Χιλιάδες ενστάσεις (που κοστίζουν πέντε ευρώ ανά δικαίωμα) σε δεκάδες περιοχές της Ελλάδας, όπου το Δημόσιο διεκδικεί εκτάσεις υποστηρίζοντας ότι είναι δασικές, παρότι οι δικαιούχοι έχουν καταθέσει όλα τα έγγραφα
Από τον
Β. Παπακωνσταντόπουλο
Α ναστάτωση, ταλαιπωρία και επιπλέον οικονομική επιβάρυνση επιφέρει στους ιδιοκτήτες ακίνητης περιουσίας πολλών περιοχών της χώρας η ανάρτηση των στοιχείων του Εθνικού Κτηματολογίου. Πολίτες που έχουν καταθέσει εδώ και χρόνια όλα τα δικαιολογητικά αναγκάζονται να υποβάλουν ενστάσεις, καθώς την περιουσία τους διεκδικεί και το Δημόσιο, υποστηρίζοντας ότι οι εκτάσεις είναι δασικές, ειδικά σε περιοχές με αγρούς και καλλιέργειες. Το κόστος για την υποβολή ένστασης είναι 5 ευρώ ανά δικαίωμα, που σημαίνει ότι αν κάποιος κατέχει πέντε έξι χωράφια θα πρέπει να πληρώσει 40 ευρώ, κόστος που θα αυξηθεί σημαντικά αν οι ενστάσεις απορριφθούν και η υπόθεση πάει στα δικαστήρια.
Πολίτες είπαν στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ότι σε αρκετές περιπτώσεις η Γενική Γραμματεία Δασών αμφισβητεί τον χαρακτήρα των εκτάσεων, παρότι έχουν στα χέρια τους αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις για την κυριότητά τους. Τις χρονοβόρες και κοστοβόρες διαδικασίες του Κτηματολoγίου ανέδειξαν πρόσφατα σε ημερίδα τους και οι συμβολαιογράφοι, όπως και οι τοπογράφοι, κάνοντας αναφορά στα προβλήματα του έργου. Από τη φύση του, άλλωστε, το Κτηματολόγιο στοχεύει στο να φέρει στο φως τα προβλήματα και τις παθογένειες δεκαετιών γύρω από την κατάρτιση και την παραγωγή τίτλων ιδιοκτησίας, προκειμένου να ξεδιαλύνει το τοπίο και να αποτυπώσει με σαφήνεια τι ανήκει σε ποιον.
Οι καταπατητές
Ομως, μαζί με τους καταπατητές που αποκαλύπτονται μέσα από την ολοκλήρωση των κτηματογραφήσεων, πληρώνουν τη νύφη και νόμιμοι ιδιοκτήτες εκτάσεων, οι οποίοι καλούνται να προσκομίσουν για δεύτερη φορά δεκάδες έγγραφα, επιβαρυνόμενοι παράλληλα με το κόστος των ενστάσεων για λάθη που προέκυψαν χωρίς δική τους ευθύνη.
Το κράτος διεκδικεί εκτάσεις σε περιοχές σε όλη την Ελλάδα που κάποτε, ακόμη και πριν από 100 χρόνια, ήταν χαρακτηρισμένες δασικές και σε πολλές περιπτώσεις θέτει ακόμη και θέμα τίτλων και χρησικτησίας. Σύμφωνα με κατοίκους περιοχών της νοτιοανατολικής Αττικής, όπως ο Κουβαράς, η Ανάβυσσος και η Σαρωνίδα, η Γενική Γραμματεία Δασών διεκδικεί ως δασικές και δημόσιες εκτάσεις με αμπελώνες, ελαιώνες και άλλες καλλιέργειες, που έχουν αναγνωριστεί ως ιδιωτικές με αμετάκλητη απόφαση του Αρείου Πάγου. Απόφαση που χρονολογείται στο μακρινό 1872. Οι ενστάσεις κατατίθενται κατά δεκάδες στο κτηματολογικό γραφείο της περιοχής από πολίτες, οι οποίοι δήλωσαν την ακίνητη περιουσία τους το 2008, πλήρωσαν κανονικά το τέλος κτηματογράφησης και οκτώ χρόνια μετά βλέπουν τα δικαιώματά τους επί των ακινήτων να αμφισβητούνται από την Πολιτεία.
Τονίζουν ότι πέρα από την οικονομική επιβάρυνση για την υποβολή ενστάσεων, που πολλαπλασιάζεται για όποιον έχει περισσότερα από ένα ακίνητα, η διαδικασία συνιστά και ταλαιπωρία, καθώς το Κτηματολόγιο τους ζητάει μια σειρά από έγγραφα.
«Πληρώνουμε και πάλι για κάτι που μας ανήκει, σε μια περίοδο μάλιστα που πολλοί από εμάς είμαστε άνεργοι ή υποαπασχολούμενοι και βλέπουμε τα ευρώ με τα κιάλια» μας είπαν χαρακτηριστικά.
Η εκπόνηση του Κτηματολογίου έχει ως στόχο να οδηγήσει στην τακτοποίηση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος σε κάθε περιοχή και να διασφαλίσει την απλή και οικονομική μεταβίβαση της ακίνητης περιουσίας και τη μείωση δικαστικών αγώνων για ιδιοκτησιακά ζητήματα.
Παράλληλα, εξασφαλίζεται η καταγραφή των δικαιωμάτων του Δημοσίου, τα οποία δεν τηρούνται στο Υποθηκοφυλακείο, εντοπίζονται και οριοθετούνται τα ακίνητα, τα οποία -ιδίως στις αγροτικές περιοχές- περιγράφονται στα συμβόλαια με ελλιπή τρόπο, με αναφορά σε κάποιο τοπωνύμιο, με όμορους ιδιοκτήτες και διαστάσεις μη επιβεβαιωμένες. Επίσης, καταγράφονται τα δικαιώματα κυριότητας, με αιτία κτήσης τη χρησικτησία ή την κληρονομιά, όταν οι δικαιούχοι δεν έχουν προβεί στην πράξη αποδοχής κληρονομιάς.
Κατά τη διάρκεια της 20ετούς πορείας και λειτουργίας του Κτηματολογίου, διαπιστώθηκε η ύπαρξη σοβαρών λαθών στις μελέτες κτηματογράφησης. Σύμφωνα με όσα επισημάνθηκαν στην πρόσφατη ημερίδα των συμβολαιογράφων, στις αρχικές εγγραφές τα λάθη οφείλονται κυρίως σε δομικά προβλήματα του Κτηματολογίου. Βασικότερο όλων, το ότι οι πολίτες, εντελώς ξένοι προς τη νοοτροπία του Κτηματολογίου και με έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με την υποχρέωσή τους να δηλώσουν εγκαίρως και σωστά, κλήθηκαν να υποβάλουν δηλώσεις οι ίδιοι.
Υπάρχει δε σημαντικό ποσοστό ακινήτων που δεν έχει δηλωθεί, παρά την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης της περιοχής στην οποία βρίσκονται, ενώ τα λάθη στις αρχικές δηλώσεις είναι πάρα πολλά.
Για παράδειγμα, στην ανατολική Αττική (κάτι που επιβεβαιώνει όσα κατέθεσαν στη «κυριακάτικη δημοκρατία» κάτοικοι της περιοχής) και την Καλαμαριά Θεσσαλονίκης το ποσοστό των συνολικών λαθών ανέρχεται σε 70%.
Εξαίρεση
Στο αρχικό δε στάδιο, ο μεγαλύτερος ιδιοκτήτης της χώρας, το Ελληνικό Δημόσιο, εξαιρέθηκε της δήλωσης των εμπράγματων δικαιωμάτων του, με συνέπεια πολλές από τις εσφαλμένες αρχικές εγγραφές να βασιστούν σε ψευδείς ή ελλιπείς δηλώσεις των δικαιούχων ή των φερόμενων ως δικαιούχων, οι οποίοι είτε δήλωσαν εσφαλμένα ή και αναληθή δικαιώματα επί ακινήτων, τα οποία δεν τους ανήκαν, είτε υπέδειξαν εσφαλμένες θέσεις ή όρια των ακινήτων τους, είτε δεν δήλωσαν καθόλου την ακίνητη περιουσία τους, αδιαφορώντας για τη διαδικασία της σύνταξης Κτηματολογίου και θεωρώντας ότι είναι καλυμμένοι νομικά από την ύπαρξη των μετεγγραμμένων στο Υποθηκοφυλακείο τίτλων τους.
Παράλληλα, σύμφωνα με τους συμβολαιογράφους, είναι περιορισμένη η δυνατότητα διορθώσεων με τη διαδικασία του πρόδηλου σφάλματος, που αφαιρεί από τον υποθηκοφύλακα την ευκαιρία να διευκολύνει τη συναλλαγή με μια ευρύτερη δυνατότητα διόρθωσης, ενώ έχουν υπερφορτωθεί τα πινάκια των ελληνικών δικαστηρίων και οι κτηματολογικοί δικαστές καταβάλλουν φιλότιμες προσπάθειες να αντιμετωπίσουν δισεπίλυτα προβλήματα από τη σωρεία καινούργιων ζητημάτων.
