Οι επισημάνσεις του υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιάννη Μουζάλα ότι «θα ήταν εγκληματικό λάθος» η αφαίρεση πόρων της Ε.Ε. από την Ελλάδα για να δοθούν στην Ιταλία και πως «δεν είμαστε σε κανονικότητα», καθώς «τα πράγματα στην ενδοχώρα είναι υπό έλεγχο, αλλά στα νησιά δεν είναι καλά», αποτελούν μόνο την κορυφή του τεράστιου παγόβουνου που ξανάρχεται προς τη χώρα.Ο εφιάλτης της μεταναστευτικής και προσφυγικής κρίσης αναβιώνει σε λιγότερο από ενάμιση χρόνο από την υπογραφή της κοινής δήλωσης Ε.Ε. – Τουρκίας (Μάρτιος 2016) και αυτή τη φορά όχι μόνον εξαιτίας του Ρ.Τ. Ερντογάν. Ο πρόεδρος της γειτονικής χώρας, παρά τις σχετικές διαρκείς απειλές του, δεν έχει αλλάξει δραστικά πολιτική, προτιμώντας να ζητεί επιπλέον βοήθεια 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, χωρίς καν να έχει εξαντλήσει το προηγούμενο ισόποσο χρηματοδοτικό πακέτο και χωρίς να έχει παράσχει αποδείξεις για τον ακριβή τρόπο αξιοποίησής του. Επίσης, σύμφωνα με αξιόπιστες διπλωματικές πηγές, ούτε και στις προ εβδομάδος συνομιλίες τους, στις Βρυξέλλες, οι Τούρκοι υπουργοί Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μ. Τσαβούσογλου και Ο. Τσελίκ, αντίστοιχα, παρουσίασαν νέα πρόταση για το συνδεόμενο θέμα κατάργησης της βίζας για την οποία -υποτίθεται ότι- η Αγκυρα επείγεται. Αντίθετα, η πρώτη αιτία της νέας επιδείνωσης του Μεταναστευτικού εντοπίζεται στις τεράστιες ροές στην κεντρική Μεσόγειο που αφενός απαιτούν μεγαλύτερη χρηματοδότηση της Ε.Ε. προς την Ιταλία και αφετέρου, όπως δεν είπε (και δεν έπρεπε να πει δημόσια) ο κ. Μουζάλας, προκαλούν ανησυχία μήπως διαχυθούν και προς ελληνικά νησιά.
Η δεύτερη αιτία είναι η οφθαλμοφανής κατάρρευση των αποφάσεων της Ε.Ε. για κατανομή προσφύγων σε όλες τις χώρες-μέλη της, αφού είναι σαφές ότι καμία δεν θέλει να αναλάβει πρόσθετα οικονομικά βάρη και τους κινδύνους εγκληματικότητας ή κλονισμού του κοινωνικού ιστού της. Η τρίτη αιτία δεν είναι άλλη από τη -για πολλοστή φορά- καθυστέρηση των οργάνων των Βρυξελλών να υιοθετήσουν αναθεωρημένο σχέδιο δράσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εσθονία (που ασκεί την προεδρία στο δεύτερο εξάμηνο του 2017) συζητούν διάφορες εκδοχές του ίδιου σχεδίου επί έναν μήνα και σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, δεν προβλέπεται οριστικοποίησή του πριν από τα μέσα Σεπτεμβρίου!
Ορισμένες από τις αλλαγές που συζητούνται είναι χρησιμότατες και ίσως μπορούν να υλοποιηθούν σχετικά γρήγορα, όπως π.χ. η γαλλική πρόταση για δημιουργία hot spots στη Λιβύη, ώστε να εγκαθίστανται εκεί όσοι συλλαμβάνονται ή διασώζονται στη Μεσόγειο. Οι περισσότερες, ωστόσο, αλλαγές δεν πρόκειται να προσφέρουν άμεσες λύσεις, καθώς οι ιδέες περί σταθεροποίησης της κατάστασης στη Λιβύη και ίδρυσης ταμείου χρηματοδότησης αντιμεταναστευτικών μέτρων σε όλες τις χώρες της Βόρειας Αφρικής απαιτούν μακρά περίοδο υλοποίησης. Μέχρι τότε χιλιάδες μετανάστες θα ακολουθούν την οδό της κεντρικής Μεσογείου και πολλοί εξ αυτών το άλλο σύνηθες δρομολόγιο από τις βορειοαφρικανικές χώρες προς την Κωνσταντινούπολη (ακόμα και αεροπορικώς) και μετά στο Αιγαίο.
Το δυσάρεστο για την Ελλάδα είναι ότι σχεδόν όλοι στην Ε.Ε. συμφωνούν στην παροχή πρόσθετων πόρων προς την Ιταλία και στην ίδρυση νέου ταμείου, χωρίς (με την εξαίρεση του επιτρόπου Δημ. Αβραμόπουλου) να συγκινούνται από τους κινδύνους που συνεπάγεται η αφαίρεση κονδυλίων από την Ελλάδα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η στάση της Γερμανίας που ακολουθεί τη γραμμή «ό,τι δώσαμε δώσαμε», χρησιμοποιώντας, ασφαλώς, την πιο κομψή διπλωματική διατύπωση πως έχει ήδη κάνει μεγάλες οικονομικές συνεισφορές και ίσως εξετάσει αργότερα την πιθανότητα άλλης χρηματοδότησης. Ταυτόχρονα, το Βερολίνο ζητεί άμεση ενίσχυση της Ιταλίας, χωρίς να ενδιαφέρεται για τη μείωση των πόρων προς την Ελλάδα, ενώ το μόνο παρήγορο είναι ότι, τουλάχιστον, υποστηρίζει το πρόγραμμα μετεγκατάστασης προσφύγων σε όλα τα μέλη της Ε.Ε. Κι όλα αυτά, ενώ ο πρόεδρος Ερντογάν δεν έχει αλλάξει πολιτική, οπότε η παρούσα -αρκετά προβληματική- κατάσταση θα κατέρρεε πλήρως. *Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη.
Αλέξανδρος Τάρκας
