Η επίσκεψη του γ.γ. του ΟΗΕ Α. Γκουτέρες στην Κύπρο και οι σχετικές επαφές και διαβουλεύσεις δεν έφεραν κανένα ελπιδοφόρο μήνυμα για την επίλυση του Κυπριακού με δεδομένη την τουρκική στάση και θέση την οποία επιβεβαίωσε ο Τούρκος πρόεδρος Ρ. Τ. Ερντογάν και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αμέσως μετά τις τελικές δηλώσεις του γ.γ. του ΟΗΕ.
Ο γ.γ. του ΟΗΕ απογοήτευσε με τη συνολική στάση του, αφού εξομοίωσε την Κυπριακή Δημοκρατία με το ψευδοκράτος και δεν έκανε καμία αναφορά στα ψηφίσματα του Σ.Α. του ΟΗΕ, τα οποία καταδικάζουν την Τουρκία για την εισβολή και κατοχή του βόρειου τμήματος της νήσου. Το μόνο ουσιαστικό που ανακοινώθηκε από τον Α. Γκουτέρες ήταν η χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα σύγκληση νέας συνάντησης σε σύνθεση 5+1, έπειτα από επαρκή προετοιμασία όσον αφορά την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, τη μεθοδολογία και την ουσία, λαμβάνοντας υπόψη τις συγκλίσεις που έχουν ήδη επιτευχθεί, τονίζοντας ο ίδιος την ανάγκη της έντασης των προσπαθειών για τον καθορισμό και την εφαρμογή μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, τα οποία μπορούν να βελτιώσουν την καθημερινή ζωή όλων των Κυπρίων.
Ομως υπάρχει ένα σημείο στο οποίο αναφέρθηκε ο κ. Γκουτέρες και το οποίο αποκαλύπτει τον λόγο για τον οποίο αυτός ανέλαβε μία νέα προσπάθεια επίλυσης αυτού του πολύ σημαντικού εθνικού ζητήματος, επιβεβαιώνοντας άρθρο μας της προηγούμενης εβδομάδας από αυτήν εδώ τη στήλη.
Συγκεκριμένα, στην τελευταία του ομιλία αμέσως μετά τη συνάντηση με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων, ο γ.γ. του ΟΗΕ ανέφερε χαρακτηριστικά, μεταξύ άλλων: «Πρόκειται για μια περιοχή στην οποία παρακολουθούμε σημαντικές γεωπολιτικές εξελίξεις, μια περιοχή όπου βλέπουμε έναν αριθμό συγκρούσεων που επιμένουν χωρίς να τελειώνουν και μια περιοχή όπου έχουμε δει πώς οι συγκρούσεις μπορούν να διευρυνθούν. Μια λύση στην Κύπρο είναι απολύτως καθοριστική, όχι μόνο για τη διαφύλαξη των συμφερόντων και της ειρήνης του κυπριακού λαού, αλλά και ως παράγοντας σταθερότητας σε μια περιοχή που γίνεται επικίνδυνα ασταθής». Ο γ.γ. του ΟΗΕ στην ουσία αποκάλυψε ότι η προσπάθειά του για επίλυση του Κυπριακού εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο επίλυσης θεμάτων της περιοχής για την εξυπηρέτηση ενός ευρύτερου σχεδιασμού.
Στο σχετικό μας άρθρο είχαμε αναφέρει ότι η επίλυση του Κυπριακού εντάσσεται στο ανακοινωθέν από τον Αμερικανό πρέσβη στην Αγκυρα Τ. Μπάρακ σχέδιο των ΗΠΑ να διαμορφώσουν ένα επενδυτικό περιβάλλον σταθερότητας στην περιοχή που εκτείνεται από την Κασπία Θάλασσα μέχρι την ανατολική Μεσόγειο στο οποίο η Τουρκία θα έχει κεντρικό ρόλο ως ενεργειακός κόμβος. Σε αυτόν τον γεωγραφικό χώρο περιλαμβάνεται και η Κύπρος, αφού εκεί καταλήγουν όλοι οι τερματικοί σταθμοί αγωγών της περιοχής. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι, παράλληλα με αυτή την προσπάθεια για επίλυση του Κυπριακού, ο Αμερικανός πρέσβης στην Αγκυρα και απεσταλμένος του Ν. Τραμπ για τη Συρία και το Ιράκ έχει αναλάβει πρωτοβουλίες επίλυσης ζητημάτων και διαφορών σε όλη την περιοχή (Κουρδικό, Ιράκ, Συρία).
Ετσι εξηγείται και η προσπάθεια του Α. Γκουτέρες να αναλάβει μία νέα πρωτοβουλία επίλυσης του Κυπριακού στα τέλη της θητείας του με περιορισμένο χρόνο πρωτοβουλιών και χειρισμών. Είναι δυνατόν αυτός να ελπίζει σε επίλυση ενός τόσου σημαντικού θέματος, κάτι που δεν κατάφερε κατά τη διάρκεια της 10ετούς θητείας του;
Αυτός είναι και ο λόγος που η Αγκυρα προέβη ταυτόχρονα με τις επαφές του γ.γ. του ΟΗΕ στην Κύπρο σε τρεις προκλητικές κινήσεις. Συγκεκριμένα, η Τουρκία κατέθεσε στον ΟΗΕ επιστολή του ψευδοκράτους στην οποία χαρακτηρίζει ως «νόμιμη και δικαιολογημένη» την εισβολή του 1974. Την ίδια ημέρα το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση όπου χαρακτηρίζει ως αδιάλλακτη την Κυπριακή Δημοκρατία, υποστηρίζοντας την πάγια τουρκική θέση της για επίλυση του ζητήματος στη βάση των δύο κρατών, με τον Τούρκο πρόεδρο Ρ. Τ. Ερντογάν να επαναλαμβάνει ακριβώς τα ίδια σε σχετική του ομιλία. Η Αγκυρα, με τις κινήσεις αυτές, έστειλε μήνυμα στους εντολείς του Γκουτέρες ότι δεν εγκαταλείπει τις θέσεις της και δεν θα δεχθεί καμία φόρμουλα λύσης η οποία δεν θα ταυτίζεται με τις θέσεις της. Εξάλλου οι κόκκινες γραμμές της Αγκυρας στο θέμα έχουν διατυπωθεί τις τελευταίες ημέρες από Τούρκους αναλυτές λίγα εικοσιτετράωρα πριν από την επίσκεψη του Γκουτέρες στην Κύπρο. Καμία συζήτηση για θέματα εδαφικών παραχωρήσεων, καμία σκέψη για το θέμα των εγγυήσεων και καμία απόσυρση των τουρκικών στρατευμάτων από τη νήσο.
Εξάλλου η Αγκυρα, ευθυγραμμισμένη με τους νέους ευρύτερους σχεδιασμούς, προδίκασε το αποτέλεσμα της νέας πρωτοβουλίας ανακοινώνοντας τον διπλό αγωγό φυσικού αερίου από το ψευδοκράτος προς την Τουρκία, με σκοπό τη μεταφορά στο μέλλον του φυσικού αερίου της περιοχής της Κύπρου προς την Ευρώπη μέσω της Τουρκίας.
Εκτιμάται ότι η ελληνική πλευρά στη βάση της νέας πρωτοβουλίας επίλυσης του Κυπριακού θα δεχθεί πιέσεις, αφού φαίνεται ότι το ζήτημα εντάσσεται σε μία ευρύτερη προσπάθεια των ΗΠΑ για επίλυση όλων των θεμάτων της περιοχής, με την Αγκυρα να αισθάνεται ότι διατηρεί τα απαραίτητα στοιχεία υπεροχής.
*Αντιστράτηγος ε.α., διδάκτορας Παντείου
