Η Ευρώπη δεν πρέπει να πεθάνει στην Καταλονία! Το βιβλίο του Τζορτζ Οργουελ «Πεθαίνοντας στην Καταλωνία» περιγράφει τις εμπειρίες του από τον ισπανικό εμφύλιο, στον οποίο ο συγγραφέας δεν βρέθηκε μόνο ως ανταποκριτής αγγλικών εφημερίδων αλλά και με το όπλο στο χέρι στην πρώτη γραμμή, στην πλευρά των Δημοκρατικών, εναντίον των δυνάμεων του Φράνκο. Παραφράζω τον τίτλο του, γιατί πέρα από τις ιστορικές μαρτυρίες στο έργο αυτό καταγράφεται πώς οι πολιτικές σκοπιμότητες μπορούν να μετατρέψουν τον ενθουσιασμό σε απογοήτευση και να προαναγγείλουν την ήττα.
Είναι απίστευτη η επιπολαιότητα και η άγνοια με τις οποίες αντιμετωπίζεται και στην πατρίδα μας το δημοψήφισμα της περασμένης Κυριακής στην Καταλονία. Καιρός να θυμηθούμε μερικές αλήθειες όσο κι αν στενοχωρήσουμε τους πολυπληθείς θαυμαστές της Μπαρτσελόνα, την οποία ο γράφων λατρεύει παιδιόθεν, από τον καιρό του Μανέλ Ασένσι, του Κάρλος Ρέξας και του Ούγκο Σοτίλ, πριν από τον ερχομό του μακαρίτη Γιόχαν Κρόιφ κι όταν συμπλήρωνε 14 χρόνια δίχως πρωτάθλημα.
Καταρχήν, ως απότοκο της κληρονομιάς του εμφυλίου, στην Ισπανία λειτουργεί ένα αποκεντρωμένο σύστημα διακυβέρνησης, σε αναγνώριση της επιθυμίας πολλών περιοχών της χώρας για αυτονομία. Η Καταλονία είναι μία από τις 16 αυτόνομες Περιφέρειες του Βασιλείου της Ισπανίας, που απολαμβάνει σήμερα, μαζί με τη Χώρα των Βάσκων, ακόμα μεγαλύτερη αυτονομία από τις λοιπές Περιφέρειες. Οπως συμβαίνει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες με ανάλογα διοικητικά συστήματα, το ισπανικό Σύνταγμα του 1978, που υπερψηφίστηκε και από τους Καταλανούς, δεν αναγνωρίζει δικαίωμα απόσχισης.
Αυτός είναι και ο λόγος που το ισπανικό Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε παράνομο το δημοψήφισμα με το ερώτημα «θέλεις να γίνει η Καταλονία ένα ανεξάρτητο κράτος υπό τη μορφή αβασίλευτης δημοκρατίας;». Την ίδια άποψη εκφράζει και η συντριπτική πλειονότητα των πολιτικών δυνάμεων της χώρας που τα κόμματα τους αντιπροσωπεύουν τα 3/4 της ισπανικής Βουλής, συμπεριλαμβανομένου και του Καταλανού ηγέτη του φιλελεύθερου κόμματος Ciudadanos (Πολίτες) Αλμπερτ Ριβέρα. Σημειωτέον ότι το Διεθνές Δίκαιο προβλέπει άσκηση δικαιώματος αυτοδιάθεσης μόνο σε περίπτωση αποικιοκρατικής εξουσίας ή κατοχής από άλλη χώρα. Οσα, λοιπόν, συνέβησαν, όπως το κλείσιμο των εκλογικών τμημάτων και η απομάκρυνση των ψηφοδελτίων, έγιναν εις εκτέλεσιν δικαστικών αποφάσεων για την υπεράσπιση της συνταγματικής νομιμότητας.
Για την ιστορία, από την καταμέτρηση των ψήφων προκύπτει ότι ψήφισαν 2.260.000, έναντι των 5.300.000 εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Η συμμετοχή ήταν στο 42,3%. Από το δημοψήφισμα απείχαν όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης στους αυτονομιστές. Η τοπική κυβέρνηση που το διεξήγαγε και το κόμμα από το οποίο προήλθε κατέρρευσαν πρόσφατα υπό το βάρος ενός από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα διαφθοράς στη χώρα.
Αυτό το τελευταίο εξηγεί πολλά για το καταφύγιο που αναζητήθηκε στο κρεσέντο εθνολαϊκισμού με δόσεις αντιφρανκισμού που ακολούθησε. Προφανώς δεν αποτελεί άλλοθι για την επάρκεια των πολιτικών χειρισμών της κυβέρνησης του Μαριάνο Ραχόι. Δεν υπήρξαν ούτε οι προνοητικότεροι ούτε οι καταλληλότεροι. Το χειρότερο, γεμίζουν φόβο κάθε εχέφρονα Ευρωπαίο πολίτη για το τι μπορεί να ακολουθήσει αν ανοίξει αυτό το καταλανικό κουτί της Πανδώρας.
Ο κίνδυνος από ενδεχόμενη διάχυση τάσεων απόσχισης και ανεξαρτητοποίησης και άλλων ισχυρών ή μη εθνοτικών ομάδων, που θεωρούν ότι συνιστούν πλειονότητα στις περιοχές όπου ζουν και έχουν οικονομική ευρωστία, είναι υπαρκτός και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και δεν χρειάζεται να πάμε μέχρι το Βέλγιο, την Ιταλία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και τη Ρουμανία για να το διαπιστώσουμε. Το έχουμε πιο κοντά μας για όσους θέλουν να καταλάβουν…
Για όσους δεν καταλαβαίνουν, οι Καταλανοί είναι τόσο λιγότερο Ισπανοί από τους Ανδαλουσιανούς όσο λιγότερο Ελληνες είναι οι Πόντιοι από τους Βλάχους και οι Κρητικοί από τους Μανιάτες! Η άκριτη και, εν πολλοίς, ανιστόρητη στήριξη στους Καταλανούς αυτονομιστές, πέρα από την υπονόμευση της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης και την εξυπηρέτηση όσων αποζητούν μια εξασθενημένη Ε.Ε. στη διεθνή σκηνή, βάλλει ευθέως και κατά της δικής μας κρατικής συνοχής και ακεραιότητας.
Γιώργος Κ. Στράτος
*Δικηγόρος – δημοσιογράφος
