Με φόντο το φαινόμενο της εποχής ο διευθυντής Ηρακλής Παπαϊωάννου μιλά για την ιδέα της αυτοαναπαράστασηςΑπό την
Ελένη Σκάρπου
Ο εαυτός μας στον καθρέφτη ή ο εαυτός μας έτσι όπως εμείς θέλουμε να τον παρουσιάζουμε; Ο εαυτός μας ως ύπαρξη ή εκείνος που ορίζουν οι συνήθειές μας και ο χαρακτήρας μας; Δεκάδες έργα Ελλήνων δημιουργών μάς περιμένουν στο Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, σε μια έκθεση με αντικείμενο τα αυτοπορτρέτα, υπό τον τίτλο «Selfimages».
Μέσα από πέντε ενότητες… την Αυτοβιογραφία, την Ταυτότητα, τη Ρευστότητα, το Οικείο και Δημόσιο και την Αρχέγονη Μνήμη, θα βιώσουμε τις ιστορικές καταβολές του αυτοπορτρέτου, έτσι όπως εκείνες ανακυκλώνονται δημιουργικά στις περιοχές διαπραγμάτευσης του δημιουργού με την εικόνα του. Τα έργα της έκθεσης έρχονται σε διάλογο με την εποχή του μαζικού φαινομένου της selfie, της φωτογραφικής αυτοαναπαράστασης που κατακλύζει τα κοινωνικά δίκτυα.
Σύγχρονοι καλλιτέχνες
«Η έκθεση “Selfimages” είναι μια ομαδική έκθεση με περισσότερα από 130 έργα 33 σύγχρονων Ελλήνων φωτογράφων, που πραγματεύονται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους την έννοια του αυτοπορτρέτου, συχνά μέσα από σειρές έργων με συγκεκριμένο αισθητικό πλαίσιο και προβληματισμό.
Αναφέρεται ενδεικτικά ότι το παλαιότερο έργο της έκθεσης είναι του 1973 και το πιο σύγχρονο του 2017. Η αφετηρία για την έκθεση δόθηκε από το γεγονός ότι διανύουμε μια εποχή στην οποία το αυτοπορτρέτο έχει γίνει μια δημοφιλής, καθημερινή συχνά πρακτική» περιγράφει ο διευθυντής του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης Ηρακλής Παπαϊωάννου και επιμένει ότι στην εποχή μας το αυτοπορτρέτο είναι πολύ σημαντικό.
«Σήμερα ο άνθρωπος, περισσότερο ίσως από ποτέ άλλοτε, είναι στραμμένος στον εαυτό του, στις ανάγκες του, στις επιθυμίες του, στην εικόνα του. Το αυτοπορτρέτο στα χέρια ενός δημιουργού είναι συχνά μια πράξη εξερεύνησης, αμφισβήτησης, διεύρυνσης των ορίων, αυτογνωσίας. Στόχος λοιπόν της έκθεσης είναι να φέρει πιο κοντά την ενσυνείδητη καλλιτεχνική πράξη με ένα συχνά πιο αυθόρμητο, ενίοτε άτεχνο και σίγουρα πολύ πιο μαζικό είδος εικόνας όπως η selfie» εξηγεί.
Εκφράζουν αυτό που νιώθουν
«Ο διαγωνισμός selfie δίνει την ευκαιρία σε μας αλλά και στους επισκέπτες της έκθεσης να αναστοχαστούν ότι η selfie δεν είναι πια απλά μια ανακλαστική λήψη, αλλά συχνά εμπλέκει τους ανθρώπους σε μια πιο απαιτητική απόπειρα να εκφράσουν αυτό που νιώθουν για τον εαυτό τους και τον κόσμο.
Οι επισκέπτες που θα δοκιμάσουν ενδεχομένως να βγάλουν selfie μέσα στην έκθεση του μουσείου και να την προσθέσουν στην ειδικά σχεδιασμένη για τον σκοπό αυτό προβολή ελπίζουμε ότι θα μας προσφέρουν εικόνες που δεν έχουμε φανταστεί, που θα συνομιλούν με τα έργα της έκθεσης με τρόπους ευρηματικούς» καταλήγει ο διευθυντής του Μουσείου Φωτογραφίας Ηρακλής Παπαϊωάννου κι εμείς δεν έχουμε παρά να δοκιμάσουμε αυτή την εμπειρία, που θα διαρκέσει ως τον Σεπτέμβριο του 2018.
Αποτύπωμα του ψυχικού κόσμου
Ο ίδιος πιστεύει ότι κάθε φωτογραφία αυτής της έκθεσης είναι κατά μια έννοια ένα αυτοπορτρέτο, ένα αποτύπωμα του ψυχικού και πνευματικού κόσμου του δημιουργού του σε μια συγκεκριμένη στιγμή.
«Πολλοί φωτογράφοι επιλέγουν πλέον τον ίδιο τον εαυτό τους, το σώμα τους, τα προσωπικά βιώματα και τους οικείους χώρους ως πεδίο καλλιτεχνικής εξερεύνησης» επισημαίνει και είναι κάτι που θα συναντήσουμε εδώ σε μεγάλο βαθμό. Αλλωστε η φωτογραφία αποτελεί πλέον μια τέχνη, στην οποία μπορεί ο καθένας να εντρυφήσει και να εκφραστεί ελεύθερα. «Η φωτογραφία από τα τέλη του 19ου αιώνα σχεδόν, αλλά πολύ περισσότερο μεταπολεμικά, είναι μια τέχνη που βρίσκεται στα χέρια του καθενός, περισσότερο ίσως από κάθε άλλη. Η αυτοέκφραση ήταν και παραμένει ζήτημα προσωπικής ανάγκης.
Για να σχηματοποιηθεί όμως αυτή η ανάγκη με ενδιαφέροντα τρόπο απαιτούνται συνήθως αρκετή προσπάθεια, βαθύτερη γνώση, τόλμη, ειλικρίνεια» ισχυρίζεται ο κ. Παπαϊωάννου και μας εισάγει σε μια ωραία συνθήκη με αφορμή την εν λόγω έκθεση, στον διαγωνισμό selfie, που έλαβε χώρα στο facebook του μουσείου.
Εκεί μέσα από 700 συμμετοχές και 8.000 χρήστες που ψήφισαν… δημιουργήθηκε ένα μωσαϊκό από 100 selfies με τα περισσότερα likes, οι οποίες θα παρουσιαστούν στην είσοδο του μουσείου. Σε αυτό το παιχνίδι μπορούμε σίγουρα κι εμείς ως επισκέπτες να συμμετάσχουμε ενεργά.
