Η νέα έκθεση που ανοίγει σήμερα για το κοινό στο Μουσείο Μπενάκη
Από τη
Γιώτα Βαζούρα
Οι Μινωίτες και οι Μυκηναίοι συνήθιζαν να τοποθετούν τις πινακίδες τους στα περίφημα αρχειοφυλάκια, οι Αρχαίοι Ελληνες της κλασικής εποχής αρχειοθετούσαν τα συγγράμματά τους σε ναούς των Μουσών, ενώ τον Μεσαίωνα η χριστιανική γραμματεία αποθηκευόταν στα μοναστήρια και στις εκκλησίες.
Αφιερωμένη στις βιβλιοθήκες αλλά και στα κτίσματα που χρησιμοποιήθηκαν για τη φύλαξη και τη διατήρηση του εγχάρακτου υλικού ανά τους αιώνες είναι η νέα έκθεση που ανοίγει σήμερα τις πύλες της για το κοινό και φιλοξενείται στο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη, στην οδό Κουμπάρη, στο Κολωνάκι. Ο τίτλος είναι «Αρχιτεκτονική των βιβλιοθηκών στον δυτικό πολιτισμό. Από τη μινωική εποχή στον Μιχαήλ Αγγελο», φέρει την επιμέλεια του αρχιτέκτονα και ιστορικού του βιβλίου Κ. Σπ. Στάικου και αποτελεί ένα ταξίδι πίσω στον χρόνο, δίνοντας την ευκαιρία στον επισκέπτη να μάθει περισσότερα για την αρχιτεκτονική εξέλιξη των κτισμάτων και πού τοποθετούνταν τα βιβλία σε διαφορετικές ιστορικές φάσεις.
Χωρισμένη σε πέντε ενότητες η ενδιαφέρουσα έκθεση μας μεταφέρει στον ελληνικό κόσμο, στη Ρωμαϊκή Εποχή, στο Βυζάντιο, στη Δύση, στους μεσαιωνικούς χρόνους αλλά και στην Αναγέννηση. Ετσι, μαθαίνουμε για τα αρχειοφυλάκια των Μινωιτών (στα οποία αποθηκεύονταν οι πινακίδες με τη γραμμική μέσα σε πανέρια ή αγγεία) αλλά και το περίφημο μουσείο (ναός των Μουσών), που χρησιμοποιήθηκε ως τα ελληνιστικά χρόνια και για τη φύλαξη βιβλίων, αφού οι δημόσιες βιβλιοθήκες, με τον όρο που έχουμε σήμερα, δεν υπήρχαν τότε.
Ο επισκέπτης έχει ακόμη την ευκαιρία να δει πώς πρέπει να ήταν η βιβλιοθήκη στην περίφημη Ακαδημία του Πλάτωνος (σύμφωνα με τις γραπτές πηγές αλλά και τα αρχαιολογικά ευρήματα) αλλά και η αντίστοιχη του Λυκείου του Αριστοτέλη, μέσα από αντιπροσωπευτικά σχέδια και σκίτσα. Οπως επισημαίνεται, η πρώτη δημόσια βιβλιοθήκη για το κοινό ανεγέρθηκε στη Ρώμη το 43 π.Χ. (ήταν η Βιβλιοθήκη της Οκτάβιας) ακολουθώντας την ελληνική αρχιτεκτονική παράδοση και αποτελούνταν από δύο ξεχωριστά μεν αλλά πανομοιότυπα κτίσματα, στα οποία υπήρχαν ελληνικές και λατινικές εκδόσεις αντίστοιχα.
Στο Βυζάντιο
Κατά τα βυζαντινά χρόνια τόσο στην Κωνσταντινούπολη όσο και στα κράτη της δυτικής Ευρώπης οι βιβλιοθήκες σταμάτησαν να λειτουργούν και όλη η χριστιανική γραμματεία μεταφέρθηκε μέσα στους ναούς. Τότε είναι που συστήνονται οι μεγάλες μοναστηριακές βιβλιοθήκες, με σημαντικότερη εξ αυτών τη βιβλιοθήκη της Μονής της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά.
Ακόμη παρουσιάζεται η «χριστιανική εστία του βιβλίου», το Αγιο Ορος, στις μονές του οποίου υπάρχουν βιβλιοθήκες με 16.000 χειρόγραφα, εκείνη του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Φανάρι αλλά και εντυπωσιακά αναγεννησιακά κτίσματα.
Να σημειωθεί ότι η έκθεση συνοδεύεται και από το αντίστοιχο λεύκωμα που φέρει τη σφραγίδα του κ. Στάικου.
• Info: Η έκθεση θα φιλοξενείται στο μουσείο ως τις 8 Ιανουαρίου 2017.
