Λιγότερες από δύο εβδομάδες απομένουν για τη λήξη της προθεσμίας καθαρισμού οικοπέδων, με χιλιάδες ιδιοκτήτες να καλούνται έως τις 15 Ιουνίου να ολοκληρώσουν τις απαιτούμενες εργασίες πυροπροστασίας και να υποβάλουν τη σχετική δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Όσοι αμελήσουν τις υποχρεώσεις τους κινδυνεύουν με τσουχτερά πρόστιμα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπονται ακόμη και ποινικές κυρώσεις.
Η υποχρέωση καθαρισμού δεν αφορά μόνο τα οικόπεδα που βρίσκονται εντός σχεδίου πόλεως. Στο πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνονται επίσης οικόπεδα εντός οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο, ακάλυπτοι χώροι, εκτάσεις που βρίσκονται σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όρια οικισμών ή πόλεων – εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία – καθώς και εκτός σχεδίου εκτάσεις στις οποίες υπάρχει κτίσμα.
Αντίθετα, η υποχρέωση δεν αφορά αγροτεμάχια χωρίς κτίσματα, χωράφια ή εκτάσεις που χαρακτηρίζονται δασικές ή χορτολιβαδικές.
Μετά την ολοκλήρωση του καθαρισμού, οι υπόχρεοι πρέπει να υποβάλουν ηλεκτρονικά τη σχετική δήλωση μέσω της πλατφόρμας akatharista.apps.gov.gr, η οποία λειτουργεί ως Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών. Η διαδικασία μπορεί να πραγματοποιηθεί και μέσω ΚΕΠ ή της αρμόδιας Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.
Πού απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται, καθώς ο καθαρισμός δεν αρκεί από μόνος του. Ο χώρος πρέπει να διατηρείται καθαρός καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή έως και τις 31 Οκτωβρίου.
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, υπόχρεος δεν θεωρείται μόνο ο ιδιοκτήτης, αλλά και ο νομέας, ο επικαρπωτής ή ο μισθωτής του ακινήτου. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει προβληματισμός σχετικά με το ποιος φέρει τελικά τη νομική ευθύνη σε περιπτώσεις παραβάσεων.
«Τσουχτερά» τα πρόστιμα
Οι κυρώσεις που προβλέπονται είναι ιδιαίτερα αυστηρές. Σε περίπτωση που έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί η σχετική δήλωση, επιβάλλεται πρόστιμο 100 ευρώ. Αν δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός ούτε δήλωση, το πρόστιμο για τη μη υποβολή της δήλωσης ανέρχεται στα 500 ευρώ.
Παράλληλα, για τη μη πραγματοποίηση καθαρισμού προβλέπεται πρόστιμο ενός ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ. Επιπλέον, ο δήμος μπορεί να προχωρήσει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό του οικοπέδου, καταλογίζοντας το σχετικό κόστος στον ιδιοκτήτη ή τον υπόχρεο.
Ακόμη πιο σοβαρές είναι οι συνέπειες σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης. Η υποβολή ανακριβών στοιχείων αποτελεί ποινικό αδίκημα και επισύρει ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ.
Οι εργασίες που απαιτούνται για τη συμμόρφωση περιλαμβάνουν την απομάκρυνση ξερών χόρτων και φυτικών υπολειμμάτων, το κλάδεμα δέντρων, την αραίωση θάμνων, τη συλλογή και μεταφορά των υπολειμμάτων καθαρισμού, καθώς και την απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων που μπορούν να λειτουργήσουν ως καύσιμη ύλη σε περίπτωση πυρκαγιάς.
Νέα εργαλεία πρόληψης πυρκαγιών
Παράλληλα με τις υποχρεώσεις των πολιτών, το υπουργείο προωθεί νέα εργαλεία πρόληψης πυρκαγιών, βασισμένα σε πρακτικές που εφαρμόζονται εδώ και χρόνια σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αυστραλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η «προδιαγεγραμμένη καύση», δηλαδή η ελεγχόμενη καύση χαμηλής βλάστησης κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, ώστε να περιορίζεται η καύσιμη ύλη πριν από την έναρξη της θερινής περιόδου. Το μέτρο υποστηρίζεται από επιστημονικούς φορείς, πανεπιστημιακά ιδρύματα και περιβαλλοντικές οργανώσεις, όπως η WWF.
Παράλληλα, προβλέπεται η εφαρμογή της «ελεγχόμενης βόσκησης», μέσω της οποίας δήμοι και περιφέρειες θα μπορούν να παραχωρούν εκτάσεις σε κτηνοτρόφους, ώστε τα ζώα να συμβάλλουν φυσικά στη μείωση της χαμηλής βλάστησης.
