κάνει μια φωτογράφιση με τον Σπύρο Πώρο απέναντί της να κρατά τον φακό. Εκείνο που προκάλεσε την αντίδραση πολλών ήταν το γεγονός πως το θέμα της παραχώρησης δεν «έπεσε» ούτε συζητήθηκε ποτέ στο τραπέζι του ΚΑΣ, αφού ο τότε υπουργός Πολιτισμού Μιχάλης Λιάπης έδωσε τη σχετική άδεια παρακάμπτοντας το αρμόδιο όργανο.
