Υπάρχουν υποθέσεις που δεν τελειώνουν όταν κλείνει ένας δικαστικός φάκελος ή όταν σταματούν να κυριαρχούν στα πρωτοσέλιδα. Παραμένουν ανοιχτές γιατί έχουν ήδη αφήσει πίσω τους κάτι πολύ βαθύτερο: μια πληγή στους θεσμούς. Οι υποκλοπές είναι μία από αυτές.
- Γράφει ο Ανδρέας Καψαμπέλης
Οι νέες δηλώσεις του Γρηγόρη Δημητριάδη μπορεί να αποτελούν ακόμα ένα επεισόδιο σε μια υπόθεση που χρονικά μοιάζει να απομακρύνεται. Πολιτικά όμως συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Κάθε νέα δημόσια παρέμβαση υπενθυμίζει ότι η μεγαλύτερη ζημιά δεν ήταν ποτέ μόνο ποιος παρακολουθούσε ποιον. Η μεγαλύτερη ζημιά ήταν ότι το ελληνικό κράτος έδωσε την εντύπωση πως μπορεί να παραβιάζει τον πιο ιερό πυρήνα μιας δημοκρατίας -το απόρρητο της επικοινωνίας- χωρίς ποτέ να δοθούν πειστικές απαντήσεις.
Κάποτε οι θεσμοί λειτουργούσαν ως ασπίδα απέναντι στην εξουσία. Σήμερα ολοένα και περισσότερο δίνουν την εικόνα ότι λειτουργούν ως μηχανισμός προστασίας της. Αυτή είναι η πραγματική θεσμική μετάλλαξη της τελευταίας εξαετίας. Δεν αφορά μόνο τις υποκλοπές. Αφορά τα Τέμπη, τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τις ανεξάρτητες Αρχές που βρέθηκαν στο στόχαστρο όταν έκαναν τη δουλειά τους, τη συστηματική προσπάθεια απαξίωσης κάθε ελεγκτικού μηχανισμού που παράγει δυσάρεστα ευρήματα για την κυβέρνηση.
Σε μια ώριμη δημοκρατία, όταν ξεσπά ένα τόσο σοβαρό σκάνδαλο, η προτεραιότητα είναι η αποκάλυψη της αλήθειας. Ακόμη και τώρα, με μεγάλη καθυστέρηση, η Δικαιοσύνη όφειλε να έχει διατάξει ήδη την προσαγωγή του κ. Δημητριάδη ύστερα από την ουσιαστική ομολογία του για τις υποκλοπές και τη δημόσια δήλωση με την οποία εμπλέκει και το «αφεντικό» (δηλαδή τον πρωθυπουργό Μητσοτάκη), τον οποίο, όπως λέει, προστάτευσε από τη «σφαίρα»…
Ομως στην Ελλάδα του 2026 η προτεραιότητα είναι αφενός η συγκάλυψη και αφετέρου η διαχείριση του πολιτικού κόστους. Η επικοινωνία προηγείται της λογοδοσίας, οι εντυπώσεις προηγούνται των εξηγήσεων και η συζήτηση μεταφέρεται διαρκώς αλλού μέχρι να κουραστεί η κοινωνία.
Αυτό είναι το πραγματικό θεσμικό απόστημα. Οχι μία μόνο υπόθεση, αλλά η κανονικοποίηση της ατιμωρησίας. Η εξοικείωση με την ιδέα ότι τα μεγάλα σκάνδαλα δεν χρειάζεται ποτέ να κλείνουν με καθαρές απαντήσεις. Αρκεί να περάσει ο χρόνος. Να αλλάξει η επικαιρότητα. Να βρεθεί η επόμενη κρίση.
Ομως οι δημοκρατίες δεν διαβρώνονται από ένα γεγονός. Διαβρώνονται όταν η εξαίρεση γίνεται κανόνας. Οταν οι πολίτες παύουν να περιμένουν ότι θα αποδοθούν ευθύνες. Οταν η δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς γίνεται μόνιμη κατάσταση και η λογοδοσία αντιμετωπίζεται ως πολιτική αφέλεια.
Κάποιοι πιστεύουν ότι οι υποκλοπές ανήκουν πλέον στο παρελθόν. Κάνουν λάθος. Οι υποκλοπές θα ανήκουν πραγματικά στο παρελθόν μόνο όταν κλείσει οριστικά το τραύμα που άνοιξαν στους θεσμούς. Μέχρι τότε το πρόβλημα δεν θα είναι ο Δημητριάδης ούτε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο. Θα είναι ότι η Ελλάδα θα συνεχίζει να ζει με ένα θεσμικό απόστημα που, αντί να θεραπεύεται, μεγαλώνει.
Από τη στήλη «Ο κοριός» της «Δημοκρατίας»
