Δεν είναι εφικτό να έλκει προς τα άνω και να ωθεί προς τα εμπρός κάποιος που έχει βυθιστεί στους οχετούς της τρυφής
Α λλ’ ίσως λέγει τις, ότι εγώ προηγούμενος, χωρίς κόπου και ταλαιπωρίας, τα απέκτησα με τους κόπους και ταλαιπωρίας σας· και τις από σας ομολογεί, ότι εταλαιπώρησε περισσότερον απ’ εμού δι’ εμέ, και ουχί εγώ δι’ εκείνον; Ελθέτω τις παρών, ος τις έχει περισσότερα τραύματα εις το σώμα του, και γυμνωθείς ας τα δείξη, και έπειτα να δείξω και εγώ τα εμά μετά ταύτα· επειδή εγώ δεν έχω ουδέν μέρος του σώματος εκ των έμπροσθεν ατραυμάτιστον· μήτε όπλον τι ευρίσκεται, μήτε των χειροκρατουμένων, μήτε των ριπτουμένων, του οποίου να μη έχω σημείον επάνω του σώματός μου· αλλά και με ξίφος εκ της χειρός επληγώθην, και βέλος εκ τόξου εδέχθην, και από μηχανήν εκτυπήθην· αλλά και με λίθους και με ξύλα κτυπούμενος πολλαχού διά σας, διά να σας δοξάσω και να σας πλουτίσω, σας οδηγώ ως νικητάς πανταχού διά πάσης γης και θαλάσσης, και ποταμών, και ορέων, και πεδίων και πανταχού· και τους γάμους μου εώρτασα ομοίως με τους δικούς σας· και τα παιδία πολλών θέλουσιν έχη συγγένειαν με τα εδικά μου· και προσέτι επλήρωσα τα χρέη, όσα είχον τινές, χωρίς να εξετάσω εκ ποίας αιτίας εγένοντο ταύτα».
Αρριανού, «Τα Σωζόμενα ήτοι Περί Αλεξάνδρου Αναβάσεως βιβλία επτά», επεξεργασθέντα και εκδοθέντα υπό Νεόφυτου Δούκα, Βιέννη Αυστρίας, τυπογραφείο Γεωργίου Βενδώτου, τόμος τρίτος, σελ. 37-39
Αυτό το απόσπασμα προέρχεται από το έβδομο βιβλίο του γνωστού σε όλους έργου του Αρριανού «Αλεξάνδρου Ανάβασις». Εκεί παρατίθεται με λεπτομέρειες μία από τις σπουδαιότερες περιπέτειες που σημάδεψαν την Ιστορία της ανθρωπότητας: η εξόρμηση του Μεγάλου Αλεξάνδρου προς την παγκόσμια κυριαρχία και την αιωνιότητα.
Στο χωρίο που παρατέθηκε στην αρχή του κειμένου ο Αλέξανδρος απευθύνεται στους στρατιώτες και τους αξιωματικούς του επειδή είχαν στασιάσει. Εβλεπαν με έκπληξη και αποστροφή τον βασιλέα και συμπολεμιστή τους να υιοθετεί συνήθειες των Μήδων, να φορά τις παραδοσιακές ενδυμασίες τους, να προσφέρει σε Πέρσες αξιώματα στο μακεδονικό στράτευμα, να κάνει μεικτούς γάμους και γενικά να δείχνει ότι απομακρύνεται από όλα όσα συνηθίζονταν στον ελληνικό κόσμο. Η δυσφορία του στρατεύματος εκδηλώθηκε στην Ωπη της Βαβυλωνίας. Οι στρατιώτες ζήτησαν από τον Αλέξανδρο να τους αποστρατεύσει όλους και του υπέδειξαν ειρωνικά να εκστρατεύσει «με τον πατέρα του στον Αμμωνα». Αυτό ήταν ένας τυπικά ελληνικός σαρκασμός στη μεγαλομανία που είχε καταλάβει τον βασιλέα τους, ο οποίος είχε πειστεί για τη θεϊκή καταγωγή του. Ο Αλέξανδρος εξεμάνη και διέταξε να εκτελεστούν δεκατρείς εκ των -κατά τη γνώμη του- πρωτοστατών της «ανταρσίας».
Στη συνέχεια, όμως, επειδή αντιλαμβανόταν τη ματαιοπονία της διά της βίας επιβολής μιας άποψης, αποπειράθηκε να επιβάλει πειθαρχία προσφεύγοντας στην αρχή της πειθούς, όχι στην πειθώ της αρχής. Ετσι, ο Αλέξανδρος εκφώνησε έναν από τους σημαντικότερους λόγους της Ιστορίας του έθνους μας. Ο πολέμαρχος ηγέτης απευθύνεται ταυτόχρονα και στη λογική αλλά και στο συναίσθημα των συμμαχητών του, εξιστορώντας το σύνολο της εκστρατείας και των κοινών κόπων, αλλά και προκαλώντας οποιονδήποτε να συγκρίνει τα δικά του αποθέματα καμάτου, τραυμάτων και διακινδυνεύσεων με εκείνα του αρχηγού. Οσοι έχουν κατορθώσει να αποσπάσουν έστω και λίγα διδάγματα από την ανθρώπινη εμπειρία γνωρίζουν αυτό που υποστήριζε ο Νίτσε: Το προσωπικό παράδειγμα δεν είναι καλός τρόπος διδαχής αλλά ο μόνος τρόπος.
Δεν είναι σωστό ένας φυγόπονος, τρέσας και άνανδρος να τίθεται επικεφαλής πολλών γενναίων. Δεν είναι εφικτό να έλκει προς τα άνω και να ωθεί προς τα εμπρός κάποιος που έχει βυθιστεί στους οχετούς της τρυφής και αποτελεί μια παρυπόσταση, μια παρασιτική οντότητα που επιβιώνει εκμεταλλευόμενη την ενέργεια άλλων.
Ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν ελέω θεού, καταγωγής αλλά και πολεμικής αρετής βασιλεύς. Είχε τα περισσότερα τραύματα σε μάχες, προσέφερε τα περισσότερα σε όσους τον ακολούθησαν και θυσίασε τα πάντα ζώντας «κατά τον δαίμονα εαυτού»*, όπως του επέβαλε η φωνή της συνείδησής του – της μόνης εξουσίας που αναγνώριζε.
*Φράση που γράφτηκε στα ελληνικά στον τάφο του Τζιμ Μόρισον
Παναγιώτης Λιάκος
