Μια λαθρανασκαφή σε σπουδαίο αρχαιολογικό χώρο στην όχθη της λίμνης της Καστοριάς με μηχάνημα του δήμου, ο ρόλος δημοτικού παράγοντα και η αναζήτηση ενός κρυμμένου θησαυρού. Μια πολύ περίεργη ιστορία, με ασυνήθιστες πτυχές και… απροσδιόριστο φινάλε, απασχολεί έντονα τον τελευταίο μήνα την κοινωνία της Καστοριάς.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο προϊστορικός λιμναίος οικισμός -χρονολογείται από το 5800 π.Χ. και είναι ο αρχαιότερος της Ευρώπης- του Δισπηλιού, λίγο έξω από την πόλη της Καστοριάς. Η «δημοκρατία» συνάντησε εκεί τον καθηγητή Αρχαιολογίας, υπεύθυνο του μεγάλου ανασκαφικού έργου στο Δισπηλιό, Γιώργο Χουρμουζιάδη, ο οποίος μας περιέγραψε, βάσει των μαρτυρικών καταθέσεων στις αστυνομικές αρχές, το… απίστευτο κι όμως υπαρκτό περιστατικό:
Το Σάββατο 10 Δεκεμβρίου, γύρω στις 3 μετά το μεσημέρι κι αφού είχε φύγει ο φύλακας του περιφραγμένου αρχαιολογικού χώρου στο Δισπηλιό, κάποια άτομα οδήγησαν μέσα στην έκταση, περνώντας από είσοδο στο πλάι του παρακείμενου ναού, έναν εκσκαφέα του Δήμου Καστοριάς. Το μηχάνημα χρησιμοποιούνταν σε κοντινό οδικό έργο της κοινότητας, η οποία ανήκει στον Δήμο Καστοριάς. Οι δράστες, με επικεφαλής, σύμφωνα με αυτόπτη μάρτυρα, αντιδήμαρχο, προχώρησαν στο άνοιγμα ενός λάκκου περίπου 25 τ.μ., μέσα στον ανασκαφικό χώρο -είναι συνολικά 6 στρέμματα- σε απόσταση λίγων μέτρων από αρχαιολογικό σκάμμα.
Προφανώς κάτι έψαχναν. Και επειδή τα ευρήματα εκεί αφορούν τη νεολιθική περίοδο, είναι απίθανο να αναζητούσαν αρχαία. Οι φήμες θέλουν την όλη επιχείρηση να εκτυλίχθηκε στην προσπάθεια εξεύρεσης κάποιου θησαυρού (ξέρετε, μπαούλα με χρυσαφικά και λίρες). Αφού… έκαναν τη δουλειά τους, για περίπου δύο ώρες, οι λαθρανασκαφείς σκέπασαν τον λάκκο και έβγαλαν το σκαπτικό μηχάνημα, το οποίο μάλιστα υπέστη βλάβη και ακινητοποιήθηκε έξω από τον αρχαιολογικό χώρο!
Τη Δευτέρα, διαπιστώνοντας τι είχε συμβεί, οι αρχαιολόγοι του προϊστορικού οικισμού Δισπηλιού προέβησαν άμεσα σε καταγγελία στην Αστυνομική Διεύθυνση Καστοριάς, αλλά και στο υπουργείο Πολιτισμού. Ετσι, έγινε έρευνα από το τμήμα σήμανσης και ελήφθησαν καταθέσεις, μεταξύ των οποίων και ενός βοσκού, αυτόπτη μάρτυρα.
Τι καταγγέλλουν οι αρχαιολόγοι (που δεν τους έχουν καλέσει ακόμα να καταθέσουν).
Ενώ πέρασε ένας μήνας, οι έρευνες δεν έχουν φέρει αποτέλεσμα, μολονότι υπάρχουν μαρτυρίες (για τον φερόμενο ως εμπλεκόμενο αντιδήμαρχο κατατέθηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο Καστοριάς και πρόταση αποπομπής), γεγονός που προκαλεί την ανησυχία και τα ερωτήματα του διακεκριμένου αρχαιολόγου Γιώργου Χουρμουζιάδη. Μάλιστα, αναφέρει ότι, ενώ έγινε προανάκριση και η δικογραφία εστάλη στην εισαγγελέα, δεν έχει κληθεί ακόμη για κατάθεση ένας αρχαιολόγος, προκειμένου να καταδείξει το μέγεθος της καταστροφής.
«Εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με ένα σπασμένο άγαλμα ή αγγείο, αλλά με καταστροφή ιστορικών, πολιτισμικών πληροφοριών» δηλώνει, χαρακτηρίζοντας, ως εκ τούτου, εγκληματική την ενέργεια. Εις επίρρωσιν, η συνεργάτιδά του αρχαιολόγος Μαρίνα Σωφρονίδου μάς πληροφορεί ότι η ενδελεχής αρχαιολογική έρευνα σε αυτά τα 25 τετραγωνικά μέτρα θα απαιτούσε γύρω στους 8 μήνες πλήρους εργασίας (σ.σ.: βλέπετε, οι… κυνηγοί θησαυρών δούλεψαν με τον εκσκαφέα, ενώ οι αρχαιολόγοι έχουν το σκαλιστήρι και τα χέρια τους). «Μπορεί να υπήρχε κάποιο κομμάτι της αλυσίδας στη νεολιθική εποχή που επιδιώκουμε να σχηματίσουμε, το οποίο να καταστράφηκε ανεπανόρθωτα» σημειώνει, εκφράζοντας την αγωνία της για την ολοένα και πιο πλημμελή προστασία του αρχαιολογικού πλούτου της χώρας μας, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και των ελλείψεων που επιφέρει. Στο πνεύμα αυτό οι αρχαιολόγοι δεν κρύβουν τον φόβο τους ότι, αν δεν υπάρξει παραδειγματική τιμωρία των δραστών, δεν θα σταματήσουν οι… επιδρομές κατά του προϊστορικού οικισμού του Δισπηλιού -οι αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή ξεπερνούν τα 20 χρόνια-, μια και οι μύθοι για κρυμμένους θησαυρούς είναι έντονοι στον νομό Καστοριάς!
Δημήτρης Κυριακόπουλος
