«Τα οικονομικά δεινά των χωρών της ευρωζώνης είναι αποτέλεσμα του οικονομικού ναρκισσισμού της Γερμανίας». Την παραπάνω άποψη υποστήριξε η βρετανική εφημερίδα «The Guardian» σε κεντρικό της άρθρο, στο οποίο ανέπτυσσε αναλυτικά την οικονομική θεωρία που δεσπόζει στη Γερμανία κι έχει αποδειχτεί εξαιρετικά αποδοτική για την ίδια, αλλά εξαιρετικά καταστροφική για την υπόλοιπη Ευρώπη. «Η μινιμαλιστική προσέγγιση που ακολουθεί η Γερμανία κοστίζει περισσότερα από ό,τι θα της κόστιζε αν δρούσε πιο νωρίς και πιο αποφασιστικά» αναφέρει το δημοσίευμα. «Από την άλλη, έχει κρατήσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό και αδύναμο το ευρώ, δυο στοιχεία που είναι απαραίτητα για τις γερμανικές εξαγωγές. Κάποιος κυνικός παρατηρητής θα μπορούσε να πει ότι η τρέχουσα κατάσταση είναι ιδανική για την εξαγωγική οικονομία του Βερολίνου. Δεν είναι όμως ιδανική για τα υπόλοιπα μέλη της ευρωζώνης. Κι αυτό αντανακλάται στα πρόσφατα στοιχεία που είδαν το φως και που θέλουν τη Γερμανία να απολαμβάνει υψηλούς ρυθμούς απασχόλησης, ενώ την ίδια ώρα η Ισπανία έχει υψηλά επίπεδα ανεργίας. Αξίζει μάλιστα να σημειώσουμε ότι η Ισπανία δεν ήταν δημοσιονομικά ανεύθυνη, όπως η Ελλάδα, και είχε μια αναλογία χρέους προς ΑΕΠ μικρότερη από αυτή της Γερμανίας». Σύμφωνα με τον αναλυτή του «Guardian», η οικονομική θεωρία πίσω από τη γερμανική προσέγγιση στην κρίση ακούει στο όνομα ordoliberalism. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη μορφή οικονομικού φιλελευθερισμού, που επηρεάστηκε από τον Ανταμ Σμιθ αλλά και τη γερμανική ιστορία του 20ού αιώνα.
Αναπτύχθηκε μάλιστα στις δεκαετίες 1930 και 1940 από τον Walter Eucken και βασίζεται στην άποψη ότι ο ρόλος του κράτους είναι να δημιουργεί ένα οικονομικό και νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στις αγορές να λειτουργούν αποτελεσματικά κυρίως μέσα από τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών. «Αν και η θεωρία αυτή δεν είναι ιδιαίτερα γνωστή αλλού στη Γερμανία, παίζει μεγάλο ρόλο, ιδιαίτερα στην κεντροδεξιά παράταξη» επισημαίνει ο «Guardian». «Από την άλλη, όμως, αυτή η θεωρία αφορά το πώς θα λειτουργεί αποδοτικά μια εθνική οικονομία κι όχι πώς θα οργανωθεί μια παγκόσμια οικονομία ή πώς θα δημιουργηθεί μία νομισματική ένωση. Ως αποτέλεσμα ελάχιστοι είναι οι Γερμανοί οικονομολόγοι που αποδέχονται την άποψη ότι τα πλεονάσματα της χώρας τους είναι η άλλη όψη των ελλειμμάτων των υπόλοιπων χωρών και άρα μέρος του όλου προβλήματος. Οι νεοφιλελεύθερες θεωρίες έχουν οδηγήσει τη Γερμανία στο να επιδιώκει οικονομικές πολιτικές που είναι προς το συμφέρον της κι όχι προς το συμφέρον της ευρωζώνης συνολικά. Η κουλτούρα “σταθερότητας” της Γερμανίας επηρεάζεται από μια συλλογική ανάμνηση του υπερπληθωρισμού, αλλά υπάρχει και μία ακόμη πιο εγωιστική αιτία: Ακόμη και μια μικρή αύξηση στον πληθωρισμό θα μείωνε το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των γερμανικών προϊόντων σε όλο τον κόσμο και θα μείωνε την αξία των αποθεματικών της χώρας». Ως εκ τούτου, όπως διαπιστώνει η εφημερίδα, «ακόμη κι αν επιβιώσει η ευρωζώνη, ο οικονομικός ναρκισσισμός της Γερμανίας σημαίνει ότι οι υπόλοιπες χώρες-μέλη θα πληρώσουν πολύ ακριβό τίμημα μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια».
Μαρία Παναγιώτου
