Σε εφαρμογή τίθεται ένα νέο πλαίσιο αξιολόγησης των ελέγχων για την ασφάλεια των τροφίμων, μετά τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της κοινής υπουργικής απόφασης των υπουργείων Ανάπτυξης και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η μεταρρύθμιση εισάγει, για πρώτη φορά, ένα ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης της αποτελεσματικότητας των εποπτικών δράσεων του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), με βασικό στόχο την ενίσχυση της προστασίας της δημόσιας υγείας, τη βελτίωση της συμμόρφωσης των επιχειρήσεων και την αποδοτικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων δημόσιων πόρων.
Η νέα απόφαση δεν μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι έλεγχοι στις επιχειρήσεις τροφίμων. Αντίθετα, αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται το έργο των ελεγκτικών μηχανισμών, εισάγοντας συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης και ποσοτικούς στόχους που θα επιτρέπουν την αντικειμενική αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των ελέγχων.
Πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα
Στο νέο πλαίσιο, ο ΕΦΕΤ αναλαμβάνει τον ρόλο της Αρχής Οργάνωσης Εποπτείας και Συντονισμού, ενώ στην εφαρμογή του συστήματος συμμετέχουν οι Περιφερειακές Διευθύνσεις του Φορέα, οι υπηρεσίες των Περιφερειών και των Περιφερειακών Ενοτήτων, καθώς και οι Περιφερειακές Υπηρεσίες του Γενικού Χημείου του Κράτους, όπου προβλέπεται.
Παράλληλα, διευκρινίζεται ρητά ότι το νέο σύστημα αφορά αποκλειστικά την αξιολόγηση των δράσεων εποπτείας και όχι την αξιολόγηση του προσωπικού των αρμόδιων υπηρεσιών.
Η απόφαση προβλέπει τον καθορισμό τόσο ετήσιων όσο και μακροπρόθεσμων στόχων, οι οποίοι θα παρακολουθούνται μέσω βασικών δεικτών απόδοσης (Key Performance Indicators – KPI). Οι δείκτες θα αποτυπώνουν, μεταξύ άλλων, το επίπεδο συμμόρφωσης των επιχειρήσεων, το ποσοστό των παραβάσεων που εντοπίζονται, τον αριθμό των ελέγχων που διενεργούνται, την αποτελεσματικότητα των επανελέγχων, το λειτουργικό κόστος ανά έλεγχο, αλλά και τη συμμετοχή των ελεγκτών σε προγράμματα εκπαίδευσης.
Από την ποσότητα στην ποιότητα των ελέγχων
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη φιλοσοφία αξιολόγησης των ελέγχων. Μέχρι σήμερα, η αποτίμηση του έργου των εποπτικών αρχών βασιζόταν κυρίως στον αριθμό των ελέγχων που πραγματοποιούνταν. Πλέον, το βάρος μετατοπίζεται στην ποιότητα και στην ουσιαστική αποτελεσματικότητά τους.
Στην πράξη θα αξιολογείται, μεταξύ άλλων, το ποσοστό των επιχειρήσεων που συμμορφώνονται μετά τον πρώτο έλεγχο χωρίς να απαιτηθεί η επιβολή διοικητικών κυρώσεων, αλλά και το ποσοστό όσων εξακολουθούν να εμφανίζουν παραβάσεις κατά τους επανελέγχους. Με αυτόν τον τρόπο, ο ΕΦΕΤ θα μπορεί να διαπιστώνει όχι μόνο αν πραγματοποιούνται πολλοί έλεγχοι, αλλά και αν αυτοί οδηγούν σε πραγματική βελτίωση της ασφάλειας των τροφίμων.
Έλεγχος και στο κόστος των επιθεωρήσεων
Σημαντικές αλλαγές εισάγονται και στη διαχείριση των δημόσιων πόρων. Για πρώτη φορά θεσπίζεται δείκτης που θα αποτυπώνει το λειτουργικό κόστος ανά έλεγχο, συνυπολογίζοντας τη μισθοδοσία και τα οδοιπορικά των ελεγκτών σε σχέση με τον συνολικό αριθμό των επιθεωρήσεων που πραγματοποιούνται.
Παράλληλα, θα αξιολογείται η απόκλιση μεταξύ του προϋπολογισμένου και του πραγματικού κόστους των ελέγχων, ώστε οι αρμόδιες υπηρεσίες να μπορούν να σχεδιάζουν αποτελεσματικότερα τη διάθεση των διαθέσιμων πόρων και να ενισχύεται η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.
Στο μικροσκόπιο και οι καταγγελίες των πολιτών
Το νέο σύστημα δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στον τρόπο διαχείρισης των καταγγελιών που υποβάλλονται από πολίτες και επιχειρήσεις.
Συγκεκριμένα, θα παρακολουθείται τόσο ο αριθμός των καταγγελιών που εξετάζονται όσο και το ποσοστό εκείνων που οδηγούν τελικά στη διαπίστωση παραβάσεων και στην πρόταση επιβολής διοικητικών κυρώσεων. Στόχος είναι να αξιολογείται η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού καταγγελιών και να διασφαλίζεται ότι οι ελεγκτικοί πόροι κατευθύνονται στις υποθέσεις με τη μεγαλύτερη σημασία για τη δημόσια υγεία.
Ετήσια έκθεση και συνεχής επιμόρφωση
Στο πλαίσιο της νέας διαδικασίας, ο ΕΦΕΤ θα συντάσσει κάθε χρόνο έκθεση δραστηριοτήτων, η οποία θα υποβάλλεται στον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και θα δημοσιοποιείται.
Η έκθεση θα περιλαμβάνει στοιχεία για τους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν, τις σημαντικότερες παραβάσεις που διαπιστώθηκαν, τις διοικητικές κυρώσεις που προτάθηκαν, τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων, καθώς και προτάσεις για τη βελτίωση τόσο του εποπτικού έργου όσο και του νομοθετικού πλαισίου.
Παράλληλα, η συνεχής επιμόρφωση των ελεγκτών καθιερώνεται ως βασικός δείκτης αξιολόγησης, με τη συμμετοχή τους σε εκπαιδευτικά προγράμματα να αποτελεί πλέον στοιχείο που θα λαμβάνεται υπόψη για την αποτίμηση της συνολικής λειτουργίας του συστήματος.
