H πόλη της Καστοριάς οφείλει κατά μεγάλο μέρος το εξαιρετικό χρώμα της στη λίμνη Ορεστιάδα, με την οποία είναι συνυφασμένη. Αλλωστε, από την ίδια τη θέση της θαρρείς ότι βρίσκεται στην αγκαλιά της λίμνης. Δυστυχώς, όμως, η πανέμορφη λίμνη της Καστοριάς εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πρόβλημα μόλυνσης. Και μπορεί το επίπεδο ρύπανσής της να μην είναι τόσο υψηλό όσο στο παρελθόν, οπότε δεχόταν το σύνολο των αστικών λυμάτων, ωστόσο δεν χαρακτηρίζεται και ανεκτό…
Ο δήμαρχος Καστοριάς Μανώλης Χατζησυμεωνίδης, μιλώντας στη «δημοκρατία», αναφέρεται στο ιστορικό της περιβαλλοντικής μόλυνσης, με αφετηρία την ανάπτυξη της πόλης. Λύματα, απορρυπαντικά και λιπάσματα κατέληγαν επί σειράν ετών στη λίμνη, μολύνοντάς τη συνεχώς. Η δημιουργία αποχετευτικού δικτύου και τριτοβάθμιου βιολογικού καθαρισμού έβαλε φρένο στη δραματική εξάπλωση της ρύπανσης. Εντούτοις, οι επιπτώσεις ήταν βαριές.
Οπως μας λέει ο δήμαρχος, τοξικά, συσσωρευμένος φώσφορος στον πυθμένα και ευτροφισμός της λίμνης (αναπτύσσονται ιδιαίτερα οι καλαμώνες και με τη σήψη τους επιβαρύνεται η κατάσταση) αποτελούν χαίνουσες πληγές.
Σήμερα, βεβαίως, πέφτουν λίγα λύματα -μόνο από τα κτίρια που δεν συνδέθηκαν ακόμη με το αποχετευτικό σύστημα-, ωστόσο οι αιτίες του… κακού δεν εξαλείφθηκαν. Η σοβαρότερη ίσως είναι τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα των καλλιεργειών -κυρίως μηλιές- περιμετρικά της λίμνης, τα οποία με τις βροχοπτώσεις την επιβαρύνουν. Ο Μανώλης Χατζησυμεωνίδης τονίζει την ανάγκη εφαρμογής ενός γενναίου προγράμματος μετατροπής αυτών των καλλιεργειών σε βιολογικές. Ταυτόχρονα, ομολογεί ότι κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο και προϋποθέτει τολμηρές αποφάσεις από το κράτος, όπως η χρηματοδότηση των αγροτών που θα αλλάξουν τις καλλιέργειές τους σε φιλικές προς το περιβάλλον, έως ότου αρχίσουν να αποδίδουν. «Γεωργία και λίμνη πρέπει να συνυπάρξουν» σημειώνει, προσθέτοντας ότι τέτοιου μεγέθους αλλαγές θέλουν χρόνο για να υλοποιηθούν.
Ενας άλλος επιβαρυντικός παράγοντας είναι οι φερτές ύλες, που κατεβάζουν ποτάμια και ρέματα κατά καιρούς, περιορίζοντας την επιφάνεια της λίμνης. Η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και ο Δήμος Καστοριάς συνεργάζονται -είναι στη φάση της μελέτης- για τη διαμόρφωση και την εφαρμογή προγράμματος αντιμετώπισης του φαινομένου.
Οι επιστημονικές έρευνες για την κατάσταση του νερού είναι τακτικές, ώστε να παρακολουθείται η εξέλιξη της μόλυνσης. Σύμφωνα δε με επιστημονική άποψη, η ανανέωση του υδάτινου δυναμικού της λίμνης θα συνέβαλε αποφασιστικά στην αναζωογόνησή της.
Κλειδί για την προστασία της λίμνης θεωρείται η σύσταση του φορέα διαχείρισής της, την οποία επιδιώκει εδώ και τρία χρόνια η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ο φορέας θα αναλάβει τον έλεγχο της λίμνης και της παραλίμνιας ζώνης, τερματίζοντας και τη χρονίζουσα σύγχυση αρμοδιοτήτων (εμπλέκονται Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, Δήμος Καστοριάς, υπουργείο Οικονομικών, υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης), η οποία αποτελεί τροχοπέδη.
Το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα είναι έτοιμο, όμως η υπογραφή του καθυστερεί. Το θέμα έχει παγώσει κι αυτό δεν οφείλεται βεβαίως στις πολικές θερμοκρασίες που επικρατούν το τελευταίο διάστημα στην περιοχή, αλλά στην έλλειψη χρηματοδότησης για τη λειτουργία του φορέα διαχείρισης, όπως εκτιμά ο αντιπεριφερειάρχης Καστοριάς Δημήτρης Σαββόπουλος. Ο ίδιος, πάντως, υπογραμμίζει την ένταξη κρίσιμων έργων για τη λίμνη στο ΕΣΠΑ.
Η δέσμευση του δημάρχου Καστοριάς ότι θα καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να σωθεί η Ορεστιάδα εκφράζει και τη βούληση της τοπικής κοινωνίας.
Δημήτρης Κυριακόπουλος
