Ο Ηγούμενος του Προυσού π. Γεράσιμος μιλά για την ιστορία της μονής, το κειμήλιο της Θεοτόκου, έργο του Ευαγγελιστή Λουκά, τη θαυματουργή εύρεσή της, την εορτή της και την καθοριστική απόφαση να ιερωθεί
Στον νομό Ευρυτανίας βρίσκεται ένας ιστορικός φάρος της Ορθοδοξίας, σε απόσταση 31 χιλιομέτρων νότια του Καρπενησίου και 53 χιλιομέτρων βορειοδυτικά του Αγρινίου. Εκεί φυλάσσεται μια θαυματουργή εικόνα, την οποία αρκετοί αποδίδουν στον Ευαγγελιστή Λουκά, αν και, όπως αναφέρει ο 35χρονος Ηγούμενός της π. Γεράσιμος Τσιρώνης, που ανέλαβε τα νέα πνευματικά καθήκοντά του πριν από λίγους μήνες, η απόδοση αυτή δεν είναι βάσιμη. Το σίγουρο όμως είναι ότι το ασημένιο κάλυμμα της εικόνας δώρισε ο θρυλικός στρατηγός της Ελληνικής Επανάστασης Γεώργιος Καραϊσκάκης, επειδή θεραπεύτηκε από ασθένεια. Ο λόγος για το ιστορικό Μοναστήρι της Προυσιώτισσας, το «σπίτι της Παναγιάς», όπως αποκαλείται, που εορτάζει σήμερα. Μάλιστα το μοναστηριακό συγκρότημα χρονολογείται από το 829 μ.Χ. Η «Ορθόδοξη Αλήθεια» συνομίλησε με τον νέο Ηγούμενο π. Γεράσιμο Τσιρώνη, στο περιθώριο των ετοιμασιών για τη σημερινή εορτή.
Η Ιερά Μονή Προυσού είναι ένα από τα πιο ιστορικά μοναστήρια της πατρίδας μας. Πείτε μας λίγα λόγια για την ιστορία της.
Το Μοναστήρι της Προυσιωτίσσης έχει ιστορία περίπου δώδεκα αιώνων. Το 829, επί Εικονομαχίας του Θεοφίλου, ένα αρχοντόπουλο από την Προύσα της Μικράς Ασίας πήρε από την πόλη του τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, από φόβο μήπως αυτή καταστρεφόταν, όπως και πολλές άλλες στα περίχωρα της Βασιλευούσης. Αφού πέρασε πολλά μέρη, έφτασε με τους υπηρέτες του στα ορεινά της Ρούμελης, στη σημερινή Ευρυτανία. Εκεί, στην αρχαία Καλλίπολη, σημαίνουσα πόλη της εποχής, έχασε την εικόνα του. Επειτα από άκαρπες προσπάθειες να τη βρει, έφυγε για την Υπάτη της Φθιώτιδος, όπου έζησε κάποια χρόνια. Το θεομητορικό εικόνισμα εμφανίστηκε μέσα στη σπηλιά όπου σήμερα βρίσκεται το παρεκκλήσι της. Ενα βράδυ οι βοσκοί της περιοχής είδαν να υψώνεται μια πύρινη στήλη προς τον ουρανό και, συνάμα, άκουγαν θείες ψαλμωδίες. Αφού ξημέρωσε, κατέβηκαν στο σπήλαιο, προσκύνησαν την εικόνα και άνοιξαν μονοπάτι για εύκολη πρόσβαση σε αυτή.
Σταδιακά η φήμη της θαυματουργής εικόνας απλώθηκε στη γύρω περιοχή, την Αιτωλία, τα Αγραφα, την Ακαρνανία, τη Φθιώτιδα και τη Ναυπακτία. Το αρχοντόπουλο έμαθε για μια θαυματουργή εικόνα της Παναγίας και αποφάσισε να ανεβεί για προσκύνημα. Βλέποντας την εικόνα του, χαροποιήθηκε και την πήρε κοντά του, με κατεύθυνση την Υπάτη. Στον δρόμο όμως έχασε πάλι την εικόνα και άκουσε τη φωνή της Παναγίας, η οποία του έλεγε πως είχε επιλέξει πού θα έμενε. Το αρχοντόπουλο άφησε ελεύθερους τους υπηρέτες του και πήρε την απόφαση να γίνει μοναχός. Τον ίδιο δρόμο ακολούθησε και ένας πρώην υπηρέτης του. Τα ονόματα των δύο αυτών ανθρώπων, των κτητόρων της μονής, ήταν Διονύσιος και Τιμόθεος.
Στο «σπίτι της Παναγιάς», όπως αποκαλείται χαρακτηριστικά το μοναστήρι, υπάρχει ένα πολύτιμο κειμήλιο, η ιερή εικόνα της Παναγίας, δημιούργημα, όπως επικαλούνται ορισμένοι, του Ευαγγελιστού Λουκά. Μάλιστα, το ασημένιο κάλυμμά της το δώρισε ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, όταν θεραπεύτηκε από ασθένεια.
Η εικόνα της Προυσιωτίσσης αποδίδεται από πολλούς στον Ευαγγελιστή Λουκά. Βέβαια, η αλήθεια είναι πως η απόδοση αυτή δεν είναι βάσιμη. Σαν τέχνη, δεν ομοιάζει με τις υπόλοιπες εικόνες του Ευαγγελιστού, κάτι που φαίνεται εντονότερα μετά τον καθαρισμό και τη συντήρηση των προσώπων της. Ενας παλαιός Ηγούμενος της μονής, με φήμη Οσίου ανδρός, ο Κύριλλος Καστανοφύλλης, στις αρχές του 19ου αιώνα σημειώνει πως δεν έχει τόσο σημασία αν είναι ή όχι έργο του Ευαγγελιστού, αλλά ότι θαυματουργεί, απαντώντας τεχνηέντως στο θέμα αυτό. Οσον αφορά το πουκάμισο της εικόνας, όντως είναι αφιέρωμα του Καραϊσκάκη, ο οποίος είχε μείνει στη μονή για λίγους μήνες, με φυματίωση. Ο στρατηγός ασήμωσε την Παναγία, σαν ανταπόδοση που τον θεράπευσε.
Πόσοι είναι οι μοναχοί και με τι ασχολούνται καθημερινά, εκτός από τα πνευματικά καθήκοντά τους;
Αν και είμαστε ένα μεγάλο μοναστήρι από άποψη ιστορίας και κτιριακού συγκροτήματος, η αδελφότητα είναι ολιγάριθμη, όπως και σε πολλά μοναστήρια της νοτίου Ελλάδος. Από τους πέντε αδελφούς της μονής, ένας ασχολείται αποκλειστικά με την εξομολόγηση των προσκυνητών. Οι υπόλοιποι, πέρα από τα πνευματικά καθήκοντά μας, ασχολούμαστε με την ποικιλόμορφη εξυπηρέτηση των προσκυνητών, τις διοικητικές ανάγκες της μονής και, μόλις υπάρχει χρόνος ελεύθερος, με τους κήπους, την κατασκευή φυσικού κεριού και θυμιάματος, και την αγιογραφία.
«Αμέτρητοι πιστοί έρχονται να εξομολογηθούν και να παρακαλέσουν την Κυρά»
Αυτή την περίοδο προετοιμάζεστε και για την ετήσια εορτή (23 Αυγούστου) επί τη συνάξει της θαυματουργού εικόνος. Μιλήστε μας για τις προετοιμασίες.
Ο Αύγουστος χαρακτηρίζεται και είναι ο μήνας της Παναγίας. Με τις Παρακλήσεις του Δεκαπενταυγούστου, με τη θεομητορική εορτή της Κοιμήσεως, με τη Σύναξη της Προυσιωτίσσης στις 23 του μηνός, με τα μεθέορτα της Κοιμήσεως και της εικόνος, με την απόδοση της εορτής στις 28 Αυγούστου και με την εορτή της Τιμίας Ζώνης στις 31, σχεδόν όλος ο Αύγουστος αφιερούται στη Θεοτόκο. Αναλογικά, οι ετοιμασίες για την εορτή αυξάνονται, ώστε να εξυπηρετήσουμε όσο το δυνατόν καλύτερα τους προσκυνητές της Παναγίας, που θα έρθουν να προσευχηθούν, να παρακαλέσουν ή να ευχαριστήσουν την Κυρά μας, να εξομολογηθούν και να εκκλησιαστούν ή ακόμα και να φιλοξενηθούν στη μονή.
Είστε ένας νέος ηλικιακά Ηγούμενος. Ποιον ρόλο έπαιξαν οι γονείς σας στην απόφασή σας να εισέλθετε στην ιεροσύνη;
Γεννήθηκα στο Καρπενήσι τον Νοέμβριο του 1982, αλλά μετακομίσαμε οικογενειακώς στη Λαμία ύστερα από επτά έτη. Εχω την ευλογία να προέρχομαι από πολύτεκνη οικογένεια (είμαι ο δεύτερος από πέντε αδέρφια). Σταθμός στην εκκλησιαστική κατεύθυνση που πήρα, εκτός από τους γονείς μου και τον πνευματικό μου, θεωρώ πως ήταν η φοίτησή μου στο Εκκλησιαστικό Λύκειο της Λαμίας. Ακολούθησαν προπτυχιακές σπουδές στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ και μεταπτυχιακές σπουδές στο Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας της ίδιας σχολής, με ειδίκευση στο λειτουργικό τυπικό και καθηγητές τον αρχιμ. Νικόδημο Σκρέττα και τον π. Χρυσόστομο Νάσση, που σημαντικά με στήριξαν και με στηρίζουν στα λειτουργικά θέματα. Παράλληλα, μοναχός έγινα το 2005, ενώ έλαβα την ιεροσύνη το 2010. Από τότε έχω χρέη εφημερίου στον Φουρνά των Αγράφων. Τα τελευταία χρόνια συνέδραμα στην αναστήλωση ενός παλαιού μοναστηριού στη Βράχα του Φουρνά, που πλέον φιλοξενεί μια μικρή γυναικεία αδελφότητα.
Κάποιες σκέψεις σας για το μοναστήρι και τη μετέπειτα λειτουργία του;
Ελπίδα κάθε Ηγουμένου θεωρώ πως είναι να βοηθηθούν στη σωτηρία κάποιες ψυχές μοναχών και προσκυνητών, μήπως και ο Θεός μάς λυπηθεί και σώσει και τις δικές μας ψυχές… Εδώ, στον Προυσό, ο Προηγούμενος π. Χρυσόστομος συνδύαζε, αρκετά καλά νομίζω, τον μοναχισμό με την εξυπηρέτηση των πολλών προσκυνητών. Αυτό ελπίζω να μπορέσω να διατηρήσω: να μη χάσουμε τον καλογηρικό μας χαρακτήρα, διακονώντας συγχρόνως τον συνάνθρωπο, που, ειδικά στις ημέρες μας, κλονίζεται ποικιλοτρόπως.
«Θυμάμαι από παιδί να την έχω συντροφιά στις φάσεις της ζωής»
Ποια ήταν τα συναισθήματά σας όταν αναλάβατε Ηγούμενος ενός τόσο σημαντικού μοναστηριού; Αλλωστε, κατάγεστε και από την Ευρυτανία.
Εμείς οι Ευρυτάνες έχουμε την Παναγία την Προυσιώτισσα ως σημείο αναφοράς τόσο στις χαρές όσο και στις λύπες. Θυμάμαι τον εαυτό μου από μικρό παιδί να έχω ευλάβεια σε αυτήν και να την έχω συντροφιά μου στη φοιτητική και την καλογηρική μου ζωή, χωρίς ποτέ να φανταστώ ότι θα με επέλεγε για τη θέση αυτήν, ειδικά σε αυτή την ηλικία. Οπότε, όταν κλήθηκα από τον σεβασμιότατο Μητροπολίτη Καρπενησίου κ. Γεώργιο να υπηρετήσω τη θέση αυτή, από τη μία, χάρηκα που θα διακονούσα μια θέση που ποτέ δεν επιδίωξα, από την άλλη, ένιωσα φόβο από το μέγεθος της ευθύνης που θα έπεφτε πάνω μου. Με τη χάρη της Παναγίας, τη συμβολή και τη συμβουλή του σεπτού μας ποιμενάρχου και τις ευχές του Προηγουμένου, προχωράμε. Αλλωστε, αν η Παναγία είναι η Γερόντισσα του Αγίου Ορους, για εμάς είναι η Κυρά του Μοναστηριού και όλης της Ρούμελης. Αφηνόμαστε στην καθοδήγησή της.
