Οταν για την απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων δίνονται σχεδόν καθημερινά μάχες τα τελευταία χρόνια και αποτελεί μόνιμη επωδό των επιταγών Ελλήνων και ξένων, ειδικών και μη, ως προϋπόθεση για την κατάκτηση της πολυπόθητης τόνωσης της ανταγωνιστικότητας, η διατήρηση μονοπωλίων με την ανοχή κυβερνητικών παραγόντων, αν μη τι άλλο προκαλεί!
Κι αν θεωρείτε απίθανο στη σημερινή Ελλάδα, όπου οι ανοιχτές αγορές έχουν αναχθεί περίπου σε πανάκεια, να εξακολουθούν να υπάρχουν μονοπώλια πλην εκείνων που άπτονται δημόσιων αγαθών (ρεύμα, νερό, συγκοινωνίες κ.λπ.), δεν έχετε παρά να διαβάσετε την παρακάτω ιστορία.
Το 2003 η Αγροτική Καστοριάς (ΑΓΡΟΚΑ) Α.Ε. -ελέγχεται σήμερα από τον Δήμο Ορεστίδος- πετυχαίνει να κατοχυρωθούν τα ονομαστά φασόλια γίγαντες – ελέφαντες Καστοριάς ως προϊόν Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ενδειξης (ΠΓΕ). Ταυτόχρονα, ο Κανονισμός Προστασίας ορίζει ότι, προκειμένου το προϊόν να φέρει την ένδειξη ΠΓΕ, θα πρέπει η τυποποίηση και συσκευασία του να γίνονται αποκλειστικά στο συσκευαστήριο – διαλογητήριο της ΑΓΡΟΚΑ. Δηλαδή καθιερώνεται το μονοπώλιο.
Το 2007 ιδρύεται η ομάδα παραγωγών φασολιού Καστοριάς Αρωση, που αγωνίζεται για την άρση του περιορισμού και το άνοιγμα της τυποποίησης του προϊόντος. Η υπόθεση περνάει από διάφορα στάδια, το μονοπωλιακό καθεστώς παραμένει και φτάνουμε στις μέρες μας, οπότε η αρμόδια Διεύθυνση Βιολογικής Γεωργίας εισηγείται στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης υπέρ της αποδοχής του αιτήματος της ομάδας παραγωγών. Και ενώ αναμένεται η έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης, ο υφυπουργός Γιάννης Δριβελέγκας, στις 19 του περασμένου Δεκεμβρίου, εγκρίνει μόνο τα δύο σκέλη του αιτήματος (τα οποία αφορούν το μέγεθος συσκευασίας των φασολιών και τη μέθοδο απεντόμωσης) και αποφεύγει να κάνει την παραμικρή αναφορά στο τρίτο και ουσιωδέστερο μέρος, αυτό της άρσης της προϋπόθεσης χρήσης του συσκευαστηρίου – διαλογητηρίου της ΑΓΡΟΚΑ. Με άλλα λόγια, ο υφυπουργός, διά της σιωπής του, δέχεται τη συνέχιση του μονοπωλίου.
Τι σημαίνει όμως η αποκλειστικότητα στη σήμανση ΠΓΕ για τους παραγωγούς, τους καταναλωτές και ευρύτερα τη γεωργία της περιοχής;
Η ΑΓΡΟΚΑ Α.Ε., εκμεταλλευόμενη τη θέση της, επιβάλλει δυσβάσταχτους όρους συνεργασίας (το κόστος τυποποίησης ανά κιλό υπολογίζεται στα 24 λεπτά). Ο περιορισμός αποτρέπει επενδύσεις στον κρίσιμο για την περιοχή αγροτικό τομέα και κυρίως επιδρά επιβαρυντικά στην τιμή διάθεσης του προϊόντος. Και αυτό επειδή οι εταιρίες που προμηθεύονται τους γίγαντες – ελέφαντες Καστοριάς από τους παραγωγούς και επιβαρύνονται στην τυποποίηση και τη συσκευασία, αφού δεν έχουν διαπραγματευτική δυνατότητα, προκειμένου να ισοσκελίσουν τη ζημιά τους, αφενός αγοράζουν το προϊόν σε χαμηλές τιμές, με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του εισοδήματος των αγροτών, αφετέρου μετακυλίουν το επιπλέον κόστος στον καταναλωτή.
Οι παραγωγοί φασολιών Καστοριάς ανέρχονται περίπου σε 200. Τελευταία μάλιστα, λόγω της κρίσης, παρατηρείται τάση επιστροφής νέων από μεγάλες πόλεις για την καλλιέργεια αυτή. Ωστόσο, το μονοπώλιο της ΑΓΡΟΚΑ αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα. Και οι συνέπειές του δεν σταματούν εδώ.
Ευθύνες στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης
Με πρόσφατη επιστολή του Επιμελητηρίου Καστοριάς προς τον υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Γιάννη Δριβελέγκα γίνεται γνωστή η ακύρωση εμπορικής συμφωνίας μεγέθους 80 τόνων φασολιού ετησίως με την ομάδα παραγωγών Αρωση, από διανομέα χώρας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η αιτιολογία είναι «ότι το μοναδικό στην περιοχή διαλογητήριο δεν διαθέτει καμιά από τις πιστοποιήσεις που απαιτούνται από τις χώρες της Κοινότητας για να επιτραπεί η εξαγωγή τους». Το Επιμελητήριο τάσσεται υπέρ του αιτήματος των παραγωγών και ζητεί από τον υφυπουργό να επανεξετάσει τη στάση του, προς διασφάλιση του ελεύθερου ανταγωνισμού και προστασία της υγιούς επιχειρηματικότητας. Στο ίδιο πνεύμα κινείται και η επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή Καστοριάς Ζήση Τζηκαλάγια, στην οποία, μεταξύ άλλων, αναφέρεται ότι οι Ελληνες καταναλώνουν 20.000-25.000 τόνους φασολιών ετησίως, ενώ η παραγωγή κυμαίνεται μεταξύ 7.000-10.000 τόνους! Αυτό σημαίνει ότι κάνουμε εισαγωγές σημαντικών ποσοτήτων φασολιών!
Σύμφωνα με πληροφορίες, η ΑΓΡΟΚΑ έχει κληροδοτήσει στον Δήμο Ορεστίδος -με έδρα το Αργος Ορεστικό- μεγάλα χρέη από το παρελθόν. Ετσι, η δημοτική αρχή επιδιώκει τη διατήρηση του μονοπωλίου, ώστε σταδιακά να καλύψει τη ζημιά. «Ο ίδιος ο δήμαρχος θα έπρεπε να έχει ζητήσει την αλλαγή αυτού του καθεστώτος, για την προαγωγή του ανταγωνισμού και του προϊόντος» μας είπε άριστος γνώστης του χώρου.
Ομως ο Παναγιώτης Κεπαπτσόγλου επιλέγει την… αντίσταση στην εξέλιξη, βασιζόμενος, όπως λέγεται, και στις άριστες σχέσεις του με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστα Σκανδαλίδη, τον οποίο υποστήριξε όταν είχε θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία του ΠΑΣΟΚ!
Πάντως, οι παραγωγοί της Αρωσης δεν προτίθενται να παραδώσουν τα όπλα και σχεδιάζουν προσφυγή στα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Δημήτρης Κυριακόπουλος
