Τα ερωτήματα που προκύπτουν αφορούν μια πιθανή διαφορετική προσέγγιση στη «διαπίστωση» της απειλής από τις δύο πλευρές και φυσικά στο πολύ υποκειμενικό στοιχείο του προσδιορισμού του όρου «επίθεσης» από άλλο κράτος
Η επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Ε. Μακρόν στην Ελλάδα συνοδεύτηκε από μια σειρά συμφωνιών σε πολλούς τομείς, με κυριότερη φυσικά την αμυντική συμφωνία. Πρόκειται για συνέχιση της προηγούμενης συμφωνίας του 2021, το άρθρο 2 της οποίας προβλέπει και ρήτρα αμυντικής συνδρομής σε περίπτωση επίθεσης από άλλη χώρα.
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Ειδικότερα, ανανεώνεται η ελληνογαλλική συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης για τη συνεργασία στην ασφάλεια και την άμυνα του 2021. Η ανανέωση ισχύει για πέντε χρόνια και η συμφωνία θα ανανεώνεται αυτόματα ανά 5ετία, εκτός αν κάποιο από τα δύο μέρη την καταγγείλει.
Οι συμφωνίες με τη Γαλλία δεν επικεντρώνονται μόνο στην άμυνα, αλλά και στην οικονομία, στην πολιτική προστασία, στο Μεταναστευτικό, στο περιβάλλον, στην τεχνολογία, στην παιδεία και στον πολιτισμό, καθώς και στη συνεργασία στο πλαίσιο της Ε.Ε. και διεθνών οργανισμών. Σημειώνεται ότι το άρθρο 2 της συμφωνίας προβλέπει την αμοιβαία συνδρομή «ακόμα και με ένοπλη βία» του ετέρου κράτους, όταν και τα δύο συμβαλλόμενα μέλη διαπιστώσουν από κοινού ότι ένα κράτος απειλείται ή δέχεται επίθεση στην επικράτειά του από κάποιο τρίτο κράτος.
Διακρατική συμφωνία
Συνήθως τα κράτη δεν ανακοινώνουν τέτοιες λεπτομέρειες σε αντίστοιχες διακρατικές συμφωνίες, καθώς αφορούν αμυντικά σχέδια. Στην περίπτωση αυτή όμως κρίνεται ως πολύ θετικό να δημοσιοποιείται το στοιχείο της ρήτρας του άρθρου 2 της συμφωνίας, αφού λειτουργεί αποτρεπτικά έναντι της συνεχώς διογκούμενης τουρκικής απειλής. Φυσικά υπάρχουν και κενά και προκύπτουν στοιχεία προβληματισμού στο θέμα της ερμηνείας του άρθρου 2. Και μιλάμε για τη φράση όταν και τα δύο συμβαλλόμενα μέλη διαπιστώσουν από κοινού ότι ένα κράτος απειλείται ή δέχεται επίθεση στην επικράτειά του από κάποιο τρίτο κράτος.
Τα ερωτήματα που προκύπτουν αφορούν μια πιθανή διαφορετική προσέγγιση στη «διαπίστωση» της απειλής από τις δύο πλευρές και φυσικά στο πολύ υποκειμενικό στοιχείο του προσδιορισμού του όρου «επίθεσης» από άλλο κράτος. Ειδικά στο τελευταίο, καθώς η Τουρκία, η οποία είναι λάτρις των ενεργειών προβοκάτσιας, θα μπορούσε να παρουσιάσει την ελληνική πλευρά ως την επιτιθέμενη, για παράδειγμα, με βολές ρουκετών από ελληνική βραχονησίδα ή νησί προς την Τουρκία, χρεώνοντας αυτόματα στην ελληνική πλευρά την επιθετικότητα, απενεργοποιώντας αυτόματα τη σχετική ρήτρα. Αυτό αναφέρεται καθώς μία τέτοια ενέργεια προβοκάτσιας είχε προτείνει ο τότε αρχηγός της ΜΙΤ (Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών) και νυν Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χ. Φιντάν σε κλειστή σύσκεψη τον Μάρτιο του 2014, προκειμένου να νομιμοποιηθεί μια στρατιωτική επιχείρηση της Τουρκίας εναντίον της Συρίας.
Ομως οι σχετικές συζητήσεις σε Ελλάδα και Τουρκία, με αφορμή την επίσκεψη του Γάλλου προέδρου, αποκαλύπτουν και μια αρνητική διάσταση στον επικοινωνιακό και ψυχολογικό τομέα. Είναι δυνατόν μεγάλο μέρος του δημοσιογραφικού κεφαλαίου να αφιερώνεται εμμονικά στη συνδρομή της Γαλλίας σε μία πιθανή πολεμική αναμέτρηση Ελλάδας – Τουρκίας περιμένοντας με αγωνία από τον Γάλλο πρόεδρο να ψελλίσει έστω και μία φράση για πιθανή γαλλική υποστήριξη με σκοπό την αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής; Μήπως είμαστε υπερβολικοί; Ειδικά δε όταν η Ελλάδα διαθέτει σύγχρονες και ετοιμοπόλεμες Ενοπλες Δυνάμεις; Μήπως δίνουμε τροφή στην αναθεωρητική Τουρκία να εντοπίσει στοιχεία δικής μας αδυναμίας και φοβικών συνδρόμων;
Είναι δυνατόν να προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε το άρθρο 2 εάν αφορά ή όχι και υπεράσπιση από πλευράς Γαλλίας των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων; Είναι δυνατό να αναμένουμε από τις Ενοπλες Δυνάμεις της Γαλλίας να προστρέξουν σε στρατιωτική συνδρομή στην Ελλάδα σε περίπτωση που τουρκικό ερευνητικό σκάφος αμφισβητεί με έρευνες τα δικαιώματά μας επί θεμάτων ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, καθώς και σε μία περίπτωση τύπου Κάσου; Οχι φυσικά, όμως εμείς το αναδεικνύουμε και αποκαλύπτουμε έλλειψη αυτοπεποίθησης και ηττοπάθειας. Μπορεί το γαλλικό ναυτικό να προστρέξει σε μια περίπτωση τουρκικής παρέμβασης σε περιοχές ελληνικής ΑΟΖ όπου πραγματοποιούνται έρευνες ή δοκιμαστικές εξορύξεις μόνο εάν στο σημείο εκείνο ενεργούν στοιχεία γαλλικής εταιρίας.
Στοιχείο υπερβολής
Από την άλλη πλευρά, το στοιχείο της υπερβολής διακατέχει και τον δημόσιο λόγο στην Τουρκία σχετικά με την επίσκεψη Μακρόν στην Ελλάδα, καθώς οι φορείς διαμόρφωσης της τουρκικής κοινής γνώμης προσπάθησαν να ερμηνεύσουν τα στοιχεία της αμυντικής συμφωνίας στη βάση της αυτοθυματοποίησης και μιας θεώρησης μιας νέας συμμαχίας, η οποία στρέφεται εναντίον της Τουρκίας, όπως φυσικά έχει πράξει και στην περίπτωση του άξονα Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ. Μιας Τουρκίας η οποία προσπαθεί να δημιουργήσει πλέγματα συμμαχιών, επιχειρώντας να στρέψει ανοιχτά τον ισλαμικό κόσμο εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου.
Η συμφωνία με τη Γαλλία είναι εξαιρετική και κάθε υποστήριξη ειδικά σε περίπτωση πολέμου είναι καλοδεχούμενη, όμως η Ελλάδα είναι αρκετά ισχυρή για να υπερασπιστεί την κυριαρχία της και τα κυριαρχικά της δικαιώματα, αφού έχει δημιουργήσει ισχυρές συμμαχίες, τις οποίες πρέπει να εκμεταλλευτούμε από τον καιρό της ειρήνης, και κυρίως διαθέτει ισχυρές και ετοιμοπόλεμες Ενοπλες Δυνάμεις για την ανάσχεση κάθε απειλής.
Αυτό το στοιχείο θα πρέπει να εκπέμπεται με πολύ έντονο και διακριτό τόνο προκειμένου το μήνυμα της ελληνικής ετοιμότητας αποτροπής να λαμβάνεται από την άλλη πλευρά του Αιγαίου. Θα πρέπει να συγκροτούμε τα στοιχεία αποτροπής με βάση το χειρότερο σενάριο, έχοντας κατά νου ότι σε έναν πιθανό πόλεμο θα είμαστε μόνοι, όμως από τον καιρό της ειρήνης θα πρέπει να εκμεταλλευόμαστε το πλέγμα των συμμαχιών μας για ισχυροποιήσουμε το βασικό στοιχείο της σκληρής μας ισχύος, που είναι οι Ενοπλες Δυνάμεις.
* Αντιστράτηγος ε.α.
