Από το σχέδιο νόμου για την αποκάλυψη κρυφών εισοδημάτων έως τις ανακοινώσεις της πρώην υπ. Οικονομικών Νάντιας Βαλαβάνη για μπόνους στους συνεπείς, όλα όσα προαναγγέλθηκαν πανηγυρικά και τελικά ξεχάστηκαν
Από τον
Στέλιο Κράλογλου
Ο ι φορολογικές διευκολύνσεις που υποσχέθηκε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛ. πετάχτηκαν στον κάλαθο των αχρήστων και, αντί αυτών, η κυβέρνηση, σε συνεργασία με τους δανειστές, προχωρά σε νέο γύρο περικοπών των λιγοστών φοροαπαλλαγών που έχουν απομείνει στους πολίτες!
Μία σειρά από υποσχέσεις και κυβερνητικές εξαγγελίες για ευνοϊκές φορολογικές ελαφρύνσεις έμεινε τα τελευταία δύο χρόνια στα συρτάρια, ενώ αρκετές… θάφτηκαν!
Από την εποχή Βαρουφάκη, ο οποίος είχε θέσει σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου για την αποκάλυψη κρυφών εισοδημάτων με συντελεστή 15%, έως τις ανακοινώσεις της πρώην υπουργού Οικονομικών Νάντιας Βαλαβάνη για μπόνους στους συνεπείς φορολογουμένους -κάτι σαν κι αυτό που κάνει σήμερα η ΔΕΗ- και τις αφορολόγητες δωρεές έως 5.000 ευρώ, οι οποίες είχαν ανακοινωθεί με τον πλέον επίσημο τρόπο. Ακόμα και οι πρωθυπουργικές εξαγγελίες για την κατάργηση του ΕΝΦΙΑ και τη θέσπιση ενός νέου φόρου για την ακίνητη περιουσία και η πλέον πρόσφατη, αυτή για τη δημιουργία ακατάσχετου λογαριασμού για τις επιχειρήσεις, παραπέμπονται στις καλένδες, καθώς ουδέποτε ρωτήθηκαν οι δανειστές της χώρας για αυτές.
Στα χαρτιά έχουν μείνει, επίσης, οι ανακοινώσεις της κυβέρνησης για εφαρμογή του περιουσιολογίου από τον Ιανουάριο του 2016, τα ηλεκτρονικά τιμολόγια και η διασύνδεση των επιχειρήσεων με τα συστήματα του υπουργείου Οικονομικών, και κυρίως η χρήση χρεωστικών και πιστωτικών καρτών για τις συναλλαγές των φορολογουμένων, οι οποίες έχουν παραπεμφθεί στο 2017. Κάποια από τα ανωτέρω μέτρα προφανώς θα βοηθούσαν στον περιορισμό της φοροδιαφυγής, αλλά η κυβέρνηση, θέλοντας να διανθίσει τις ρυθμίσεις με ευνοϊκές διατάξεις, έπεσε πάνω στο «τείχος» των δανειστών.
Το χειρότερο, πάντως, είναι ότι ακόμα και σήμερα υπάρχουν στελέχη της κυβέρνησης που αναφέρονται στα προαναφερθέντα μέτρα ως εργαλεία που θα εφαρμοστούν στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής, χωρίς ωστόσο ουδείς εξ αυτών να κάνει αναφορά στον χρόνο υλοποίησής τους ή καθένας θέτοντας τον δικό του χρόνο.
Σύμφωνα με όσα είχαν ανακοινωθεί από την κυβέρνηση, θα έπρεπε να ισχύουν τα εξής:
1 Από τις αρχές του 2016 να έχει γίνει η σύνδεση του αφορολόγητου ορίου με τις αποδείξεις που συγκεντρώνονται με τις χρεωστικές ή πιστωτικές κάρτες. Δηλαδή, για να έχει κάποιος το αφορολόγητο, θα πρέπει να συγκεντρώνει τις αποδείξεις μόνο με χρεωστικές ή πιστωτικές κάρτες. Ταυτόχρονα, είχε εκφραστεί από στελέχη του κυβερνώντος κόμματος η πρόθεση να γίνει υποχρεωτική η χρήση των καρτών στις συναλλαγές των φορολογουμένων. Αυτή τη στιγμή, πάντως, έπειτα από 10 μήνες, δεν υπάρχει καμία ενημέρωση για το αν θα εφαρμοστεί το μέτρο.
2 Να έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία τα ηλεκτρονικά τιμολόγια. Αν και οι συζητήσεις άρχισαν το 2014, ακόμα δεν έχει εφαρμοστεί. Με το ηλεκτρονικό τιμολόγιο οι υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στις επιχειρηματικές συναλλαγές, περιορίζοντας σημαντικά τα πλαστά τιμολόγια και τη φοροδιαφυγή. Ταυτόχρονα, με αυτόν τον τρόπο μειώνονται και τα κόστη των επιχειρήσεων. Εφόσον λειτουργήσει το ηλεκτρονικό τιμολόγιο, αυτό θα αποστέλλεται από τον εκδότη του -κατά κύριο λόγο μέσω μιας εταιρίας παρόχου, η οποία θα αναλαμβάνει και την πιστοποίηση της αυθεντικότητας του τιμολογίου- σε ειδική ηλεκτρονική βάση της διατραπεζικής εταιρίας ΔΙΑΣ. Ο λήπτης του τιμολογίου θα ενημερώνεται για την έκδοσή του και θα επιλέγει πότε θα προχωρήσει στην εξόφλησή του. Η εξόφληση θα γίνεται υποχρεωτικά μέσω e-banking. Η μαζική χρήση μιας τέτοιας υπηρεσίας επιτρέπει στις φορολογικές Αρχές να αποκτήσουν πρόσβαση στις επιχειρηματικές συναλλαγές.
3 Να έχει εφαρμοστεί το περιουσιολόγιο. Και αυτό θα έπρεπε να έχει ξεκινήσει από τις αρχές του 2016. Η καθυστέρηση στην κατάθεση των σχετικών διατάξεων αλλά και το πεπερασμένο ηλεκτρονικό σύστημα ΤAXIS καθιστούν αδύνατη τη δημιουργία του περιουσιολογίου, στο οποίο θα συμπεριληφθούν όλα τα περιουσιακά στοιχεία των φορολογουμένων. Το μέτρο υπολογίζεται να τεθεί σε λειτουργία το 2017 πλέον.
4 Να έχουν εφαρμοστεί οι αφορολόγητες δωρεές χρηματικών ποσών έως 5.000 ευρώ. Η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει ότι στις χρηματικές δωρεές έως 5.000 ευρώ που πραγματοποιήθηκαν από την έναρξη των capital controls (29 Ιουνίου) έως το τέλος Δεκεμβρίου 2015 δεν θα επιβάλλεται φόρος δωρεάς, εφόσον έγιναν από γονείς σε τέκνα ή από παππούδες – γιαγιάδες σε εγγόνια. Σήμερα ο φόρος στις χρηματικές δωρεές πρώτου βαθμού ανέρχεται στο 10% του ποσού. Ουσιαστικά πρόκειται για όφελος της τάξης των 500 ευρώ.
5 Ακατάσχετος λογαριασμός. Οι θεσμοί έβαλαν τέλος στην πρωθυπουργική εξαγγελία. Αυτές τις ημέρες αναζητούνται κίνητρα για τις επιχειρήσεις και τους φορολογουμένους, έτσι ώστε να αρχίσουν οι ηλεκτρονικές συναλλαγές.
6 Οικειοθελής αποκάλυψη εισοδημάτων. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών είχε θέσει σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο για την αποκάλυψη κρυφών εισοδημάτων με συντελεστές 15% και 30%. Οι πιστωτές, όμως, είχαν διαφορετική άποψη και οι συζητήσεις φαίνεται ότι έχουν καταλήξει στη θέσπιση των διατάξεων, αλλά με συντελεστές που θα αρχίζουν από 50% και θα φτάνουν το 60%. Προφανώς, η διάταξη θα στεφθεί από αποτυχία, εφόσον κατατεθεί έτσι στη Βουλή.
7 Τον Φεβρουάριο του 2015, η πρώην υπουργός Οικονομικών Ν. Βαλαβάνη είχε ανακοινώσει μπόνους σε όσους ήταν συνεπείς στις φορολογικές υποχρεώσεις τους κατά τα έτη 2012, 2013 και 2014. Η υπόσχεση αυτή ξεχάστηκε τελείως.
Η πρόταση-σφαγή για να πληρώνουν ακόμα και όσοι αμείβονται με μόλις 360 έως 400 ευρώ μηνιαίως
Ακόμη και οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα που αμείβονται με μισθούς πείνας, της τάξεως των 360-400 ευρώ τον μήνα, θα πληρώνουν πλέον φόρο εισοδήματος, αν γίνει δεκτή από την κυβέρνηση η πρόταση-σοκ του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας για περαιτέρω μείωση του αφορολόγητου ορίου εισοδήματος των μισθωτών και των συνταξιούχων στα 5.000 ευρώ από τα επίπεδα των 8.636-9.545 ευρώ, στα οποία κυμαίνεται σήμερα.
Την υποχρέωση να πληρώνουν φόρο εισοδήματος θα έχουν ακόμη και συνταξιούχοι που λαμβάνουν την κατώτατη σύνταξη του ΟΓΑ των 360 ευρώ τον μήνα, παρά το γεγονός ότι το συνολικό ετήσιο πραγματικό εισόδημά τους είναι χαμηλότερο των 5.000 ευρώ, καθώς οι περισσότεροι από αυτούς εμφανίζονται πλέον στην Εφορία με τεκμαρτά εισοδήματα μεγαλύτερα των 5.000 ευρώ, λόγω της εφαρμογής των τεκμηρίων διαβίωσης!
Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, περισσότεροι από 5.000.000 φορολογούμενοι θα δουν τα εισοδήματά τους να μειώνονται κατά 800-1.000 ευρώ ετησίως στο σενάριο στο οποίο, γίνει αποδεκτή μια τέτοια μεγάλη μείωση άνω του 40%, σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα του αφορολόγητου ορίου.
Τι σημαίνει, όμως, μια τέτοια μείωση;
■ Η έκπτωση φόρου θα διαμορφωθεί στα 1.100 ευρώ. Σήμερα το αφορολόγητο όριο απολαμβάνουν οι μισθωτοί, οι συνταξιούχοι και οι αγρότες, και διαμορφώνεται ανάλογα με τα προστατευόμενα τέκνα. Συγκεκριμένα, προβλέπεται έκπτωση φόρου:
■ 2.100 ευρώ για φορολογουμένους με τρία ή περισσότερα παιδιά (αφορολόγητο 9.545 ευρώ),
■ 2.000 ευρώ για φορολογούμενο με δύο παιδιά (αφορολόγητο 9.090 ευρώ),
■ 1.950 ευρώ (αφορολόγητο 8.863 ευρώ) για φορολογούμενο με ένα παιδί,
■ και έκπτωση φόρου 1.900 ευρώ (αφορολόγητο 8.636 ευρώ) για φορολογούμενο χωρίς παιδιά.
Τυχόν εφαρμογή της πρότασης αυτής του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας θα έχει, γενικότερα, ως αποτέλεσμα:
■ Περίπου 3.500.000 μισθωτοί και συνταξιούχοι με χαμηλά και μεσαία ετήσια εισοδήματα, μέχρι του ποσού των 12.000 ευρώ, είτε να επιβαρυνθούν για πρώτη φορά με φόρο εισοδήματος είτε να κληθούν να πληρώσουν φόρους διπλάσιους έως και 60πλάσιους από αυτούς που πληρώνουν σήμερα!
Οι περισσότεροι από αυτούς θα επιβαρυνθούν είτε για πρώτη φορά είτε επιπροσθέτως με ποσά φόρου εισοδήματος από 110 έως και 800 ευρώ, με συνέπεια να χάσουν πάνω από έναν μισθό ή μια σύνταξη! Ακόμη και χαμηλόμισθοι και χαμηλοσυνταξιούχοι με ετήσια εισοδήματα κάτω από 5.000 ευρώ θα κληθούν να πληρώσουν φόρο εισοδήματος για πρώτη φορά, καθώς, ενώ τα πραγματικά εισοδήματά τους είναι χαμηλότερα από τα 5.000 ευρώ, τα τελικά φορολογητέα εισοδήματά τους υπερβαίνουν τα 5.000 ευρώ, επειδή καθένας από αυτούς βαρύνεται με τεκμαρτό εισόδημα, το οποίο προσδιορίζεται αθροιστικά:
α) από το ελάχιστο τεκμήριο διαβίωσης των 3.000 ευρώ, αν είναι άγαμος, ή των 2.500 ευρώ, αν είναι έγγαμος, και
β) από το τεκμήριο διαβίωσης της κύριας κατοικίας (είτε αυτή είναι ιδιόκτητη είτε ενοικιαζόμενη ή δωρεάν παραχωρούμενη), το ποσό του οποίου στις περισσότερες των περιπτώσεων ξεπερνά τα 2.000-2.500 ευρώ (υπολογίζεται με 40 ευρώ ανά τ.μ. μέχρι τα πρώτα 80 τ.μ. και με 65 ευρώ ανά τ.μ. για τα επόμενα 40 τ.μ., από 81 έως τα 120 τ.μ. κ.λπ.).
■ Περίπου 1.700.000 μισθωτοί και συνταξιούχοι με ετήσια -πραγματικά ή τεκμαρτά- εισοδήματα πάνω από 12.000 ευρώ να υποχρεωθούν να πληρώνουν επιπλέον φόρο εισοδήματος 800 ευρώ τον χρόνο.
Παραδείγματα
Για παράδειγμα, σήμερα φορολογούμενος με εισοδήματα ύψους 10.000 ευρώ, χωρίς παιδί, πληρώνει στην Εφορία 300 ευρώ. Εφόσον το αφορολόγητο όριο μειωθεί στα 5.000 ή, διαφορετικά, η έκπτωση φόρου διαμορφωθεί στα 1.100 ευρώ, θα πληρώσει φόρο 1.100 ευρώ, δηλαδή 800 ευρώ περισσότερα.
Αλλος φορολογούμενος με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ και δύο παιδιά πληρώνει σήμερα φόρο 1.300 ευρώ. Με αφορολόγητο στα 5.000 ευρώ θα πληρώσει φόρο 2.200 ευρώ, δηλαδή 900 ευρώ περισσότερα.
Φορολογούμενος με τρία παιδιά και ετήσιο εισόδημα 22.000 ευρώ πληρώνει φόρο ύψους 2.300 ευρώ. Με τη μείωση του αφορολόγητου ο φόρος θα αυξηθεί στα 3.300 ευρώ ή, διαφορετικά, θα πληρώσει 1.000 ευρώ περισσότερα.
