«Είμαι μικρός. Είμαι μόνο 16 χρονών, οπότε ελπίζω ότι κάπως ο θυμός θα ξεθυμάνει». Ο Ρότζερ Ενσεντζίγιουμβα έφυγε από τη χώρα του σε βρεφική ηλικία και δεν μπορούσε να γνωρίζει τον λόγο της φυγής του. Ο Βρετανός έφηβος ηθοποιός, με την αγάπη για το ποδόσφαιρο και τη ραπ μουσική, συλλογίζεται τη Ρουάντα στα έργα του.
Το 2004, το ενημερωτικό πρόγραμμα Inside Out της τηλεόρασης του BBC πήγε τον Ρότζερ και τη μητέρα του πίσω στη Ρουάντα. Είχαν φύγει από τη χώρα δέκα χρόνια πριν. Ο πατέρας του Ρότζερ ήταν θύμα των Χούτου και άφησε τον γιο του ορφανό όταν εκείνος ήταν μόλις εννέα ημερών. Για 100 ημέρες, όση ήταν και η χρονική διάρκεια των επιθέσεων στους Τούτσι, η μητέρα του Ρότζερ, Ιλουμινέ, κρυβόταν με το μωρό της για να επιζήσουν. Οταν της δόθηκε η ευκαιρία, έφυγε με τον γιο της στην Αγγλία, στο Νόρουιτς. «Η αλήθεια είναι ότι δεν θα έπρεπε να είμαι εδώ. Είμαι εδώ μόνο επειδή η μητέρα μου έκανε όσα έκανε για εμένα» λέει ο 16χρονος Ρότζερ Ενσεντζίγιουμβα.
Οι μάχες
Οι μάχες των Χούτου με τους Τούτσι άρχισαν όταν το 1994 το αεροπλάνο του προέδρου της, Ζουβενάλ Χαμπιαριμάνα, έπεσε στον χώρο του προεδρικού μεγάρου έπειτα από επίθεση. Η γενοκτονία εκατοντάδων χιλιάδων Τούτσι όμως δεν είχε να κάνει μόνο με το δυστύχημα, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους οι πρόεδροι της Ρουάντα και του Μπουρούντι. Από το χρονικό διάστημα της βελγικής κυριαρχίας της Ρουάντα, οι διαφορές ανάμεσα στις δύο φυλές πολλαπλασιάζονταν και η εχθρότητα μεγάλωνε, καθώς οι Τούτσι είχαν περισσότερα θεσμικά προνόμια από τους Χούτου, οι οποίοι ήταν περισσότεροι.
Ο Ρότζερ πήγε στη Ρουάντα με το BBC επειδή το βρετανικό τηλεοπτικό δίκτυο ενδιαφερόταν για την προσωπική ιστορία του μικρού παιδιού και της μητέρας του. «Ενδιαφέρομαι να μάθω περισσότερα για τον πατέρα μου» υποστήριζε τότε ο 10 χρονών Ρότζερ, ο οποίος έβρισκε τη γλώσσα της Ρουάντα δύσκολη, προσπαθούσε να ερμηνεύσει τις διαφορετικές διατροφικές συνήθειες και ενθουσιαζόταν επειδή μπορούσε να παίξει ποδόσφαιρο με τα ξαδέλφια του. Οι συγγενείς του Ρότζερ, ο οποίος είναι μοναχοπαίδι, στη Ρουάντα είναι συγγενείς της μητέρας του, καθώς όλη η οικογένεια του πατέρα του σκοτώθηκε στη γενοκτονία, αλλά πέντε συγγενείς της Ιλουμινέ επιβίωσαν.
Με το Inside Out, ο Ρότζερ έκανε για πρώτη φορά το ταξίδι στη Ρουάντα, αλλά δεν θα ήταν η μόνη του επίσκεψη ούτε η μόνη του εμφάνιση στην οθόνη. Πρωταγωνιστεί στην ταινία του 2010 «Africa United», που είναι για μια παρέα παιδιών, η οποία αποφασίζει να περπατήσει από τη Ρουάντα στη Νότιο Αφρική για να παρακολουθήσει το Μουντιάλ, και στη σειρά του BBC «Hominid». Σήμερα, στο BBC, θα κάνει πρεμιέρα και το ντοκιμαντέρ «Ρότζερ: Παιδί της γενοκτονίας». Για το «Africa United» και για το «Ρότζερ: Παιδί της γενοκτονίας», ο έφηβος Ενσεντζίγιουμβα πήγε στη Ρουάντα.
Ασβεστος θυμός…
Η μυθοπλασία του «Africa United» και ο ρεαλισμός του ντοκιμαντέρ προσπαθούν να ερμηνεύσουν τη συμφιλίωση, την εκδικητικότητα και την άφεση, που χαρακτηρίζουν τους ανθρώπους στη Ρουάντα, καθώς πέρασαν 17 χρόνια από τη γενοκτονία. Μπορεί ο Ρότζερ, ο οποίος έχει για καλύτερο φίλο τον Ιβ Ντεσάνζ, Χούτου και συμπρωταγωνιστή του στο «Africa United», να συγχωρέσει τους δολοφόνους του πατέρα του, όπως έχει κάνει η μητέρα του; Στο Inside Out είχε φανεί να υποστηρίζει ότι θα μπορούσε.
«Τότε ήταν κάπως πιο αθώο, τώρα είναι ένας θυμός και θα ήθελα να κάνω κάτι» παρατηρεί ο Ρότζερ. «Το να λέω ότι θα ήθελα να κάνω κάτι είναι καταστροφικό για τη Ρουάντα τώρα. Σιχαίνομαι να χρησιμοποιώ τη λέξη εκδίκηση, όμως έτσι αισθάνομαι».
Ο Ρότζερ, όμως, δεν είναι αποφασισμένος να κρατήσει το μίσος: «Θα είναι πολύ περίεργο να τα δω όλα ξανά σε δέκα χρόνια από τώρα, να δω τη διαφορά ανάμεσα στον εαυτό μου εκείνης και της σύγχρονης εποχής».
Αλέξανδρος Μόρντουντακ
