Η άρνηση μπορεί να φέρνει δυσαρέσκεια και θυμό, όμως είναι παιδαγωγία, διάσωση των αρχών και των αξιών μαςΑπό τον π.
Θεμιστοκλή Μουρτζανό
Στην οικογενειακή καθημερινότητα, όπως και στη ζωή μας γενικά, το να πεις ΟΧΙ είναι δύσκολη κίνηση. Το ΟΧΙ είναι άρνηση ικανοποίησης του θελήματος του άλλου. Φέρνει δυσαρέσκεια, γκρίνια, θυμό που κάποτε γίνεται εκδίκηση. Οσα ΝΑΙ κι αν πεις, τα διαγράφει ένα ΟΧΙ. Και δεν μας αρέσει οι άλλοι να είναι δυσαρεστημένοι μαζί μας, να βλέπουμε μια αδιόρατη εχθρότητα στο πρόσωπο και στην καρδιά τους.
Το ΟΧΙ όμως χρειάζεται. Είναι παιδαγωγία, είναι διάσωση των αρχών και των αξιών μας, είναι ωφέλεια σε βάθος χρόνου για τον άλλον. Ο γονέας είναι παιδαγωγός. Θέλει το παιδί του να προχωρά καλά και στο σήμερα και στο αύριο. Και το ΟΧΙ κάνει ένα παιδί είτε να πεισμώνει και να παλεύει περισσότερο γι’ αυτό που θέλει είτε να επανεξετάζει το αίτημά του. Κυρίως όμως το βοηθά να εμπιστεύεται τον γονέα του, αν καταλάβει ότι πηγάζει από αγάπη. Το ΟΧΙ βάζει όρια. Την ίδια στιγμή διδάσκει στο παιδί ότι η ίδια ζωή, οι άνθρωποι με τους οποίους θα συναναστραφεί, τα όνειρά του που θα προσπαθήσει να εκπληρώσει περιλαμβάνουν και την ήττα, την αποτυχία, την απόρριψη. Ενα ΟΧΙ σήμερα από τον γονέα που αγαπά γίνεται αφορμή αυτογνωσίας σχετικά ανώδυνης. Τα ΟΧΙ της ζωής σε έναν άνθρωπο που δεν έχει μάθει να τα διαχειρίζεται μπορεί να φέρουν μεγάλα τραύματα.
Ομως υπάρχουν και τα προσωρινά ΟΧΙ. Αιτήματα που δεν είναι προς όφελος του παιδιού να εκπληρωθούν στο συγκεκριμένο χρονικό σημείο, αλλά απαιτούν μεγαλύτερη ωριμότητα από αυτό, πρέπει να απορρίπτονται. Ενας από τους νόμους της ζωής είναι και η υπομονή. Το «εδώ και τώρα» δεν είναι η λύση για να είμαστε ευχαριστημένοι. Υπάρχουν ο κόπος και η προσμονή που καθιστούν ένα αίτημα γόνιμο και με νόημα. Γι’ αυτό ο γονέας μεγαλώνει και ο ίδιος μαζί με το παιδί του. Χρειάζεται να πει και ΟΧΙ, για να βλέπει σε βάθος χρόνου την πορεία του παιδιού του και να κάνει τη σύνδεση της ελευθερίας με την ικανότητα ώριμης διαχείρισής της.
Υπάρχει όμως και από την πλευρά του γονέα η εγωιστική απόρριψη αιτημάτων των παιδιών τα οποία δεν βλάπτουν και ο ίδιος μπορεί να τα εκπληρώσει, δίνοντας χαρά. Η γονεϊκή ιδιορρυθμία πληγώνει. Κλονίζονται οι σχέσεις όταν υπάρχουν στενομυαλιά, αδυναμία παρακολούθησης της σκέψης και της ικανότητας του παιδιού να ελέγχει τη ζωή του και να αποφασίζει σωστά, όταν ο γονέας αρνείται να παραδεχθεί ότι το παιδί του μεγαλώνει, ότι έχει άποψη, πότι χρειάζεται επιχειρηματολογία· ότι ένα ΟΧΙ εξουσίας θα οδηγήσει είτε στην εξαπάτησή του και στο ψέμα από την πλευρά του παιδιού είτε στην εκπλήρωση κάθε απωθημένου αργότερα.
Το ΟΧΙ είναι απαραίτητο. Δεν βλάπτει συνήθως το παιδί, αλλά το βοηθά να ξαναδεί την πορεία του. Ο γονέας χρειάζεται να αντιληφθεί ότι ο σκοπός της σχέσης είναι η αλήθεια και όχι μόνο το να είναι ευχάριστος στο παιδί του. Κι αυτό απαιτεί διάκριση, την οποία δίνουν, εκτός της γνώσης και της παιδείας, κυρίως η πνευματική ζωή, η προσευχή, η σχέση με τον Θεό. Πρωτίστως όμως η αγάπη, που δεν βλέπει μόνο στο «σήμερα», αλλά ζητά την πραγματική ωφέλεια!
