Ενεργειακό σεισμό αναμένεται να προκαλέσει η απόφαση του Αμπού Ντάμπι να ξεχωρίσει τη θέση του από τον οργανισμό, επηρεάζοντας πλέον τις τιμές του πετρελαίου και κατ’ επέκταση την παγκόσμια οικονομία με μοναδικό ευνοημένο τον Ντόναλντ Τραμπ
Τα σύνορα που χωρίζουν τις χώρες της Μέσης Ανατολής χαράχτηκαν δίχως να συνυπολογίζουν -ως θα όφειλαν- την ιστορική συνέχεια των λαών ή τις εθνοτικές τους ανάγκες.
- Από τον Γιώργο Τραπεζιώτη
Αντίθετα, ο ορισμός τους κατά τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα υπάκουσε στην ασφυκτική λογική των «σφαιρών επιρροής» των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων της Δύσης, όπως όμως και στη διατήρηση μιας εύθραυστης γεωπολιτικής ισορροπίας, με αποτέλεσμα πίσω τους να απομείνει ένα ιδιαιτέρως «εύφορο» πεδίο για την ανάδυση νέων εντάσεων αλλά και ανατροπών.
Σήμερα, σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, για να διαβάσει κανείς τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή πρέπει να συνυπολογίσει και τις άλλες «γραμμές». Τις επίγειες και θαλάσσιες διαδρομές, αλλά και τους αγωγούς μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι οποίοι λειτουργούν στην πράξη ως τα σύγχρονα γεωπολιτικά σύνορα, δεδομένου ότι επηρεάζουν άμεσα τις διεθνείς αγορές και, κατ’ επέκταση, τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας.
Ακριβώς μέσα σε αυτόν τον «αόρατο» πλην όμως απολύτως υπαρκτό «χάρτη», όπου τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ίσως το πιο κρίσιμο γεωγραφικό «σύνορο» της εποχής, η χθεσινή απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ και τον ΟΠΕΚ+ δεν αποτελεί απλώς μια διαφοροποίηση της ενεργειακής πολιτικής του Αμπού Ντάμπι, αλλά μια κίνηση που αναδιατάσσει τις ίδιες τις «συνοριογραμμές» της ενεργειακής ισχύος.
Η εξέλιξη δε αποκτά πρόσθετη βαρύτητα αν ιδωθεί και μέσα από το πρίσμα της χρονικότητας, καθώς η ανακοίνωση πραγματοποιήθηκε την παραμονή της κρίσιμης συνεδρίασης του άτυπου «ενεργειακού διευθυντηρίου» στη Βιέννη. Οπως όμως και σε μια περίοδο κατά την οποία οι αναταράξεις στη θαλάσσια περιοχή του Ορμούζ επηρεάζουν ήδη την ομαλή λειτουργία των ενεργειακών και ναυτιλιακών ροών.
Πολιτική απόφαση
Την είδηση αποχώρησης επιβεβαίωσε ο υπουργός Ενέργειας των εμιράτων, Σουχαΐλ Μοχάμεντ Αλ Μαζρουέι, ο οποίος, μιλώντας στο Reuters, ξεκαθάρισε ότι πρόκειται για «πολιτική απόφαση» που ελήφθη ύστερα από προσεκτική εξέταση των τρεχουσών και μελλοντικών πολιτικών παραγωγής. Ιδιαίτερη σημασία είχε εντούτοις και η παραδοχή ότι το Αμπού Ντάμπι δεν διαβουλεύθηκε με καμία άλλη χώρα-μέλος πριν αποφασίσει να προβεί στην συγκεκριμένη κίνηση – γεγονός που αποτυπώνει με σαφήνεια την πρόθεση απεμπλοκής του Αμπού Ντάμπι από τον ίδιο τον πυρήνα του ΟΠΕΚ. Δηλαδή από τον μηχανισμό συλλογικής λήψης αποφάσεων που τον χαρακτήριζε. Συγχρόνως, το κρατικό πρακτορείο WAM συνέδεσε την Τρίτη την κίνηση με το «μακροπρόθεσμο στρατηγικό και οικονομικό όραμα» των εμιράτων και την επιτάχυνση επενδύσεων στην εγχώρια παραγωγή ενέργειας.
Ο βασικός πυλώνας
Το Αμπού Ντάμπι δεδομένα πλέον δεν θεωρεί θέσφατο την περιφερειακή αλληλεγγύη και επιλέγει να κινηθεί με όρους εθνικής στρατηγικής και η αποχώρηση που αντικειμενικά συνιστά πλήγμα για τον ΟΠΕΚ επηρεάζει άμεσα και τον βασικό του πυλώνα, τη Σαουδική Αραβία, η οποία επί δεκαετίες λειτουργούσε ως ρυθμιστής της παραγωγής και εγγυητής της συνοχής. Η διάρρηξη λοιπόν αυτού του άξονα αποδυναμώνει την ικανότητα του οργανισμού να επιβάλλει πειθαρχία και να διαμορφώνει ενιαία πολιτική τιμών, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για πιο ελεύθερες και κυρίως ανταγωνιστικές επιλογές από τα κράτη-μέλη.
Δυνητικά ωφελημένος αναδεικνύεται ο Ντόναλντ Τραμπ που επανειλημμένα είχε κατηγορήσει τον ΟΠΕΚ ότι «κλέβει τον υπόλοιπο κόσμο» διογκώνοντας τις τιμές μέσω περιορισμών στην παραγωγή. Η αποχώρηση ενός σημαντικού παραγωγού ενέργειας από το μπλοκ υπονομεύει στην πράξη αυτή τη δυνατότητα συντονισμού, ενισχύοντας στο εξής την προοπτική μεγαλύτερης προσφοράς και, πιθανώς, την επίτευξη χαμηλότερων τιμών.
Για μια οικονομία όπως η αμερικανική λοιπόν, όπου το κόστος ενέργειας επηρεάζει άμεσα τον πληθωρισμό και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, μια τέτοια εξέλιξη έχει και έντονο πολιτικό αποτύπωμα σε μια ιδιαιτέρως δύσκολη χρονική στιγμή για τον Αμερικανό πρόεδρο, που το φθινόπωρο θα μετρήσει τις δυνάμεις του και στις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Τέλος, η αποδυνάμωση του σχήματος ΟΠΕΚ+ περιορίζει και τα περιθώρια συντονισμένης δράσης και για χώρες όπως η Ρωσία, ενώ ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά οικονομίες που εξαρτώνται από τις υψηλές τιμές πετρελαίου, όπως το Ιράν – με ό,τι μπορεί να σημαίνει το τελευταίο και στο μέτωπο των διαπραγματεύσεων της Τεχεράνης με την Ουάσινγκτον για την επίτευξη συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.
