Τι κρύβουν τα «μη ανακοινώσιμα» στις συζητήσεις Κοτζιά με ΜακΜάστες και Τσίπρα με ΠενςΤου
Νίκου Σταματάκη*
Η απάντηση στο ερώτημα του τίτλου κρύβεται κυρίως στα «μη ανακοινώσιμα» των επαφών της ελληνικής αντιπροσωπίας στην Ουάσινγκτον. Αυτά συζητήθηκαν και αποφασίστηκαν κυρίως στη συνάντηση του υπ. Εξωτερικών κ. Κοτζιά με τον σύμβουλο Εθνικής Ασφαλείας στρατηγό ΜακΜάστερ τη Δευτέρα και τη συνάντηση Τσίπρα με τον αντιπρόεδρο Πενς την Τρίτη και αφορούν κυρίως τα «γεωστρατηγικά» θέματα και τις σχέσεις με Ρωσία και Τουρκία. Αλλά από τις μέχρι στιγμής δηλώσεις, ακόμα και από τον τόνο και το κλίμα των ανακοινώσεων (αλλά και την αναπόδραστη «γλώσσα του σώματος») μπορούμε να συμπεράνουμε τα εξής:
1 Για το περίφημο θέμα της αναβάθμισης των F-16: Ολη η ουσία βρίσκεται στη φράση του σχετικού ανακοινωθέντος για «διατήρηση των ισορροπιών» στην περιοχή. Πρόκειται για μια αναφορά που είχαμε να δούμε από την εποχή της περίφημης αναλογίας «7 προς 10» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Τι θέλει λοιπόν να πει ο «ποιητής»; Εάν πράγματι πρόκειται να ολοκληρωθεί η αγορά από την Τουρκία των αεροσκαφών 5ης γενιάς F-35, η οποιαδήποτε ισορροπία πάει περίπατο. Καμία ανανέωση των ελληνικών F-16 δεν θα είναι σε θέση να διατηρήσει την ισορροπία δυνάμεων – ακόμα και τα πιο προωθημένα ραντάρ και άλλα συστήματα που υποτίθεται περιλαμβάνονται στην αναβάθμιση των F-16. Το πιθανότερο είναι να συζητήθηκε το ενδεχόμενο μη παράδοσης στην Τουρκία των F-35, πράγμα καθόλου απίθανο στο σημείο που έχουν φθάσει οι σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας.
Επίσης, πιθανό είναι να προσφέρθηκαν στην Ελλάδα εγγυήσεις ότι τα τουρκικά F-35 δεν θα αποτελέσουν ποτέ απειλή ή άλλα αποτρεπτικά τεχνολογικά μέσα. Πάντως από τις δηλώσεις Τσίπρα στο τέλος της επίσκεψης προκύπτει ότι «το θέμα των ισορροπιών είναι κλειδί» και ότι «οι συζητήσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί». Ας μη βιάζονται λοιπόν ορισμένοι «αναλυτές» να βγάλουν συμπεράσματα… Και ας μη δίνουν μεγάλη αξία στις «φανφάρες» του προέδρου Τραμπ για «μεγάλο ντιλ $2,4 δισ.» – το οικονομικό θέμα φαίνεται ότι είναι ανοιχτό… Τέλος, ανησυχίες προκαλεί η φράση του κοινού ανακοινωθέντος περί χρήσης των ελληνικών F-16 σε «αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις» στην περιοχή…
2 Για τα γεωπολιτικά θέματα και τις σχέσεις με τη Ρωσία και την Τουρκία. Ολες οι ενδείξεις πείθουν ότι στο σημείο αυτό οι συζητήσεις πήγαν καλά, καθώς η Ελλάδα έχει εκ των πραγμάτων καταστεί το ανατολικό σύνορο της Δύσης. Ομως το συμφέρον και των δύο πλευρών επιβάλλει «σιγή ασυρμάτου». Από τις κινήσεις προσεχώς θα κριθεί το βάθος της συμφωνημένης συνεργασίας.
Αλλά η παραχώρηση της Αλεξανδρούπολης στα αμερικανικά συμφέροντα διανομής ενέργειας δίνει ένα στίγμα των αλλαγών. Στα Βαλκάνια πάντως αναμένεται στενή συνεργασία με την αμερικανική διπλωματία προς διευθέτηση των ανοιχτών πληγών στις σχέσεις με Αλβανία και Σκόπια. Οσο για τις τριγωνικές στρατηγικές σχέσεις με Κύπρο, Ισραήλ και Αίγυπτο, οι έπαινοι από αμερικανικής πλευράς ήταν ολοφάνεροι. Ταυτόσημη και η ενθάρρυνση για την εκμετάλλευση των ενεργειακών πηγών της ανατολικής Μεσογείου, όπου είναι φανερό ότι υπάρχει συναίνεση για σταδιακή επέκταση και η παρουσία ήδη της EXXON MOBIL μιλά από μόνη της. Τι θα γίνει όμως όταν η Τουρκία κατεβάσει το 2018 για έρευνες στη Μεσόγειο την πλατφόρμα υποθαλάσσιων γεωτρήσεων που μόλις αγόρασε στην Κορέα; Δεν φαίνεται προς το παρόν ότι η ελληνική πλευρά έχει αποσπάσει καμία απολύτως διαβεβαίωση.
3 Για τις επενδύσεις. Δόθηκε από τον κ. Τσίπρα και τη συνοδεία του υπέρμετρη έμφαση στις επενδύσεις, στην οποία συνέβαλε και ο πρέσβης Πάιατ. Ας μην υπάρχει αμφιβολία ότι οι υποψήφιοι επενδυτές δεν έχουν λεφτά για πέταμα σε μια χώρα όπου ο δημόσιος τομέας είναι κατακερματισμένος σε «μπαϊράκια» (Πολεοδομία, Αρχαιολογία κ.λπ.), που τα υπερασπίζονται μέχρι θανάτου τα γνωστά «τρωκτικά». Και που για κάθε σοβαρή επένδυση απαιτείται παρέμβαση του… πρωθυπουργού για να «διευθετηθεί». Χωρίς αλλαγή της νοοτροπίας, της φορολογίας και της γραφειοκρατίας οι επενδύσεις δεν πρόκειται να έλθουν.
Ας θυμηθούμε απλώς ότι η μεταπολεμική Ελλάδα ανοικοδομήθηκε με το συνάλλαγμα της διασποράς και της ναυτιλίας κυρίως. Οταν ο τομέας της οικοδομής πάσχει ακόμα από την πολεοδομική αναρχία, όταν δέχεται τέτοια φοροεπιδρομή και όταν οι ομογενείς φορολογούνται βαριά στις ΗΠΑ και στην Ελλάδα, για ποιες επενδύσεις μιλάμε άραγε; Είναι ο κ. Τσίπρας αποφασισμένος να «σπάσει αβγά» και «να τραβήξει αυτιά» στο κόμμα του και στη Δημόσια Διοίκηση; Πολύ φοβόμαστε, όχι…
4 Για το χρέος και το «τάιμινγκ» του κ. Τσίπρα. Σε δηλώσεις του ο Ελληνας πρωθυπουργός έκανε την έκπληξη επιμένοντας στην παρουσία του ΔΝΤ, με την ελπίδα ότι τελικά αυτό θα φέρει την ποθούμενη διαγραφή του χρέους.
Ο κ. Τσίπρας μίλησε κατ’ επανάληψη με έμφαση στο «τάιμινγκ» των προσεχών κινήσεων και ειδικά για το κλείσιμο της αξιολόγησης μέχρι το τέλος του χρόνου. Δεδομένου ότι έχει ήδη δρομολογηθεί η όποια μείωση χρέους για το καλοκαίρι του 2018, «εφόσον όλα πάνε καλά», δημιουργείται η εντύπωση ότι ο κ. Τσίπρας έχει ήδη κάνει το δικό του «τάιμινγκ» και προγραμματίζει εκλογές για το φθινόπωρο του 2018, αμέσως μετά τη συμφωνία μείωσης του χρέους.
5Η επίσκεψη του κ. Τσίπρα, του πολιτικού που έβαλε την ελληνική λέξη «kolotoumba» στο διεθνές πολιτικό λεξιλόγιο, έθεσε τέλος σε πολλές δεκαετίες αριστερής «αγκύλωσης» για τον ρόλο των ΗΠΑ στην Ελλάδα. Αυτό από μόνο του είναι σημαντική εξέλιξη, καθώς επιτρέπει τον εξορθολογισμό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Απομένει βέβαια και η μόνιμη θεμελίωσή της σε «πολυγαμικές» βάσεις με υπερκομματική συναίνεση, κάτι που έχει ήδη δρομολογηθεί, όπως φαίνεται με την ευρεία εθνική συναίνεση στις κινεζικές επενδύσεις και τις σχέσεις με το Ισραήλ. Πότε θα σταματήσει όμως η σχιζοφρένεια των συνθημάτων όπως «φονιάδες των λαών Αμερικάνοι» που προγραμματίζει και φέτος η νεολαία του ΣΥΡΙΖΑ στην πορεία του Πολυτεχνείου;
* Ο Νίκος Σταματάκης είναι διδάκτωρ Κοινωνικών Επιστημών, διεθνολόγος και επιχειρηματίας που ζει και εργάζεται στη Ν. Υόρκη.
