Στο φως ευρήματα του ιστορικού ναυαγίου του πλοίου «Μέντωρ» με αντικείμενα που είχε πάρει από την Αθήνα ο λόρδος Ελγιν
Πιόνια σκακιού, καπνοσύριγγες, φιαλίδια, χτένια, μία οδοντόβουρτσα… Τα παραπάνω είναι μόνο μερικά από τα νέα ευρήματα που έφερε στο φως η υποβρύχια έρευνα της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων (ΕΕΑ) στο ιστορικό ναυάγιο του πλοίου «Μέντωρ» στα Κύθηρα, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 8 έως τις 27 Ιουλίου.
Βρισκόμαστε στα 1802, όταν το μπρίκι «Μέντωρ» σαλπάρει από τον Πειραιά με ενδιάμεσο σταθμό τη Μάλτα και τελικό προορισμό την Αγγλία, μεταφέροντας 17 ξύλινα κιβώτια με αρχαιότητες που είχαν αφαιρεθεί από τον Παρθενώνα και άλλα μνημεία των Αθηνών από την ομάδα του λόρδου Ελγιν.
Ομως κατά τη διάρκεια του ταξιδιού το πλοίο πέφτει σε κακοκαιρία στα ανοιχτά του ακρωτηρίου Ταίναρο. Τότε ο κυβερνήτης αποφασίζει να βρει καταφύγιο στο υπό βρετανική κυριαρχία λιμάνι του Αβλέμονα, όμως το «Μέντωρ» χτυπά στα βράχια και βυθίζεται. Ευτυχώς, το πλήρωμα και οι επιβάτες διασώζονται, όχι όμως και το πολύτιμο φορτίο, το οποίο χάνεται στον βυθό, σε βάθος περίπου 20 μέτρων.
Αξίζει να αναφερθεί ότι αμέσως μετά το ναυάγιο ο λόρδος Ελγιν επιστράτευσε τους καλύτερους Ελληνες σφουγγαράδες για να εντοπίσουν και να ανασύρουν τους θησαυρούς του πλοίου. Οι συγκεκριμένοι βουτούσαν στα νερά των Κυθήρων για πάνω από δύο χρόνια και ανέβαζαν με ιμάντες στην επιφάνεια το φορτίο. Ομως δεν ήταν λίγα και τα αντικείμενα που καταστράφηκαν, καθώς η διαδικασία της ανέλκυσης είχε ως αποτέλεσμα τη θραύση, την αναμόχλευση και τον κατακερματισμό όσων από αυτά δεν ήταν προς ανέλκυση.
Συντονισμός
Στην πρόσφατη έρευνα, η οποία διεξάγεται για πέμπτη χρονιά από την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, υπό τον συντονισμό του επιστημονικού υπευθύνου δρος Δημήτρη Κουρκουμέλη, βρέθηκαν προσωπικά αντικείμενα των επιβατών και του πληρώματος, όπως πιόνια σκακιού, νομίσματα από τα οποία ένα χρυσό (Ουτρέχτη 1756), καπνοσύριγγες, φιαλίδια, ένας οστέινος καβαλάρης διακόσμηση μουσικού οργάνου, χτένια και μία οδοντόβουρτσα, καθώς και δύο μεταλλικά κομβία με παράσταση άγκυρας, που προέρχονται από ένδυμα ναυτικού. Επίσης, εντοπίστηκαν το εμπρός μέρος ενός συρταριού επίπλου, καθώς και ένας μεγάλος αριθμός θραυσμάτων σκευών καθημερινής χρήσης.
Κατά τη διάρκεια της φετινής υποβρύχιας ανασκαφής ερευνήθηκε μια τομή (Τομή 1/2017) διαστάσεων περίπου 3×2 μ. σε περιοχή προς την πλώρη του πλοίου. Αν και στον χώρο δεν σώζεται σε καλή κατάσταση το σκαρί του πλοίου, βρέθηκε μεγάλος αριθμός ξύλων που μαρτυρούν την καταστροφή του τόσο κατά τη διάρκεια της πρώτης ναυπήγησής του την περίοδο 1802-1804 όσο και από τις μετέπειτα ενέργειες στον χώρο, καθώς και ένας σημαντικός αριθμός τροχαλιών, σχοινιών και μεταλλικών αντικειμένων, που σχετίζονται με την περιοχή, όπου υπήρχε ο ένας από τους δύο ιστούς του πλοίου.
Η έρευνα υποστηρίχτηκε από τον Κυθηραϊκό Ερευνητικό Ομιλο, τον Δήμο Κυθήρων, την Ilios Shipping Co, τον Στάθη Τριφύλλη και τη ΜΚΟ Αργώ.
