Μνημόνιο «δεξιά», μνημόνιο «αριστερά», κι η Ελλάδα διχάζεται ξανά
Οι μνημονιακές πολιτικές σφράγισαν αναμφίβολα την οικονομική δυσπραγία των ημερών μας. Παρά τις διακηρύξεις των απολογητών της κυβέρνησης, το δημόσιο χρέος, ως απόλυτο μέγεθος, συνεχίζει να αυξάνεται αντί να μειώνεται.
- Του Δρος Νίκου Παπαδάτου*
Την ίδια στιγμή, η χώρα εμφανίζεται ολοένα και πιο απομονωμένη σε επίπεδο διεθνών συμμαχιών, παραμένοντας προσκολλημένη αποκλειστικά στον πάγιο νατοϊκό άξονα, χωρίς ουσιαστική πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική.
Παράλληλα, το Μεταναστευτικό εξακολουθεί να συνιστά σοβαρή πρόκληση εθνικής ασφάλειας, ενώ οι οικονομικές δυσχέρειες εντείνουν τη μαζική φυγή νέων Ελλήνων στο εξωτερικό, αποδυναμώνοντας περαιτέρω το παραγωγικό και δημογραφικό δυναμικό της χώρας. Τέλος, οι διμερείς σχέσεις με την Τουρκία, την Αλβανία και άλλες γειτονικές χώρες παραμένουν ασταθείς και χωρίς σαφή στρατηγικό προσανατολισμό.
Ο πρωθυπουργός διέλυσε, επί της ουσίας, τις ελληνορωσικές σχέσεις, οι οποίες ήδη από τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου (1827) και έπειτα χαρακτηρίζονταν, ακόμη και σε περιόδους έντασης όπως ο Εμφύλιος Πόλεμος, από ένα πλαίσιο στοιχειώδους διπλωματικής διακριτικότητας. Αντ’ αυτού, υιοθετήθηκε μια ιδιαίτερα σκληρή γραμμή, με χαρακτηριστικά υβριδικής αντιπαράθεσης και σαφή ψυχροπολεμική λογική, οδηγώντας τις διμερείς σχέσεις σε πρωτοφανές σημείο διπλωματικής στασιμότητας.
Την κατεύθυνση αυτή όμως είχε ήδη εγκαινιάσει η εξωτερική πολιτική του Νίκου Κοτζιά, προσωπική επιλογή του Αλέξη Τσίπρα, όταν ξεκίνησε η περίοδος έντασης με τις πρώτες απελάσεις Ρώσων διπλωματών. Εκτοτε, και υπό την επιρροή των Βρυξελλών, η Ρωσία αντιμετωπίστηκε σταδιακά ως η κύρια απειλή για την εθνική ασφάλεια της χώρας. Η επιλογή αυτή είχε ως συνέπεια την αποδυνάμωση των ελληνορωσικών σχέσεων σε πολλαπλά επίπεδα -τουριστικό, ενεργειακό, πολιτικό και ευρύτερα γεωπολιτικό-, οδηγώντας την Ελλάδα σε ακόμα μεγαλύτερη διεθνή μονομέρεια.
Διέβη τον Ρουβίκωνα
Προχθές, δυστυχώς, ο πρώην πρωθυπουργός διέβη τον Ρουβίκωνα, επιλέγοντας να προχωρήσει σε μια εξαιρετικά ατυχή πολιτική σύνδεση -εν είδει συνδηλώσεως- εργαλειοποιώντας τον ΕΛΑΣ (Εθνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός), με ηγέτη τον Αθανάσιο Κλάρα (Αρης Βελουχιώτης), ο οποίος, με το όπλο στο χέρι, ηγήθηκε ενός ένοπλου κινήματος εθνικής αντίστασης που είχε ως στόχο την πραγμάτωση των πολιτικών αιτημάτων τα οποία εμπεριέχονταν στον όρκο κάθε ελασίτη:
«Ορκίζομαι ότι θα αγωνιστώ έως την τελευταία σταγόνα του αίματός μου για την πλήρη απελευθέρωση, ακεραιότητα και ανεξαρτησία της πατρίδας. Για την περιφρούρηση των συμφερόντων του ελληνικού λαού και την αποκατάσταση και κατοχύρωση των κυριαρχικών δικαιωμάτων του. Για τον σκοπό αυτό θα υπακούω στις πράξεις και αποφάσεις της ΠΕΕΑ και θα εκτελώ ευσυνείδητα και πειθαρχικά τις εντολές και οδηγίες των ανωτέρων μου και θα αποφεύγω κάθε πράξη που θα με ατιμάζει σαν άτομο και σαν αγωνιστή του ελληνικού λαού».
Με αίσθημα ευθύνης, θεωρώ ότι όσοι υπέγραψαν Μνημόνια σε αυτή τη χώρα ατιμάζουν, ουσιαστικά, εθνικά, πολιτικά, ιδεολογικά και αξιακά, τον ως άνω όρκο· με άλλα λόγια, η επίκληση του ιστορικού ακρωνύμιου αποτελεί μια πράξη πολιτικής τυμβωρυχίας, η οποία, πέραν της ατυχούς συνειρμικής διάστασης, είναι:
1 Ιστορικά ανεύθυνη, διότι καλλιεργεί τον διχασμό. Είναι γνωστό ότι τα ζητήματα της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου «βαραίνουν ως βραχνάς» εδώ και δεκαετίες τη συλλογική μνήμη, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας, τον κοινοβουλευτικό της βίο και συνολικά το πολιτικό σύστημα, το οποίο στέκεται αμήχανο απέναντι στην πρόσφατη Ιστορία της χώρας μας.
2 Πολιτικά ανώριμη, διότι η πράξη αυτή, κατά πάσα πιθανότητα, καταδικάζει τον πρώην πρωθυπουργό στη δεύτερη θέση, επιτρέποντας στο κυβερνών κόμμα να εξέρχεται αλώβητο από τα διαδοχικά λάθη του.
3 Εθνικά επιζήμια, διότι καλλιεργείται ένα ευρύ κλίμα διχασμού τόσο στο εσωτερικό όποιας εναπομένουσας «Αριστεράς» όσο και μια ευρύτερη απαξίωση των «αρχετύπων» της πάλης του ελληνικού λαού, τα οποία, καλώς ή κακώς, εξακολουθούν να διχάζουν την ελληνική κοινωνία.
Και ένα σύντομο σχόλιο για τον πιθανό εμπνευστή της ιδέας, στενό συνεργάτη του κυρίου Τσίπρα, τον Νίκο Μαραντζίδη, με τον οποίο οι αγεφύρωτες μεθοδολογικές διαφωνίες μας επί της ιστορικής επιστήμης ουδέποτε εμπόδισαν την ανταλλαγή απόψεων, ούτε και την εκ μέρους μου παραχώρηση σημαντικής ποσότητας αρχειακού υλικού, προκειμένου να ολοκληρώσει το -κατά τον ίδιο- «βαρυσήμαντο» έργο του «Στη σκιά του Στάλιν». Οι ιστοριογραφικές και επιστημονικές διαφωνίες οφείλουν να αναδεικνύονται μέσω διαλόγου και αντίστιξης διαφορετικών προσεγγίσεων, δίνοντας λόγο και στην αντίθετη πλευρά. Την ευκαιρία αυτή την παρείχα στον κύριο Μαραντζίδη τουλάχιστον δύο φορές, όπως άλλωστε έχω πράξει και με αρκετούς άλλους συναδέλφους, υπό την ευρεία έννοια του όρου.
Από τα «εμφύλια πάθη» φτάσαμε λοιπόν στην Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛΑΣ) φαλκιδεύοντας τη μνήμη των πεσόντων του Εθνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού. Η πολιτική αναθεώρηση συναντά εδώ τη μεθοδολογία της παραχάραξης της Ιστορίας, την οποία είχα παρατηρήσει και στο βιβλίο μου «Ακρως απόρρητο»: Εκεί επεσήμανα πρώτη φορά ότι ο Νίκος Μαραντζίδης υποστηρίζει πως στη συνάντηση των εκπροσώπων των Λαϊκών Δημοκρατιών με το ΚΚΕ, στις 10 Μαρτίου 1948, αποφασίστηκε η οργάνωση μεγάλης οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς τον ΔΣΕ, ύψους 11 εκατομμυρίων δολαρίων.
Ωστόσο, τα έγγραφα των Κρατικών Ρωσικών Αρχείων Κοινωνικής και Πολιτικής Ιστορίας δείχνουν ότι η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 10 Μαρτίου 1949 και όχι το 1948, ενώ το ποσό που κρίθηκε αναγκαίο ανερχόταν στα 10 και όχι στα 11 εκατομμύρια δολάρια. Επιπλέον, τα ίδια τα πρακτικά καταδεικνύουν ότι οι Λαϊκές Δημοκρατίες διέθεταν μόλις 2,5 εκατομμύρια δολάρια και αδυνατούσαν να καλύψουν ακόμη και βασικές ανάγκες του ΔΣΕ, όπως μηχανοκίνητα οχήματα, υλικά επικοινωνίας, κουβέρτες νοσοκομείων και σαπούνι.
Το ιστορικό πλαίσιο
Η διαφορά αυτή δεν είναι τυπική ούτε δευτερεύουσα. Η μετατόπιση της συνάντησης από το 1949 στο 1948 αλλοιώνει πλήρως το ιστορικό πλαίσιο και δημιουργεί στον αναγνώστη την εντύπωση μιας δήθεν απεριόριστης σοβιετικής οικονομικής και στρατιωτικής υποστήριξης προς το ΚΚΕ, η οποία δεν επιβεβαιώνεται από τα ίδια τα αρχειακά δεδομένα. Αντιθέτως, τα τεκμήρια αποκαλύπτουν οικονομική ανεπάρκεια και αδυναμία συγκέντρωσης των αναγκαίων πόρων ακόμη και λίγους μήνες πριν από τη λήξη του Εμφύλιου Πολέμου.
Οταν, επομένως, η επιλεκτική χρήση πηγών, οι λανθασμένες χρονολογήσεις και οι αριθμητικές ανακρίβειες μεταβάλλουν το πραγματικό ιστορικό πλαίσιο, τότε δεν πρόκειται απλώς για ερμηνευτική αστοχία, αλλά για σοβαρή παραμόρφωση της ιστορικής πραγματικότητας. Οταν η παραχάραξη της Ιστορίας συναντά τον πολιτικό καιροσκοπισμό διαστρεβλώνοντας την Ιστορία, τότε διαμορφώνεται μια επικίνδυνη εθνική και ιστορική εκτροπή, θύμα της οποίας είναι ο ελληνικός λαός.
*Διδάκτωρ Ιστορίας του πανεπιστημίου της Γενεύης
