Μαύρα σύννεφα συγκεντρώνονται στην Κύπρο, προκαλώντας βαρύ «διπλωματικό χαμηλό» στην προοπτική επανέναρξης των συνομιλιών στο Κυπριακό, εάν ληφθούν υπ’ όψιν οι αοριστίες και οι «χρησμοί» που διατυπώνουν η πολιτική ηγεσία στο νησί και ο Κύπριος Πρόεδρος για τα επόμενα βήματα, αξιολογώντας τις μέχρι τώρα εξελίξεις στο εθνικό θέμα.
- Από τον
Νικ. Σταυρουλάκι
[email protected]
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, σε δηλώσεις του κατά την τέλεση του ετήσιου Μνημοσύνου των Πεσόντων κατά το Πραξικόπημα του 1974, σε τόνους υπέρμετρης-επικίνδυνης αισιοδοξίας, σημείωσε ότι το Κυπριακό χαρακτηρίζεται τώρα από κινητικότητα, χάρη στην πολιτική που ασκεί η κυβέρνησή του. Η συγκεκριμένη δήλωση, ως προς την ουσία του προβλήματος, την τελική έκβαση του εθνικού ζητήματος και τη συνολική τύχη του Κυπριακού Ελληνισμού στον ιστορικό ορίζοντα, δεν λέει απολύτως τίποτα ούτε εξασφαλίζει θετικές προοπτικές στο ζήτημα!
Ανέφερε ότι «υπάρχουν αρκετές εξελίξεις», τις οποίες δεν αποκάλυψε (τότε γιατί τις είπε;) και ότι «τις επόμενες των ημερών θα ακούσουμε και άλλες ειδήσεις που θα αποδεικνύουν αυτή την κινητικότητα, για την οποία εργαστήκαμε πολύ σκληρά για να την πετύχουμε».
Από τις αντιδράσεις συνάγεται ότι η Λευκωσία αξιολογεί την κινητικότητα σχεδόν ως «υποκατάστατο» ή «πρώτο στάδιο» της λύσης, με βάση ένα και μόνο στοιχείο: Τον διορισμό του εκτελεστικού Ραφαέλε Φίτο ως ειδικού απεσταλμένου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με εντολή Φον ντερ Λάιεν, να πανηγυρίζει, την ώρα που οι θέσεις Αγκυρας – ψευδοκράτους και Κυπριακής κυβέρνησης δεν γεφυρώνονται ούτε με τερατουργήματα τύπου Ανάν ή Βοσνίας- Ερζεγοβίνης.
Ηδη η Αγκυρα και το ψευδοκράτος, στο γνωστό τουρκικό «τέμπο», με κατευθυνόμενες διαρροές στον Τύπο, δείχνουν τις ακριβείς προθέσεις τους. Η αγγλόφωνη τουρκική κρατική τηλεόραση TRT World μετέδωσε ότι ένα πρωτόλειο σχέδιο λύσης που συνέταξε και υπέβαλε στις δύο πλευρές η προσωπική απεσταλμένη του γ.γ. του ΟΗΕ στο Κυπριακό, Μαρία Ανχελα Ολγκίν Κουεγιάρ, προκειμένου να μετρηθούν συγκλίσεις, «απορρίπτεται» και ότι «η Ολγκίν Κουεγιάρ υπερβαίνει την αρμοδιότητα και την εντολή της».
Την ίδια ώρα ο τουρκοκυπριακός και ο τουρκικός Τύπος κατακλύζονται από δημοσιεύματα που αναφέρουν ότι «δεν υπάρχει επιστροφή από τη θέση υπέρ δύο κυρίαρχων και ισότιμων κρατών». Ο «ΥΠΕΞ» του ψευδοκράτους Ταχσίν Ερτουγρούλογλου δήλωσε στο TRT World ότι η λύση του Κυπριακού δεν βρίσκεται σε μια νέα εταιρική σχέση με την ελληνοκυπριακή πλευρά, αλλά βρίσκεται στη διατήρηση σχέσεων καλής γειτονίας μεταξύ «δύο κυρίαρχων και ισότιμων κρατών». Με βάση αυτά τα δεδομένα η αισιοδοξία του Προέδρου της Κύπρου δείχνει μετέωρη.
Ο Ερσίν Τατάρ και η Αγκυρα το επαναλαμβάνουν σε κάθε ευκαιρία: κυριαρχική ισότητα, δύο ξεχωριστά κράτη, αναγνώριση του ψευδοκράτους. Αυτή η θέση δεν είναι τακτική. Είναι στρατηγική. Αποτελεί το ενδιάμεσο βήμα για την ολοκληρωτική κατάληψη του νησιού όταν οι διεθνείς συγκυρίες το επιτρέψουν – είτε μέσω ενός «χαλαρού» μοντέλου που θα αφήσει την Τουρκία να ελέγχει το βόρειο τμήμα είτε αργότερα με πληθυσμιακή και στρατιωτική υπεροχή.
Απέναντι σε αυτό, η ελληνοκυπριακή πλευρά, τουλάχιστον στα λόγια, επιμένει στη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία (ΔΔΟ) με πολιτική ισότητα, όπως ορίζεται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Μαθηματικά, οι δύο θέσεις είναι ασύμβατες. Δεν υπάρχει «γεφύρωση». Η μία οδηγεί σε λειτουργικό κράτος με ενιαία κυριαρχία, η άλλη σε δύο ημι-κράτη με δικαίωμα βέτο, ξεχωριστές διεθνείς υποστάσεις και τουρκικό έλεγχο. Οποιαδήποτε προσπάθεια «συμφιλίωσης» των δύο είναι επικοινωνιακός ελιγμός που οδηγεί αναπόφευκτα στην αποδοχή τουρκικών όρων.
Ο Ν. Χριστοδουλίδης παρουσιάζει τον διορισμό Φίτο ως επιτυχία της κυβερνητικής στρατηγικής για μεγαλύτερη εμπλοκή της Ε.Ε. Η Φον ντερ Λάιεν μίλησε για «προτεραιότητα» και «νέα δυναμική». Πόσο αφελείς πρέπει να είμαστε για να πιστέψουμε ότι η Ε.Ε., που χρόνια τώρα δεν κατάφερε να επιβάλει ουσιαστικές κυρώσεις στην Τουρκία για τις παραβιάσεις στην ΑΟΖ, θα αλλάξει τώρα πλεύση;
Ο Φίτο, Ιταλός αντιπρόεδρος, έρχεται σε ένα περιβάλλον όπου η Αγκυρα χρησιμοποιεί το Μεταναστευτικό, την ενέργεια και το Ουκρανικό ως μοχλούς πίεσης. Η Ε.Ε. δεν έχει δείξει σθένος. Αντίθετα, συχνά πιέζει την ελληνοκυπριακή πλευρά για «ευελιξία» προκειμένου να «προχωρήσει ο διάλογος».
Στο μεταξύ, η διπλωματική κινητικότητα του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ και της προσωπικής απεσταλμένης του Μαρία Ανχελα Ολγκίν Κουεγιάρ δεν φέρνει σύγκλιση, αλλά προετοιμάζει το έδαφος για την αποδοχή μιας λύσης που γέρνει επικίνδυνα προς τη Συνομοσπονδία, δηλαδή προς τη διχοτόμηση με ευφημισμούς.
Η Τουρκία και το ψευδοκράτος δεν έχουν κουνηθεί ούτε ένα εκατοστό από τον στόχο των δύο κρατών. Οι πρωτοβουλίες της Ολγκίν Κουεγιάρ ακολουθούν την ίδια γραμμή. Επειτα από συναντήσεις και άτυπες επαφές, η εικόνα είναι η ίδια: προτάσεις για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, λίστες συγκλίσεων από το Κραν Μοντανά, προετοιμασία για 5+1. Ομως η ουσία λείπει. Η Τουρκία δεν δέχεται καν να συζητήσει επί της ουσίας χωρίς προηγούμενη αναγνώριση «κυριαρχικής ισότητας». Η απεσταλμένη του γ.γ. του ΟΗΕ προσπαθεί να γεφυρώσει αγεφύρωτα χάσματα, δημιουργώντας την εντύπωση κίνησης, ενώ στην πραγματικότητα ωριμάζει το έδαφος για συμβιβασμούς που θα πλήξουν την ελληνοκυπριακή πλευρά.
Η ενδοτική τακτική Μητσοτάκη και οι υποκλίσεις στον «σουλτάνο»
Η ιστορία γράφεται με πράξεις, αλλά στην περίπτωση της κυβέρνησης Μητσοτάκη υπογράφεται με τις πιο μελανές σελίδες μιας εθνικής υποχώρησης. Υποχώρησης από το καθήκον της υπεράσπισης του κυπριακού ελληνισμού. Δεν πάνε πολλά χρόνια από τότε που το Μέγαρο Μαξίμου, στο όνομα μιας υποτιθέμενης «βελτίωσης» των σχέσεων με την Aγκυρα και στο πνεύμα της Διακήρυξης των Αθηνών, αποφάσισε να πετάξει την Κύπρο στα σαγόνια του τουρκικού αναθεωρητισμού, αποσυνδέοντας το Κυπριακό από τα ελληνοτουρκικά. Το μήνυμα προς τη Λευκωσία υπήρξε κυνικό: είστε μόνοι σας.
Σήμερα, η Κύπρος βρίσκεται εγκλωβισμένη μπροστά σε ένα θανάσιμο ψευδοδίλημμα του ΟΗΕ που οδηγεί στην αυτοκατάργηση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και η Αθήνα δηλώνει απούσα. Η στάση της στο φιάσκο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, όπου υποχώρησε άτακτα μπροστά στις τουρκικές προκλήσεις, απέδειξε ότι η παρούσα κυβέρνηση δεν μπορεί να προσφέρει τίποτα. Αποτελεί κοινό τόπο στη Λευκωσία ότι οι γραμμές άμυνας θα στηθούν χωρίς τη βοήθεια της Ελλάδας. Κανείς δεν περιμένει από τον σημερινό ένοικο του Μαξίμου μια σθεναρή στάση αντίστασης, ανάλογη με εκείνη του Κώστα Καραμανλή στο σχέδιο Ανάν, αφού άλλωστε η οικογένεια Μητσοτάκη παραδοσιακά υποστήριζε κάθε κίνηση ενδοτισμού και στο Κυπριακό, όπως και στα υπόλοιπα διπλωματικά μέτωπα.
