Η ανακοίνωση των δύο τουρκικών θαλάσσιων πάρκων (15/08/26), ένα στο βόρειο Αιγαίο και ένα στην περιοχή Ρόδου – Καστελόριζου, αποτελεί χρονικό σημείο αναφοράς για μια νέα περίοδο τριβών με δυνητική εμπλοκή της Τουρκίας, του Ισραήλ και της Ελλάδας, αφού φαίνεται ότι η Αγκυρα έχει σκοπό να διαχειριστεί με επιθετικό τρόπο αυτές τις δύο στρατηγικής σημασίας θαλάσσιες περιοχές.
Πώς τα δύο τουρκικά θαλάσσια πάρκα εξυπηρετούν τη «Γαλάζια Πατρίδα» και πώς η Αγκυρα μπορεί να τα χρησιμοποιήσει για να αποκλείσει κάθε ελληνική δραστηριότητα ώστε να δημιουργηθούν προϋποθέσεις έντασης και κρίσης ανάμεσα σε Ελλάδα, Τουρκία και Ισραήλ; Ποιοι είναι οι λόγοι που η Τουρκία επέλεξε αυτές τις περιοχές ως θαλάσσια πάρκα και ποιες επιχειρησιακές και γεωπολιτικές – γεωστρατηγικές σκοπιμότητες εξυπηρετούν; Πώς η Αγκυρα εμπλέκει και το Ισραήλ στην υπόθεση των θαλάσσιων πάρκων;
Απαντήσεις δίνονται σε εκπομπή του τουρκικού καναλιού TVNET, το οποίο ανήκει στον εκδοτικό οργανισμό ΜΜΕ Albayrak της οικογένειας του μεγάλου γαμπρού του Ερντογάν. Ο τίτλος της εκπομπής είναι «Τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα αποτελούν απειλή πολέμου;» Η συγκεκριμένη εκπομπή αρχίζει με τις δηλώσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπ. Νετανιάχου στην κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Ελληνα πρωθυπουργό και τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας στην τριμερή σύνοδο του περασμένου Δεκεμβρίου.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναφέρει, μεταξύ των άλλων, ότι η συνεργασία Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ στηρίζεται σε κοινές αρχές, κοινά ενδιαφέροντα, προκλήσεις και ευκαιρίες, και αφορά τους τομείς της ενέργειας, της τεχνολογίας, της συνδεσιμότητας και της ασφάλειας, η οποία εγγυάται όλα τα προηγούμενα. Τέλος, από πλευράς του Ισραηλινού πρωθυπουργού αναφέρεται ότι είναι μία ιδέα του παρελθόντος η οποία τίθεται σε εφαρμογή με έργα ενέργειας, αγωγών και καλωδίων, για σύνδεση από θαλάσσης της Ασίας με την Ευρώπη μέσω του Ισραήλ, της Κύπρου και της Ελλάδας.
Η εκπομπή του TVNET
Επιπλέον στην εκπομπή αναφέρονται τα παρακάτω:
• Η επιλογή των περιοχών για τα δύο θαλάσσια πάρκα δεν ήταν τυχαία και δεν αφορά μόνο θέματα προστασίας των θαλάσσιων περιοχών. Αυτές αποτελούν περιοχές όπου συναντώνται οι περιοχές πτήσεων των αεροσκαφών, διέλευσης των υποβρυχίων και όδευσης των ενεργειακών γραμμών. Οι περιοχές των δύο θαλάσσιων πάρκων, περιλαμβάνοντας τις υδάτινες περιοχές, τις περιοχές του βυθού και του οικοσυστήματος, έχουν στρατηγική σημασία, καθώς εξυπηρετούν την ενεργητική χρησιμοποίηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων του δόγματος «Γαλάζια Πατρίδα». Η Τουρκία, με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ), τον οποίο κατέθεσε στον ΟΗΕ, και με τα θαλάσσια πάρκα, ακυρώνει τις ελληνικές αξιώσεις στο Αιγαίο.
• Η Ελλάδα με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) της και τα θαλάσσια πάρκα της αξιώνει δικαιώματα κυριαρχίας στα 152 νησιά, μικρονήσους και βραχονησίδες τα οποία δεν μεταβιβάστηκαν στην Ελλάδα με σχετικές συμφωνίες. Η Τουρκία με τα δύο θαλάσσια πάρκα της θέτει το νομικό πλαίσιο για έλεγχο στις κινήσεις πλοίων με ξένη σημαία με το πρόσχημα της προστασίας θαλάσσιων περιοχών.
• Με το βόρειο θαλάσσιο πάρκο πλησίον της περιοχής Θάσος – Λήμνος – Σαμοθράκη η Τουρκία αυξάνει τις δυνατότητες επιτήρησης της περιοχής, ελέγχει τα Στενά και εμπεδώνει έλεγχο και ενεργητική κυριαρχία σε μία περιοχή όπου το 1973 συναντήθηκαν ο τουρκικός και ελληνικός Στόλος αγγίζοντας μία κατάσταση κρίσης.
• Μπορεί να έρθει σε αντιπαράθεση η Τουρκία με το Ισραήλ σε αυτή την περιοχή, η οποία αποτέλεσε σημείο έντασης μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας; Η ισραηλινή πολεμική αεροπορία, για να πλήξει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, προχώρησε σε δοκιμές στις ορεινές περιοχές της Ελλάδας και στα νησιά του Αιγαίου.
• Στην ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο η ισραηλινή και η ελληνική Πολεμική Αεροπορία πραγματοποίησαν κοινές στρατηγικές ασκήσεις, στις οποίες ελληνικά αεροσκάφη F-16 εκτέλεσαν αποστολές συνοδείας σε αεροσκάφη ανεφοδιασμού του Ισραήλ. Το Ισραήλ μοιράζεται στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο ελληνικές βάσεις για εκτέλεση κοινών ασκήσεων βάθους. Οι πτήσεις αεροσκαφών της Ελλάδας και του Ισραήλ στο Αιγαίο διέρχονται από σημεία πλησίον του ορίου του τουρκικού θαλάσσιου πάρκου του βόρειου Αιγαίου.
• Το νότιο θαλάσσιο πάρκο (Φέτχιγιε-Κας) ορίστηκε στην περιοχή συνένωσης του Αιγαίου με την ανατολική Μεσόγειο και ειδικότερα στην περιοχή σύνδεσης του Καστελόριζου με τη Ρόδο. Αυτό το θαλάσσιο πάρκο τεμαχίζει ακριβώς στη μέση τον συνεχόμενο διάδρομο θαλάσσιας δικαιοδοσίας και περιβαλλοντικής προστασίας μεταξύ Ρόδου και Καστελόριζου. Στην περιοχή του τριγώνου, νοτίως του θαλάσσιου πάρκου Φέτχιγιε-Κας, Ρόδου και Κρήτης, υπάρχουν οι θαλάσσιες τάφροι. Στην περιοχή αυτή πραγματοποιήθηκαν κοινές ασκήσεις των ισραηλινών υποβρυχίων τύπου «Dolpin» με τα ελληνικά υποβρύχια τύπου «214».
• Οι σκοποί των ασκήσεων (Ελλάδας – Ισραήλ) ήταν η προστασία των υποβρύχιων καλωδίων και των αγωγών υδρογονανθράκων οι οποίοι θα διέρχονται από την περιοχή. Επίσης, πραγματοποιήθηκαν ασκήσεις εξομοίωσης με σκοπό την αντιμετώπιση των τουρκικών υποβρυχίων. Από αυτήν την περιοχή καθίσταται υποχρεωτική η διέλευση των αγωγών και των καλωδίων τα οποία συνδέουν το Ισραήλ, την Κύπρο, την Ελλάδα και την Ευρώπη, διερχόμενα από την τουρκική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα λειτουργούν συμπληρωματικά με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) της Τουρκίας και σε συνδυασμό με την ΑΟΖ της Τουρκίας ανατρέπουν τα σχέδια της Ελλάδας και του Ισραήλ. Επειτα από αυτές τις κινήσεις της Τουρκίας ποιος και πώς θα ενεργήσει;
Επιχειρησιακοί χώροι
Συμπερασματικά, η επιλογή των δύο τουρκικών θαλάσσιων πάρκων έχει γίνει για την εξυπηρέτηση του δόγματος «Γαλάζια Πατρίδα» και ακύρωση του ΘΧΣ και των θαλάσσιων πάρκων της Ελλάδας θέτοντας ανοιχτά το θέμα των «γκρίζων ζωνών». Η Αγκυρα προχώρησε σε συγκεκριμένες κινήσεις με σκοπό την ανατροπή των ενεργειακών, τεχνολογικών, επιχειρησιακών και ευρύτερα γεωστρατηγικών σχεδιασμών οι οποίοι έχουν δρομολογηθεί σε υλοποίηση του άξονα Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ.
Η Αγκυρα δεν αποκλείει στη βάση αυτή την εμφάνιση των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων σε περιοχές ελληνικής αρμοδιότητας στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο. Τέλος, τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα δεν είναι περιοχές προστασίας του οικοσυστήματος, αλλά επιχειρησιακοί χώροι για την ακύρωση των κοινών στρατηγικών προγραμμάτων της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ τα οποία αποσκοπούν στη σύνδεση της Ασίας – Μέσης Ανατολής με την Ευρώπη και στην παράκαμψη της Τουρκίας, προκαλώντας την αντίδραση της Αγκυρας.
*Αντιστράτηγος ε.α., Διδάκτορας
