Η πορεία του Χαρδούβελη, που αποκαλύφθηκε ότι έβγαζε σε δόσεις μεγάλα ποσά στο εξωτερικό, με αποτέλεσμα να ελέγχεται για ξέπλυμα μαύρου χρήματος και για παραβίαση του νόμου περί πόθεν έσχες . Ποιο το μοιραίο λάθος του
Μείζον ηθικό και πολιτικό ζήτημα για τον τέως υπουργό Οικονομικών Γκίκα Χαρδούβελη εγείρει η αποκάλυψη ότι έβγαζε σε δόσεις μεγάλα ποσά στο εξωτερικό την περίοδο μεταξύ των εκλογών του Μαΐου και της δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης του Ιουνίου του 2012, με αποτέλεσμα μάλιστα να ελέγχεται, όπως αποκαλύφθηκε, για ξέπλυμα μαύρου χρήματος και για παράβαση του νόμου περί «πόθεν έσχες».
Ο κ. Χαρδούβελης εμφανιζόταν ως διαπρύσιος κήρυκας της ασφάλειας και της σταθερότητας του τραπεζικού συστήματος, την ώρα που ο ίδιος είχε σπεύσει να μεταφέρει σημαντικού ύψους καταθέσεις στο εξωτερικό και που είχε ενεργό ρόλο στη χάραξη οικονομικής πολιτικής, καθώς έως τον Μάιο του 2012 ήταν οικονομικός σύμβουλος του τότε πρωθυπουργού Λουκά Παπαδήμου. Τόσο ο ίδιος όσο και ο κ. Παπαδήμος είχαν αναδειχθεί την περίοδο της παντοδυναμίας του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, μία περίοδο που έμεινε στην ιστορία από την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ και την υιοθέτηση του ενιαίου κοινού νομίσματος, του ευρώ.
Ολοι αυτοί γύρω από τον πρώην πρωθυπουργό, ο οποίος δεν έβλεπε τα σκάνδαλα και τις μίζες χαρακτηρίστηκαν «σημιτοφύλακες». Αυτοί οι «σημιτοφύλακες», που έφαγαν με χρυσά κουτάλια διορισμένοι σε κρατικές θέσεις ή τράπεζες, εξελίχθηκαν στην πορεία σε «μνημονιοφύλακες», με την πολιτική την οποία υποστήριξαν και εφάρμοσαν. Το ενδιαφέρον είναι ότι τίποτε στην ιστορία του κ. Χαρδούβελη δεν προϊδέαζε για μια τέτοια εξέλιξη, δεδομένου ότι γεννήθηκε και μεγάλωσε σε ένα μικρό χωριό κοντά στο Λεωνίδιο Αρκαδίας και ήταν παιδί μεσοαστικής οικογένειας, που βρέθηκε να σπουδάζει και να διακρίνεται στο εξωτερικό χάρη σε υποτροφία. Ισως τον χάλασε η θητεία του στην Eurobank του επιχειρηματία Σπύρου Λάτση, όπου βρήκε στέγη για πολλά χρόνια ο κ. Χαρδούβελης και το χρήμα, λένε ορισμένοι, έπεφτε από τον ουρανό σχεδόν άκοπα… Βέβαια, ο κ. Λάτσης εγκατέλειψε αυτήν την τράπεζα και την πλήρωσαν οι Ελληνες φορολογούμενοι.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που είδαν το φως της δημοσιότητας την περασμένη εβδομάδα, ο κ. Χαρδούβελης απέστειλε το προαναφερθέν χρονικό διάστημα τουλάχιστον 362.427 ευρώ σε τράπεζες του εξωτερικού -και συγκεκριμένα της νήσου Τζέρσεϊ, που αποτελεί τον έβδομο σημαντικότερο φορολογικό παράδεισο διεθνώς, σπάζοντας μάλιστα το ποσό αυτό σε 56 κομμάτια. Τα ποσά που μεταφέρονταν κάθε φορά κυμαίνονταν από 7.000 έως 9.000 ευρώ, κάτι που ο τέως υπουργός Οικονομικών απέδωσε στο ότι έκανε μέσω διαδικτύου τη μεταφορά και όχι στο ότι προβλέπεται έλεγχος από την Τράπεζα της Ελλάδος για ποσά άνω των 10.000 ευρώ.
Με έγγραφο που εστάλη στις 20 Ιανουαρίου 2015 στη Βουλή και φέρει την υπογραφή του τότε επικεφαλής της Αρχής Αντιμετώπισης του Ξεπλύματος Μαύρου Χρήματος και νυν υπουργού Επικρατείας, αρμόδιου για την καταπολέμηση της διαφθοράς Παναγιώτη Νικολούδη, ζητείται να ερευνηθεί γιατί τα ποσά αυτά δεν συμπεριελήφθησαν στις δηλώσεις «πόθεν έσχες» που υπέβαλε ο κ. Χαρδούβελης ως σύμβουλος του πρώην πρωθυπουργού Λουκά Παπαδήμου (Νοέμβριος 2011 – Μάιος 2012) και ως υπουργός Οικονομικών (Ιούνιος 2014 – Ιανουάριος 2015). Ωστόσο, το αν είχε ή όχι υποχρέωση να δηλώσει αυτά τα χρήματα ο κ. Χαρδούβελης είναι μόνο η μία πτυχή του ζητήματος, καθώς το σημαντικότερο για κάθε Ελληνα πολίτη είναι η πρόκληση που συνεπάγεται η κίνησή του να μεταφέρει άρον άρον ποσά εκτός συνόρων, την ώρα που όλοι μιλούσαν για την ανάγκη να σωθεί η χώρα και να μην καταρρεύσει το τραπεζικό σύστημα, το οποίο είχε πληγεί από τις μαζικές εκροές καταθέσεων.
«Φοβήθηκα»
Στην ανακοίνωση που εξέδωσε μετά την αποκάλυψη της υπόθεσης και στις δηλώσεις που έκανε την περασμένη εβδομάδα, ο τέως υπουργός Οικονομικών αρκέστηκε ουσιαστικά στο να ψελλίσει «το έκανα γιατί φοβήθηκα», αλλά δεν φάνηκε να αναγνωρίζει το μείζον ηθικό και πολιτικό ζήτημα. Απλώς περιορίστηκε στο να σημειώσει ότι «τα επίμαχα ποσά είναι πλήρως φορολογημένα και αφορούν έσοδα από πολυετή μισθωτή εργασία» του ίδιου και της συζύγου του και πρόσθεσε: «Τα χρήματα αυτά στο σύνολό τους περιλαμβάνονται στη δήλωση “πόθεν έσχες” του 2014, την οποία υπέβαλα τον Σεπτέμβριο του έτους αυτού ως υπουργός Οικονομικών».
Υπέρμαχος
Η πιο χαρακτηριστική δήλωση του κ. Χαρδούβελη ως υπουργού έγινε στις 3 Νοεμβρίου 2014 στον τηλεοπτικό σταθμό Mega. Μιλώντας στην εκπομπή «Ανατροπή» του Γιάννη Πρετεντέρη, ο κ. Χαρδούβελης εμφανίστηκε υπέρμαχος της διατήρησης των καταθέσεων στις ελληνικές τράπεζες, τονίζοντας μάλιστα ότι ο ίδιος δεν θα σηκώσει χρήματα από τους λογαριασμούς του σε καμία περίπτωση! «Το τραπεζικό σύστημα είναι σημαντικό να το προστατεύσουμε. Νομίζω ότι η μεγαλύτερη προστασία που επέφεραν τα stress tests ήταν ακριβώς η προστασία στις καταθέσεις. Τι είπαν τα stress tests; Οτι ακόμη και το χειρότερο στραβό να πάει στην ελληνική οικονομία το 2015 και το 2016, οι τράπεζες έχουν τα κεφάλαια για να αντέξουν την απώλεια. Αρα δεν θα επηρεάσει τις καταθέσεις. Αρα εμένα δεν με νοιάζει, κ. Πρετεντέρη. Εγώ πιστεύω ότι το τραπεζικό σύστημα είναι σταθερό και δεν θα αποσύρω την κατάθεσή μου όποιος και να ‘ναι πάνω».
Ατμόσφαιρα
Ο τέως υπουργός Οικονομικών υπήρξε κήρυκας της διατήρησης των καταθέσεων στις ελληνικές τράπεζες και μέσα στην τεταμένη ατμόσφαιρα των πρόωρων εκλογών στο τέλος του 2014 και στις αρχές της φετινής χρονιάς. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Το Βήμα» στις 27 Δεκεμβρίου 2014 τόνισε: «Οι καταθέσεις στις τράπεζες είναι ασφαλείς. Μάλιστα, εμείς ως υπουργείο φροντίσαμε την τελευταία εβδομάδα και νομοθετήσαμε τη δυνατότητα στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας να δανείζει χρήματα στο Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων σε περίπτωση που χρειαστεί ένα απόθεμα μεγαλύτερο από αυτό που διαθέτει για να στηρίζει τους καταθέτες».
Λίγο αργότερα, στις 9 Ιανουαρίου 2015, όταν είχε αρχίσει να «φουντώνει» η εκροή καταθέσεων από τις τράπεζες, ο κ. Χαρδούβελης επανήλθε στο θέμα, μιλώντας στην αμερικανική εφημερίδα «Wall Street Journal». Στη συνέντευξη αυτή είπε ότι περίπου 3 δισ. ευρώ είχαν φύγει από τις ελληνικές τράπεζες το προηγούμενο δίμηνο και υποστήριξε ότι, αν και το ποσό είναι μικρό σε σύγκριση με τα 70 δισ. ευρώ που έκαναν φτερά από τα εγχώρια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα την τελευταία πενταετία, θα μπορούσε να είναι «προάγγελος του τι θα ακολουθήσει». Σε μια προσπάθεια να «μαζέψει» αυτήν την κινδυνολογική επισήμανση, έσπευσε να σημειώσει αμέσως μετά: «Η πιθανότητα μαζικής εκροής καταθέσεων (bank run) είναι πολύ μικρή. Οι πολίτες κατανοούν ότι οι καταθέσεις είναι ασφαλείς».
Απο τα Πελετά στο Χάρβαρντ και στην αυλή του κ.Σημίτη
Ο τέως τσάρος της οικονομίας μας γεννήθηκε στα Πελετά, το δίδυμο χειμερινό χωριό των παραθαλάσσιων Πούλιθρων της Κυνουρίας. Αφησε το χωριό και την οικογένειά του για να φοιτήσει με υποτροφία στο γυμνάσιο Ανατόλια της Θεσσαλονίκης, όπου ήταν οικότροφος. Αυτή η δύσκολη επιλογή τού άνοιξε την επόμενη πόρτα, αυτή του φημισμένου αμερικανικού πανεπιστημίου Χάρβαρντ, όπου έγινε δεκτός και πάλι με υποτροφία, κατάφερε να πάρει πτυχίο και μεταπτυχιακό στα Μαθηματικά και έπειτα συνέχισε με διδακτορικό στο Μπέρκλεϊ, όπου γνώρισε τη σύζυγό του Σούζαν, η οποία σπούδασε χημικός μηχανικός.
Το 1983 ο Γκίκας Χαρδούβελης ξεκίνησε να διδάσκει στο πανεπιστήμιο Κολούμπια. Σε αυτό το πανεπιστήμιο γνώρισε τον Λουκά Παπαδήμο, με τον οποίο συνεργάστηκε αργότερα όταν ο τελευταίος έγινε διοικητής στην Τράπεζα της Ελλάδος. Εκτός από το Κολούμπια ο Γκίκας Χαρδούβελης δίδαξε και στο Πανεπιστήμιο Ράτγκερς του Νιου Τζέρσεϊ. Το επιστημονικό έργο και οι προβλέψεις του τον ανέδειξαν στους 50 κορυφαίους επιστήμονες στον κόσμο στην εφαρμοσμένη Οικονομετρία.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 προέβλεψε την ισοτιμία δραχμής-ευρώ βάσει ενός μοντέλου 10 εξισώσεων, ενώ το 2008 εκτίμησε το μέγεθος των επιπτώσεων της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης κόντρα στις προβλέψεις διεθνών οικονομολόγων.
Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1994 για να γίνει καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη συνέχεια διετέλεσε οικονομικός σύμβουλος στην Τράπεζα της Ελλάδος και την Εθνική Τράπεζα. Την περίοδο 2000-2004 ανέλαβε διευθυντής του οικονομικού γραφείου του πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη. Ηταν τότε που ο Σημίτης και οι συνδαιτυμόνες του Νίκος Χριστοδουλάκης και Γιάννος Παπαντωνίου «είδαν» την ανάπτυξη της χώρας τραπεζοκεντρικά. Η γνωριμία με τον Σημίτη, λένε στην αγορά, εξαργυρώθηκε από τον ομιλο Λάτση και τη Eurobank, η οποία τον προσέλαβε το 2004 ως σύμβουλο διοίκησης. Το όνομά του επανήλθε στη δημοσιότητα τον Νοέμβριο του 2011, όταν διετέλεσε διευθυντής του οικονομικού γραφείου του υπηρεσιακού πρωθυπουργού Λουκά Παπαδήμου. Μια θητεία που ταυτίστηκε με το PSI, δηλαδή το «κούρεμα» των ομολόγων και κατ’ επέκταση των αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων. Στο μεταξύ, έγινε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά.