Παρακάτω θα διαβάσετε μια ιστορία και δυο «συνεντεύξεις» (ερωταποκρίσεις μάλλον είναι ορθότερος όρος, μια και ο διάλογος δεν έγινε με ανθρώπους) που θα σας πείσουν να αγοράσετε όσα τυπωμένα βιβλία μπορείτε. Ισως να μην έχετε ποτέ την ευκαιρία να τα ξαναδείτε. Γι’ αυτό είναι επείγον να ενημερώσετε τις βιβλιοθήκες σας με ό,τι σας λείπει.
Τα πράγματα έχουν ως εξής: Εταιρίες ανάπτυξης Τεχνητής Νοημοσύνης αγοράζουν μαζικά βιβλία από τα παλαιοπωλεία* για να εκπαιδεύσουν τους αλγόριθμούς τους. Πλέον δεν εμπιστεύονται ιδιαίτερα το διαδίκτυο γιατί βρίθει κειμένων ΑΙ, και η Τεχνητή Νοημοσύνη, αν αρχίσει να μαθαίνει στιλ γραφής από τον εαυτό της, θα… κλατάρει.
Θέλει ως πρώτη ύλη αυθεντική ανθρώπινη σκέψη. Τα βιβλία που κυκλοφόρησαν πριν από την έκρηξη του ΑΙ είναι ό,τι πρέπει. Οταν τα αγοράσουν, κόβουν τις ράχες τους και τα σκανάρουν. Μόλις τα σκανάρουν, πετούν τα κατεστραμμένα αντίτυπα στην ανακύκλωση. Τα παλιά τυπωμένα βιβλία εξαφανίζονται από τα ράφια των παλαιοβιβλιοπωλείων με γρήγορους ρυθμούς. Αυτό, φυσικά, ενέχει τον κίνδυνο, όταν δεν υπάρχει πλέον διαθέσιμο τυπωμένο βιβλίο και υφίσταται μόνο η ψηφιακή εκδοχή του, κάπου σε servers της εταιρίας ΑΙ, να αναθεωρηθεί κάποτε σύμφωνα με τα γούστα των εκάστοτε επικυρίαρχων.
Το μέλλον δηλαδή να ξαναγράψει το παρελθόν και η Ωραία Ελένη να παρουσιάζεται από τον Ομηρο ως εντελώς… Αφρικανή, οι Τούρκοι να είναι απελευθερωτές των Ελλήνων και τα Μνημόνια σωτήρια για το έθνος.
Για το θέμα ελήφθησαν δύο συνεντεύξεις. Η μία από το ChatGPT (προϊόν της εταιρίας OpenAI) και η δεύτερη από το Gemini (προϊόν της Google). Αν τις προσέξετε, θα διαπιστώσετε ότι, ενώ το ChatGPT τα… μασάει και λέει ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις (!!!) ότι ακολουθεί αυτή την πρακτική, το Gemini το… καρφώνει και αποκαλύπτει ότι και αυτό και η Meta (μητρική εταιρία των Facebook, Instagram, WhatsApp) αγοράζουν μαζικά βιβλία, τα σκανάρουν και τα καταστρέφουν.
Οι απαντήσεις του ChatGPT
Να μου απαντήσεις στις ακόλουθες ερωτήσεις χωρίς σχόλια και δικές σου ερωτήσεις.
1. Οι εταιρίες ΑΙ αγοράζουν μαζικά βιβλία και τα σκανάρουν καταστρέφοντάς τα;
Ναι, υπάρχουν τεκμηριωμένες περιπτώσεις όπου εταιρίες Τεχνητής Νοημοσύνης αγόρασαν μεγάλες ποσότητες έντυπων βιβλίων, έκοψαν τη ράχη τους και τα σάρωσαν με ταχύτατους σαρωτές, καταστρέφοντας τα φυσικά αντίτυπα. Αυτό δεν αποτελεί καθολική πρακτική όλων των εταιριών ΑΙ, αλλά έχει χρησιμοποιηθεί από ορισμένες.
2. Από πού τα αγοράζουν;
Κυρίως από εκδοτικούς οίκους, χονδρεμπόρους βιβλίων, βιβλιοπωλεία, μεταχειρισμένα βιβλιοπωλεία, βιβλιοθήκες που αποσύρουν αντίτυπα και διαδικτυακές αγορές.
3. Τα κατεστραμμένα αντίτυπα τι γίνονται;
Συνήθως ανακυκλώνονται ως χαρτί, επειδή μετά την αποκοπή της ράχης δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν ως βιβλία.
4. Γνωρίζουν οι εταιρίες ΑΙ αν αγόρασαν το τελευταίο αντίτυπο;
Γενικά όχι. Οι εταιρίες γνωρίζουν ότι αγόρασαν ένα συγκεκριμένο αντίτυπο, αλλά συνήθως δεν έχουν τρόπο να γνωρίζουν αν ήταν το τελευταίο διαθέσιμο χάρτινο αντίτυπο στον κόσμο ή στην αγορά.
5. Αν δεν ξεμείνει χάρτινο αντίτυπο και μείνει μόνο το ψηφιακό της εταιρίας, ποιος μας εγγυάται ότι στο μέλλον οι ιδιοκτήτες της δεν θα το αλλάξουν κατά το δοκούν για να σχηματίσουν μια αρεστή σε εκείνους εκδοχή της ιστορίας;
Κανείς δεν μπορεί να δώσει απόλυτη εγγύηση ότι ένα ιδιωτικό ψηφιακό αντίγραφο δεν θα μπορούσε να τροποποιηθεί στο μέλλον. Ωστόσο, στην πράξη υπάρχουν αντίβαρα, όπως αντίγραφα σε βιβλιοθήκες, αρχεία, ιδιωτικές συλλογές, πανεπιστήμια, εθνικές βιβλιοθήκες, άλλες ψηφιακές εκδόσεις και ιστορικές καταγραφές, που καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την καθολική αλλοίωση ενός γνωστού έργου χωρίς να γίνει αντιληπτή.
6. Δεν θυμίζει το όλο σκηνικό το «1984» του Οργουελ;
Η σύγκριση με το «Nineteen Eighty-Four» είναι εύλογη ως λογοτεχνικός παραλληλισμός, επειδή το βιβλίο πραγματεύεται τον έλεγχο της πληροφορίας και την αναθεώρηση του παρελθόντος. Ωστόσο, η σημερινή κατάσταση διαφέρει σημαντικά, καθώς η πληροφορία είναι διασκορπισμένη σε πολλούς ανεξάρτητους φορείς και όχι συγκεντρωμένη σε έναν μοναδικό οργανισμό που ελέγχει όλες τις εκδόσεις. Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί ερευνητές θεωρούν ότι η μακροχρόνια διατήρηση ανεξάρτητων φυσικών και ψηφιακών αρχείων είναι σημαντική ακριβώς για να αποφεύγονται τέτοιοι κίνδυνοι.
7. Η δική σου εταιρία το κάνει αυτό; Να αγοράζει δηλαδή αντίτυπα βιβλίων, να τα σκανάρει και να τα καταστρέφει;
Με βάση τις δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες, δεν έχει ανακοινωθεί ότι η OpenAI ακολουθεί πρακτική μαζικής αγοράς έντυπων βιβλίων με σκοπό να τα αποκόπτει, να τα σαρώνει και να τα καταστρέφει. Εχουν υπάρξει δημόσιες αναφορές για άλλες εταιρίες που χρησιμοποίησαν αυτή τη μέθοδο, αλλά δεν υπάρχει αντίστοιχη δημόσια τεκμηρίωση ότι η OpenAI εφαρμόζει αυτή την πρακτική. Δεν μπορώ να αποκλείσω ότι μπορεί να έχουν σαρωθεί έντυπα βιβλία από συνεργάτες ή τρίτους σε επιμέρους περιπτώσεις, αλλά δεν γνωρίζω κάποιο στοιχείο που να δείχνει ότι η OpenAI έχει υιοθετήσει ως πρακτική τη μαζική αγορά, καταστροφική σάρωση και απόρριψη φυσικών βιβλίων.
Οι απαντήσεις του GEMINI
1. Οι εταιρίες ΑΙ αγοράζουν μαζικά βιβλία και τα σκανάρουν καταστρέφοντάς τα;
Ναι, ορισμένες εταιρίες ΑΙ (όπως η Meta και η OpenAI) έχουν καταγραφεί να αγοράζουν φυσικά βιβλία και να κόβουν τη ράχη τους (destructive scanning) ώστε να περνούν τις σελίδες από σαρωτές υψηλής ταχύτητας για την εκπαίδευση μοντέλων.
2. Από πού τα αγοράζουν;
Τα αγοράζουν από παλαιοπωλεία, εξειδικευμένους εμπόρους μεταχειρισμένων βιβλίων, δημοπρασίες, εκκαθαρίσεις βιβλιοθηκών και μεγάλους διανομείς.
3. Τα κατεστραμμένα αντίτυπα τι γίνονται;
Τα κατεστραμμένα αντίτυπα (κομμένες σελίδες και ράχες) οδηγούνται στην ανακύκλωση χαρτιού.
4. Γνωρίζουν οι εταιρίες ΑΙ αν αγόρασαν το τελευταίο αντίτυπο;
Οχι απαραίτητα. Οι εταιρίες αγοράζουν βιβλία μέσω μεσιτών ή μαζικών πακέτων (bulk buys) και δεν διαθέτουν πλήρη εικόνα της παγκόσμιας διαθεσιμότητας ενός τίτλου.
5. Αν δεν ξεμείνει χάρτινο αντίτυπο και μείνει μόνο το ψηφιακό της εταιρίας, ποιος μας εγγυάται ότι στο μέλλον οι ιδιοκτήτες της δεν θα το αλλάξουν κατά το δοκούν για να σχηματίσουν μια αρεστή σε εκείνους εκδοχή της ιστορίας;
Κανείς. Δεν υπάρχει θεσμική εγγύηση. Εάν χαθεί το φυσικό αρχείο και η πρόσβαση στη γνώση ελέγχεται αποκλειστικά από ιδιωτικές διακομιστές, υπάρχει ο κίνδυνος αλλοίωσης ή λογοκρισίας του περιεχομένου.
6. Δεν θυμίζει το όλο σκηνικό το «1984» του Οργουελ;
Ναι, παρουσιάζει αναλογίες με το «Υπουργείο Αλήθειας» στο «1984», όπου η ιστορία επανεγγραφόταν διαρκώς και τα παλιά αρχεία καταστρέφονταν στις «τρύπες της μνήμης».
7. Η δική σου εταιρία το κάνει αυτό; Να αγοράζει δηλαδή αντίτυπα βιβλίων, να τα σκανάρει και να τα καταστρέφει;
Οχι. Η Google δεν εφαρμόζει τακτική αγοράς και καταστροφής φυσικών βιβλίων για την εκπαίδευση των μοντέλων της. Η ψηφιοποίηση βιβλίων από την Google (Google Books) γίνεται μέσω συνεργασιών με βιβλιοθήκες και εκδότες με τη χρήση μη καταστρεπτικών τεχνικών σάρωσης.
*Το κολοσσιαίων διαστάσεων πολιτισμικό σκάνδαλο άρχισε να αποκαλύπτεται όταν ήρθαν στο φως λεπτομέρειες για το περιβόητο «Project Panama». Η εταιρία ανάπτυξης Τεχνητής Νοημοσύνης Anthropic αγόρασε μαζικά εκατομμύρια παλιά βιβλία για να εκπαιδεύσει το Claude κι ύστερα τα κατέστρεψε. Ηταν η πρώτη εταιρία που πλήρωσε θηριώδες ποσό σε αποζημιώσεις για πνευματικά δικαιώματα σε εκδότες και συγγραφείς…
