Οι κυβερνήσεις δεν καταρρέουν μόνο από τους αντιπάλους τους, αλλά από το βάρος της πολιτικής αλαζονείας τους
Η εξουσία είναι παράξενο πράγμα όσο την κρατάς νομίζεις ότι σε κρατά και ύστερα, κάποια μέρα, ανακαλύπτεις ότι δεν ήταν στήριγμα, αλλά δεκανίκι. Και τότε πέφτεις μαζί της, άλλοτε με πάταγο και άλλοτε χωρίς πάταγο. Πάντως, οι μεγάλες πολιτικές πτώσεις σπανίως θορυβούν, ακούγονται μόνο σαν ένα ξερό τρίξιμο καρέκλας που αδειάζει.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μοιάζει να πλησιάζει εκείνο το σημείο όπου η πολιτική αριθμητική αρχίζει να τον εγκαταλείπει. Γιατί οι κυβερνήσεις δεν καταρρέουν μόνο από τους αντιπάλους τους, αλλά από το βάρος της πολιτικής αλαζονείας τους. Και συγκεκριμένα από τη στιγμή που αρχίζουν να πιστεύουν κάποιοι ότι η Ιστορία τούς χρωστάει παράταση. Σήμερα πάνω από το Μέγαρο Μαξίμου πλανάται ένα πολιτικό… τρίγωνο του διαβόλου. Οχι κάποιο μυστήριο της Καραϊβικής, αλλά ένα πολύ ελληνικό ναυάγιο. Οπου και οι τρεις πλευρές του τριγώνου είναι γνωστές σε κάθε νοικοκυριό: Ακρίβεια, σκάνδαλα, αποθεσμοποίηση.
Αμείλικτος υπουργός
Η ακρίβεια είναι ο πιο αμείλικτος υπουργός της αντιπολίτευσης. Δεν φωνάζει, δεν οργανώνει συγκεντρώσεις, δεν δίνει συνεντεύξεις. Απλώς περιμένει τον πολίτη στο ράφι του σούπερ μάρκετ. Εκεί όπου ο μισθός μετατρέπεται σε στατιστικό λάθος και το πορτοφόλι σε ιστορικό μνημείο καλύτερων εποχών. Εκεί όπου η κυβέρνηση εξηγεί και ο λογαριασμός απαντά. Αλλά οι λογαριασμοί έχουν το κακό συνήθειο να κερδίζουν τις εκλογές.
Υστερα έρχονται τα σκάνδαλα, άλλα μεγάλα, άλλα μικρότερα, άλλα ακόμη υπό διερεύνηση, στην πολιτική όμως δεν αρκεί να είσαι αθώος, πρέπει και να φαίνεσαι. Και όταν η δημόσια εικόνα αρχίζει να θολώνει, η εξουσία μοιάζει με καθρέφτη που ραγίζει, δηλαδή συνεχίζει να αντανακλά, αλλά παραμορφώνει. Η τρίτη πλευρά του τριγώνου είναι η πιο επικίνδυνη, η αποθεσμοποίηση. Η αίσθηση ότι οι θεσμοί έχουν χάσει ένα μέρος από το κύρος, την αυτονομία και τη βαρύτητά τους. Είναι σαν να χαλαρώνουν οι βίδες σε μια γέφυρα, έτσι δεν καταρρέει αμέσως η γέφυρα, αλλά κάθε πέρασμα προκαλεί ανησυχία.
Μέσα σε αυτό το τοπίο, ο πρωθυπουργός μοιάζει με καπετάνιο που επιμένει να διαβεβαιώνει ότι η θάλασσα είναι ήρεμη, ενώ οι επιβάτες έχουν ήδη φορέσει τα σωσίβιά τους. Οι δημοσκοπήσεις μπορεί ακόμη να του χαμογελούν, εξάλλου οι δημοσκοπήσεις είναι ευγενικές, οι κάλπες όμως όχι. Και η πολιτική είναι γεμάτη ηγέτες που κοιμήθηκαν μέσα σε ποσοστά και ξύπνησαν μέσα σε αποτελέσματα. Το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα δεν είναι η φθορά, είναι η εικόνα της αλαζονείας, που συχνά συνοδεύει τη μακρά παραμονή στην εξουσία.
Το γεγονός ότι η κυβέρνηση δεν συνομιλεί με την κοινωνία αλλά της απευθύνει υποδείξεις κρίνεται ως ακόμα μία αποτυχία της. Επιπλέον η εξουσία αγαπά τους νικητές, αλλά δεν τους παντρεύεται ποτέ, μόλις εμφανιστούν οι πρώτες ρυτίδες στρέφει αλλού το βλέμμα της και αυτό γιατί είναι η πιο άπιστη σύντροφος της δημόσιας ζωής. Ακόμα όμως δυσκολότερο προμηνύεται το αύριο των συνεργασιών, δεδομένου ότι η αυτοδυναμία δεν φαίνεται στον ορίζοντα. Οι συγκυβερνήσεις όμως απαιτούν εμπιστοσύνη, πολιτική χημεία και αμοιβαίο σεβασμό και όταν ένας ηγέτης εκπέμπει την εικόνα του μοναχικού διαχειριστή της εξουσίας ανακαλύπτει συχνά ότι οι γέφυρες που δεν έχτισε χθες θα του λείπουν αύριο.
Κακοδιαχείριση
Ολα όμως δείχνουν ότι με την πρωθυπουργική οίηση και κακοδιαχείριση του κ. Μητσοτάκη η Ν.Δ. θα βρεθεί εκτός κυβερνητικής τροχιάς. Και τότε θα αρχίσει η πιο ανελέητη διαδικασία, δηλαδή η αναζήτηση ευθυνών. Και ξέρουμε ότι τα κόμματα αγαπούν τις νίκες συλλογικά και χρεώνουν τις ήττες ατομικά. Ετσι οι σιωπές θα αποκτήσουν φωνή, οι πιστοί θα μετατραπούν σε αναλυτές και οι επίδοξοι διάδοχοι θα εμφανιστούν ως σωτήρες, που, όλως τυχαίως, περίμεναν υπομονετικά τη σειρά τους.
Τότε ο χρόνος θα πάψει να είναι πολιτικός σύμμαχος και θα μετατραπεί σε αδέκαστο εισαγγελέα. Και ο κ. Μητσοτάκης ίσως χρειαστεί να προετοιμαστεί για το πικρό ποτήρι της αποχώρησης από την πρωθυπουργία, ίσως ακόμη και από την ηγεσία της παράταξής του. Οχι επειδή το επιθυμούν οι αντίπαλοί του, αλλά επειδή αυτή είναι η παλιά, σχεδόν κυνική συνήθεια της πολιτικής, να αποθεώνει τους νικητές το βράδυ και να αναζητεί αντικαταστάτες το επόμενο πρωί. Εξάλλου η φθορά δεν μιλά, δεν κάνει δηλώσεις, δεν αναρτά συνθήματα, αλλά περιμένει υπομονετικά. Και όταν έρθει η ώρα της κάλπης, εμφανίζεται χωρίς να χρειάζεται συστάσεις.
*Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας
