Οι δημοσκοπήσεις είναι ένας κρίκος της αλυσίδας στη δημοκρατία της εικόνας. 1.000 άνθρωποι που είναι το δείγμα «υποδεικνύουν» σε 10 εκατομμύρια ποιος είναι ο λαοφιλής για να πάνε με τον νικητή ή να «μαυρίσουν» τον ηττημένο
Τo πρόβλημα με τις δημοσκοπήσεις στην Ελλάδα είναι ότι οι εταιρίες ενδιαφέρονται περισσότερο για τα συμβόλαια παρά για την αξιοπιστία τους. Η αναξιοπιστία δεν κοστίζει. Πάντα βρίσκεις πελάτη.
Η αγορά μας είναι μικρή κι έχει χώρο για αυτές. Η αστοχία στην πρόβλεψη συνήθως λησμονείται και μάλλον επιβραβεύεται. Οσο περισσότερο αποτυγχάνεις στην Ελλάδα τόσο πιο εύκολα βρίσκεις δουλειά. Νόμος. Ούτως ή άλλως, η αποτυχία στην πρόβλεψη δεν είναι ελληνικό ίδιον μόνον. Στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές στην Κύπρο απέτυχαν τα exit polls. Εδειχναν ισοπαλία ΔΗ.ΣΥ. και ΑΚΕΛ λίγα λεπτά αφότου έκλεισαν ο κάλπες. Ο Συναγερμός νίκησε τελικώς με τρεις μονάδες διαφορά. Απέτυχαν και στη Βρετανία οι δημοσκοπήσεις. Στις τοπικές εκλογές. Εβλεπαν θρίαμβο των Πρασίνων, «έχασαν» τη συντριβή των Εργατικών και τελικώς επικράτησε ο Φάρατζ.
Γράφω σήμερα όμως όχι για να αμφισβητήσω αυτά που διαβάζουμε κάθε μέρα, τα οποία στην τελική ανάλυση, παρά τις επιμέρους αλλοιώσεις με τις αναγωγές των αναγωγών, είναι ξεκάθαρα. Τα βασικά μεγέθη είναι σταθερά, πλην εξαιρέσεων. Συγκρινόμενα με τα αποτελέσματα των εκλογών του 2023, ο Τσίπρας είναι στα ίδια (15%-17%), το ΠΑΣΟΚ στα ίδια (10%-12%), η Ζωή στα ίδια, το ΚΚΕ συν πλην στα ίδια, η μόνη διαφορά (και «εξαίρεση») είναι η μεγάλη πτώση της Ν.Δ. κατά 16 ποσοστιαίες μονάδες στην πρόθεση ψήφου σε σύγκριση με το 41% του 2023 (την οποία συνηθίσαμε μετά τις ευρωεκλογές μεν, αλλά έχει μονιμοποιηθεί μέχρι νεωτέρας δε) και η σφήνα «Καρυστιανού».
Ηταν αναμενόμενο: Πρώτα η φιλελεύθερη παράταξη κόντυνε τους αντιπάλους της στην αντιπολίτευση και έπειτα το «επίπεδο» κόντυνε και την ίδια. Γράφω σήμερα για τις δημοσκοπήσεις κυρίως γιατί είναι ένας κρίκος μιας μακράς αλυσίδας, η αλλοίωση της οποίας καταργεί τη μαγεία της δημοκρατίας. Η δημοκρατία είναι διάλογος, σύγκριση, επιχείρημα, αντεπιχείρημα, επιλογή, αποδοκιμασία, επιδοκιμασία. Η δημοκρατία είναι γεμάτη από διλήμματα. Η δημοκρατία έχει το στοιχείο της έκπληξης. Ποτέ δεν κατάλαβα τη βιασύνη των ανθρώπων να «βουτούν» το κεφάλι μέσα στις κάλπες για να μαθαίνουν σε «κύματα» κατά τη διάρκεια της ημέρας μέσω των exit polls τι έχει η κάλπη ανά τέταρτο. Και ποιο είναι το αποτέλεσμα πριν από την ανακοίνωσή του.
Οι δημοσκοπήσεις που έχουν στόχο τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης αξιοποιούνται από τους πολιτικούς για να κάνουν τον κόσμο να ψηφίζει αυτόν που αντιπαθεί λιγότερο, και όχι αυτόν που αγαπά περισσότερο. Να καταψηφίζει αυτόν που βδελύσσεται και μισεί και όχι να ψηφίζει εκείνον από τον οποίον πιθανόν εμπνέεται. Οι δημοσκοπήσεις καταργούν το θετικό συναίσθημα και καλλιεργούν μόνο το αρνητικό. Οι δημοσκοπήσεις είναι επίσης ένας κρίκος της αλυσίδας στη δημοκρατία της εικόνας. 1.000 άνθρωποι που είναι το δείγμα «υποδεικνύουν» σε 10 εκατομμύρια ποιος είναι ο λαοφιλής για να πάνε με τον νικητή ή να «μαυρίσουν» τον ηττημένο. Δυστυχώς δεν είναι το μόνο εργαλείο «απομάγευσης» της δημοκρατίας, για να θυμηθώ και τον μεγάλο Εντγκάρ Μορέν, που έφυγε πλήρης ημερών από τη ζωή πριν από λίγες μέρες, σε ηλικία 104 ετών.
Τα σχέδια του υπουργείου Εσωτερικών για την καθιέρωση της επιστολικής ψήφου και στο εσωτερικό της χώρας (για την οποία ευτυχώς χρειάζεται αναθεώρηση) έχουν στόχο να καταργήσουν τη συνύπαρξη, τον διάλογο και την αλληλεπίδραση των ανθρώπων που είναι το οξυγόνο της δημοκρατίας. Στόχος του συστήματος, πέρα από το ξερίζωμα των Ελλήνων από τον καθαρό αέρα της υπαίθρου και το μάντρωμά τους στο λεκανοπέδιο και στα άλλα αστικά κέντρα για να είναι όμηροι του φόβου, είναι ο εγκλεισμός κατ’ οίκον, η διαμόρφωση άποψης σε συνθήκες μοναξιάς ή περιορισμένης επικοινωνίας κατ’ οίκον και η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος κατ’ οίκον.
Και η καθιέρωση της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας που ενδεχομένως παραβιάζει τη μυστικότητα όπως αυτή προβλέπεται σε νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών για την Αυτοδιοίκηση σε αυτή τη φιλοσοφία εντάσσεται: δημοκρατία εκ του μακρόθεν. Μας σχεδιάζουν ένα μέλλον μακριά από τα εκλογικά τμήματα, χωρίς τα παλαιά ψηφοδέλτια με το έμβλημα των κομμάτων, με ενιαίο ψηφοδέλτιο multiple choice που αφαιρεί εκείνα τα κρίσιμα δευτερόλεπτα της ταλάντευσης μέσα στο παραβάν όπου λαμβάνεις την τελική απόφαση είτε για το κόμμα που θα ψηφίσεις (ρίχνοντας τα άλλα ψηφοδέλτια στη μαύρη σακούλα) είτε για τον σταυρό στον βουλευτή.
Μας σχεδιάζουν ένα μέλλον που, για να εκλέξεις δήμαρχο, θα βάζεις στον φάκελο και θα ρίχνεις δύο ψηφοδέλτια μέσα στην κάλπη, ένα για τον πρώτο και ένα για τον δεύτερο γύρο! Κάποιοι καταργούν το δικαίωμα της επιλογής για να κάνει «οικονομία» η δημοκρατία. Κάποιοι έχουν το μυαλό τους στην προστασία του περιβάλλοντος και στο οικολογικό, τάχα, «αποτύπωμα» των εκλογών, ενώ το διακύβευμα είναι η ίδια η προστασία της δημοκρατίας. Για να αποτραπούν όλα αυτά που αρχίζουν από τις δημοσκοπήσεις και τους αλγόριθμους και καταλήγουν στην κάλπη (πάντα ψηφίζω στο δημοτικό μου σχολείο, στην αίθουσα όπου ήμουν μαθητής στην α΄ δημοτικού το 1974), μία είναι η λύση. Να σηκωθούν όλοι από τον καναπέ και ανεξαρτήτως κόμματος να ρίξουν στην κάλπη τα ψηφοδέλτια δημοκρατίας κατά της αντιδημοκρατίας. Εδώ που φθάσαμε, ξέρουμε ποια είναι η μία και ποια η άλλη.
