Αλήθειες για τα 16 χρόνια ηγεσίας του Τούρκου προέδρουΑπό τον
Μανώλη Κοττάκη
H «δημοκρατία» ανέδειξε ουκ ολίγες φορές στα πρωτοσέλιδά της τους πολιτικούς κινδύνους που διατρέχει ο πρόεδρος Ερντογάν εν όψει της πιθανότητας να βρεθούν μέλη της οικογενείας του εμπλεκόμενα σε σκάνδαλο ξεπλύματος βρόμικου χρήματος που δικάζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η πολιτική τύχη του Τούρκου ηγέτη έχει, βεβαίως, τεράστια σημασία για τη Δύση γενικότερα, έχει όμως τεράστια σημασία και για την Ελλάδα ειδικότερα. Και τούτο διότι στα δεκαέξι χρόνια της ηγεσίας του Ερντογάν, παρά τους βρυχηθμούς και τις κατά καιρούς προκλήσεις, η Ελλάδα ευτύχησε να ζήσει μία από τις ειρηνικότερες περιόδους στις σχέσεις της με την Τουρκία.
Αρκεί μόνο να παρατηρήσει κανείς ότι η Τουρκία αρνήθηκε να μπει στον πειρασμό να αξιοποιήσει τη χρεοκοπία μας για να κερδίσει έδαφος σε διάφορα μέτωπα. Αν ήθελε, θα μπορούσε να μας είχε κάνει μεγάλη ζημιά. Ενα νησάκι μπορούσε να το καταλάβει άνετα. Ομως, και εμείς συμπεριφερθήκαμε ακριβώς με τον ίδιο τρόπο στον Ερντογάν, όταν εκδηλώθηκε το πραξικόπημα. Στην Κύπρο, για παράδειγμα, υπήρχαν πειρασμοί στην κατάσταση που βρέθηκαν οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις μετά το πραξικόπημα. Ούτε και εμείς υποκύψαμε. Η πολιτική μας απέναντί τους υπήρξε μετριοπαθής.
Τώρα, όμως, ο Ερντογάν αντιμετωπίζει πρόβλημα στην αχίλλειο πτέρνα του: στα ζητήματα ηθικής. Και στο παρελθόν έγινε απόπειρα να πληγεί, αλλά οι μεθοδεύσεις αυτές έπεσαν στο κενό, γιατί η βαθιά Τουρκία αναγνωρίζει στον ηγέτη της ότι επί των ημερών του έφαγε «γλυκό ψωμί». Η φράση, που αποδίδεται σε Τούρκο ψηφοφόρο, είναι: «Και οι άλλοι έκλεψαν, αλλά αυτός έκανε κάτι για εμάς». Εκείνο που διαφοροποιεί τα πράγματα στην παρούσα φάση είναι πως οι καταγγελίες για διαφθορά στενών συγγενών του προέδρου δεν συνιστούν εσωτερική υπόθεση, αλλά αποτελούν μέγα διεθνές θέμα. Ο Τουρκοϊρανός έμπορος που έχει συλληφθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες και καταθέτει έπειτα από συμφωνία με το FBI στο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο άρχισε να κελαηδάει. Μέχρι ώρας, δεν έχει αγγίξει τον υιό του Τούρκου προέδρου. Αν, όμως; Εάν ναι, αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση για την πτώση του. Και εμείς θα πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε πως από το γνωστό θα πάμε στο άγνωστο. Σας βεβαιώ, δεν θα είναι εύκολο.
Ιστορικά η Ελλάς αντιμετώπισε τα περισσότερα προβλήματα στις σχέσεις της με την Τουρκία κάθε φορά που επικρατούσαν οι «κοσμικοί», οι «ευρωπαϊστές», οι «μεταρρυθμιστές», οι «κεμαλικοί». Τα Ιμια από το κεμαλικό στρατιωτικό κατεστημένο προκλήθηκαν. Η επιχείρηση «Βαριοπούλα», που πρόβλεπε και προβοκάτσιες σε ελληνικά νησιά, από κεμαλιστές στρατηγούς οργανώθηκε.
Οι φωτιές στα ελληνικά νησιά από κεμαλιστές μπήκαν, καθ’ ομολογίαν του πρώην υπουργού Εξωτερικών Μεσούτ Γιλμάζ. Με τους ισλαμιστές του Ερντογάν είχαμε προβλήματα, διακυμάνσεις, εξάρσεις, αλλά -από όσο θυμόμαστε- ποτέ μεγάλη κρίση στις σχέσεις των δύο χωρών.
Βεβαίως, ο Ερντογάν δεν είναι και κανένα πρότυπο δημοκράτη ηγέτη με τα δυτικά πρότυπα. Διώκει, φυλακίζει, περιορίζει, οπισθοδρομεί, χωρίς αμφιβολία. Και με τον φόβο της εκδήλωσης δεύτερου πραξικοπήματος, βλέπει παντού φαντάσματα. Ωστόσο κριτήριο για την αξιολόγησή του στις μεταξύ ημών διακρατικές σχέσεις είναι η επίδειξη πνεύματος καλής γειτονίας, όχι η προσήλωσή του στα δημοκρατικά ιδεώδη. Είδαμε και με τους δημοκράτες της Τουρκίας τι αποτελέσματα είχαμε. Υπό αυτή την έννοια, το ιδανικό σενάριο για τα εθνικά μας συμφέροντα είναι η επαναφορά του Ταγίπ στην τροχιά της Δύσης. Καθετί άλλο κρύβει επικίνδυνες εκπλήξεις.
