«Σας εύχομαι υγεία και ευτυχία, αλλά δεν μπορώ να κάνω το ταξίδι σας. Είμαι επισκέπτης / Δώστε μου ένα μέρος να κοιτάω / Ξεχάστε με στη θάλασσα / Σας εύχομαι υγεία και ευτυχία». Προφητικό αποδείχτηκε το ανέκδοτο ποίημα που έγραψε ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος το 1982, λίγο προτού ξεκινήσει να γράφει το σενάριο για την ταινία «Ταξίδι στα Κύθηρα».
Ο κορυφαίος σκηνοθέτης υπέκυψε στα τραύματα του έπειτα από τροχαίο δυστύχημα που είχε κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της νέας του ταινίας «Η άλλη θάλασσα». Χτυπήθηκε στον περιφερειακό της Δραπετσώνας, στον δρόμο προς Κερατσίνι, από μοτοσικλέτα που οδηγούσε ειδικός φρουρός, ο οποίος βρισκόταν εκτός υπηρεσίας. Στην περιοχή αμέσως έφτασε ασθενοφόρο που κλήθηκε από τους ανθρώπους του συνεργείου του και μετέφερε τον σκηνοθέτη στο νοσοκομείο Metropolitan, όπου και υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση. Ο σκηνοθέτης έφερε σοβαρές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και είχε εσωτερική αιμορραγία στην κοιλιακή χώρα.
Ο δημιουργός του «Μελισσοκόμου» αλλά και της ταινίας «Μια αιωνιότητα και μια μέρα» την περίοδο αυτή έκανε γυρίσματα στην περιοχή του Κερατσινίου, ετοιμάζοντας τη νέα του ταινία με θέμα την οικονομική κρίση, μια διεθνή συμπαραγωγή με λαμπερό καστ. Μάλιστα, το φιλμ που δεν κατάφερε να ολοκληρώσει είχε κυρίως ιταλική και ελληνική χρηματοδότηση.
Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 27 Απριλίου του 1935. Τελείωσε το σχολείο στην Αχαρνών, στο 2ο Γυμνάσιο Αθηνών, σ’ ένα σχολείο όπου στα διπλανά θρανία κάθονταν ο Αλέκος Φασιανός, ο Χρήστος Γιανναράς, αλλά και ο Λευτέρης Παπαδόπουλος. Το 1953 γράφτηκε στη Νομική Σχολή Αθηνών, την οποία όμως δεν τελείωσε ποτέ, ενώ το 1961 αποφάσισε να φύγει για τη Γαλλία. Εκεί παρακολούθησε μαθήματα γαλλικής φιλολογίας και φιλμολογίας με καθηγητές τον Ζορζ Σαντούλ και τον Ζακ Μιτρί στη Σορβόνη, αλλά και μαθήματα εθνολογίας με τον κορυφαίο Λεβί Στρος.
Χαρακτηριστικό είναι ότι όλο το διάστημα των σπουδών του για να αντεπεξέλθει στα έξοδα δούλευε στη ρεσεψιόν της Σιτέ Ουνιβερσιτέρ μαζί με τον γλύπτη Γεράσιμο Σκλάβο. Το 1962 έγινε δεκτός στη περίφημη σχολή κινηματογράφου IDHEC, όμως η διαφωνία και η σύγκρουσή του με τον καθηγητή της σκηνοθεσίας τον οδήγησε σε πρόωρη λήξη των σπουδών του. Η επιστροφή του στην πατρίδα έγινε το 1964, ωστόσο η επάνοδός του στην Ελλάδα αμαυρώθηκε από ένα δυσάρεστο περιστατικό, τον αναίτιο ξυλοδαρμό του από την Αστυνομία καθώς βάδιζε ανύποπτος. Την περίοδο αυτή ξεκίνησε να εργάζεται ως κριτικός λογοτεχνίας στην εφημερίδα «Δημοκρατική αλλαγή». Η πρώτη μικρού μήκους ταινία του, η «Εκπομπή», η οποία γυρίστηκε το 1968, ήταν μόνο η αρχή μιας λαμπρής κινηματογραφικής καριέρας που συνοδεύτηκε από αλλεπάλληλες επιτυχίες και διακρίσεις σε διεθνή φεστιβάλ.
Κορυφαία στιγμή της καριέρας του ήταν η κατάκτηση του Χρυσού Φοίνικα του Φεστιβάλ Καννών το 1998 για την ταινία του «Μια αιωνιότητα και μια μέρα», ένα φιλμ το οποίο πραγματεύεται την έννοια του χρόνου. Και δεν ήταν η μόνη. Είχε αποσπάσει το μεγάλο βραβείο της επιτροπής για το «Βλέμμα του Οδυσσέα» στο Φεστιβάλ Καννών αλλά και τον Χρυσό Λέοντα για τον «Μεγαλέξανδρο» στο Φεστιβάλ της Βενετίας.
Είχε συνεργαστεί με κορυφαία ονόματα του παγκόσμιου κινηματογράφου: Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, Χάρβεϊ Καϊτέλ, Μπρούνο Γκανζ, Γουίλιαμ Νταφόε. Ο τελευταίος, μάλιστα, λέγεται ότι κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ των Καννών, το 1995, τη χρονιά δηλαδή όπου το «Βλέμμα του Οδυσσέα» έφυγε με το μεγάλο βραβείο, μετά την προβολή πλησίασε τον Θόδωρο Αγγελόπουλο για να τον συγχαρεί. Τότε ο ίδιος είχε αναφέρει: «Ο,τι και αν κάνετε στο μέλλον, θα ήθελα να συνεργαστούμε», δείχνοντας πόσο εκτιμούσε τη δουλειά του Ελληνα κινηματογραφιστή.
Τα μέρη που τον τραβούσαν σαν μαγνήτης στις ταινίες του ήταν κατά κύριο λόγο τοποθεσίες της Βόρειας Ελλάδας, παρά την πελοποννησιακή (από την πλευρά του πατέρα του) και κρητική καταγωγή του. Ο ίδιος πολλάκις εξάλλου είχε παραδεχτεί ότι «ο Βορράς με έλκει πολύ. Εκανα πέντε ταινίες στην Ηπειρο και τις υπόλοιπες, ένα μεγάλο μέρος τους, στη Μακεδονία και ειδικά στη Θεσσαλονίκη. Αυτή είναι η πόλη που έχω κινηματογραφήσει περισσότερο».
Με τη σύζυγό του Φοίβη είχαν αποκτήσει τρεις κόρες, την Αννα, την Κατερίνα και την Ελένη. Η μεγάλη του κόρη, η οποία είναι παντρεμένη με τον ηθοποιό Κώστα Αποστολίδη και έχει τρία παιδιά -πρόσφατα ο σκηνοθέτης έγινε για τρίτη φορά παππούς-, ασχολείται με την παραγωγή και το μάνατζμεντ, η Κατερίνα είναι σκηνογράφος, ενώ η Ελένη ακολούθησε τα χνάρια του πατέρα της και ασχολήθηκε με τον κινηματογράφο. Μάλιστα στην τελευταία του ταινία «Η άλλη θάλασσα» τόσο η Κατερίνα όσο και η Ελένη συμμετείχαν στην παραγωγή και την υλοποίηση της ταινίας.
«Αργά ή γρήγορα, επειδή μεγαλώνουμε, ερχόμαστε αντιμέτωποι με την ιδέα του θανάτου. Επειτα, μεγαλώνοντας πολλαπλασιάζονται οι θάνατοι, οι απώλειες των φίλων. Ημουν ανάμεσα σ’ αυτούς που βρήκαν πεθαμένο το πρωί στο ξενοδοχείο τον Τζαν-Μαρία Βολοντέ. Οταν στο ξενοδοχείο της Φλώρινας τον άγγιξα, η κρυάδα του θανάτου έγινε ταραχή. Εγινε ερώτημα για μένα και για την ανθρώπινη ύπαρξη. Το όριο, το τέλος ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο, τα σύνορα ζωής και θανάτου. Τα όρια ανάμεσα στον έρωτα, στις ανθρώπινες σχέσεις, στην επικοινωνία. Αυτή η έννοια του ορίου, του τέλος ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο, μπαίνει σαν θέμα των συνόρων με την ευρύτερη έννοια, όχι μόνο τη γεωγραφική αλλά και της ζωής και του θανάτου».
Γιώτα Βαζούρα
