Τι προβλέπει ο νόμος που ψηφίστηκε προσφάτως. Μεταποιητικές και συναφείς δραστηριότητες τροφίμων και ποτών, καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος και τουριστικά καταλύματα μπαίνουν αρχικά στο σύστημα
Από τον
Βασ. Παπακωνσταντόπουλο
Ακόμα και χωρίς άδεια θα έχουν τη δυνατότητα να αρχίζουν τη λειτουργία τους οι νέες επιχειρήσεις. Με τις διαδικασίες-εξπρές που καθιερώνει ο νέος νόμος το βάρος του ελέγχου της ορθής λειτουργίας των επιχειρήσεων μετατοπίζεται στους εκ των υστέρων ελέγχους, που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Με αυτόν τον τρόπο δίνεται η δυνατότητα στον επιχειρηματία να ξεκινήσει τη δραστηριότητά του άμεσα και να ελεγχθεί σε πραγματικές συνθήκες λειτουργίας. Επιπλέον, εισάγεται πρώτη φορά η έννοια της γνωστοποίησης, της ενημέρωσης δηλαδή της Διοίκησης από τον επιχειρηματία για την έναρξη λειτουργίας της οικονομικής δραστηριότητάς του, η οποία κοινοποιείται άμεσα σε όλες τις συναρμόδιες Αρχές. Σήμερα απαιτούνται κατά μέσο όρο 30 ημέρες για την έκδοση της άδειας, για τυπικούς, κατ’ ουσίαν, λόγους.
Με τον νέο νόμο (4442/2016) η λειτουργία της επιχείρησης θα μπορεί να αρχίζει άμεσα μετά τη γνωστοποίηση των όρων. Η γνωστοποίηση αντικαθιστά στο μεγαλύτερο μέρος την υποχρέωση λήψης άδειας λειτουργίας της επιχείρησης. Στο νέο σύστημα τα δικαιολογητικά που κατά περίπτωση ενδέχεται να απαιτούνται για τη λειτουργία της επιχείρησης διατηρούνται στο αρχείο της και δεν προσκομίζονται στη Διοίκηση.
Η πλήρης εφαρμογή του νόμου, πάντως, δεν θα καταστεί εφικτή πριν από το 2018, καθώς τότε αναμένεται να ολοκληρωθεί το ηλεκτρονικό σύστημα αδειοδότησης των επιχειρήσεων.
Στο πεδίο εφαρμογής του νόμου «Νέο πλαίσιο για την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 230/Α/7-12-2016) θα υπάγονται, καταρχάς, οι μεταποιητικές και οι συναφείς δραστηριότητες τροφίμων και ποτών, τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος και οι δραστηριότητες που αφορούν τη λειτουργία των τουριστικών καταλυμάτων, ενώ στη συνέχεια ο νόμος θα αποτελέσει τον οδηγό αδειοδότησης όλων των οικονομικών δραστηριoτήτων. Τα βασικά σημεία του φωτίζονται μέσα από πέντε ερωταποκρίσεις. Ειδικότερα:
1. Ποιοι είναι οι στόχοι του νόμου;
Το πνεύμα του νέου νόμου είναι η μετάβαση από μια βαριά και γραφειοκρατική διαδικασία αδειοδότησης εκ των προτέρων σε μια απλή διαδικασία γνωστοποίησης της έναρξης μιας οικονομικής δραστηριότητας -χωρίς περιττές διατυπώσεις και επικαλύψεις- και σε ένα σύστημα, από εκεί και πέρα, ουσιαστικών ελέγχων εκ των υστέρων της πραγματικής λειτουργίας της επιχείρησης. Απλοποιείται και επιταχύνεται σημαντικά η έναρξη οικονομικής δραστηριότητας. Σήμερα απαιτούνται κατά μέσο όρο 30 ημέρες για την έκδοση της άδειας (για τυπικούς, κατ’ ουσίαν, λόγους). Με τον νέο νόμο η έναρξη λειτουργίας της επιχείρησης θα γίνεται άμεσα μετά τη γνωστοποίηση των όρων, ενώ διασφαλίζεται το δημόσιο συμφέρον. Αντί για τυπικούς ελέγχους ως προς το αν είναι πλήρη τα δικαιολογητικά και τις επί τόπου αυτοψίες πριν από την έναρξη της λειτουργίας, θα ελέγχεται πλέον το ουσιώδες: αν οι επιχειρήσεις, όπως λειτουργούν πραγματικά, συμμορφώνονται ή όχι στους σχετικούς όρους.
2. Ποια κατηγοριοποίηση των επιχειρήσεων προβλέπει ο νέος νόμος;
Για πρώτη φορά κατατάσσονται όλες οι οικονομικές δραστηριότητες σε τρεις κατηγορίες σε σχέση με τις προϋποθέσεις έναρξης της λειτουργίας τους: α) ελεύθερη άσκηση, β) γνωστοποίηση, γ) εκ των προτέρων έγκριση. Η κατηγοριοποίηση των δραστηριοτήτων στα τρία επίπεδα κινδύνου (χαμηλού ρίσκου = ελεύθερη άσκηση, μεσαίου ρίσκου = γνωστοποίηση, υψηλού ρίσκου = έγκριση) γίνεται πλέον με σαφή επιστημονικά κριτήρια σε τρεις άξονες: 1) κίνδυνος για την υγεία των καταναλωτών, 2) κίνδυνος για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων και των περιοίκων, 3) κίνδυνος για το φυσικό και το πολιτιστικό περιβάλλον στον βαθμό που δεν καλύπτεται από άλλη νομοθεσία.
3. Τι είναι αυτή η «γνωστοποίηση» που εισάγεται ως καινοτομία;
Εισάγεται για πρώτη φορά το σύγχρονο εργαλείο της γνωστοποίησης, σύμφωνα και με τα καλύτερα παραδείγματα της διεθνούς πρακτικής. Η γνωστοποίηση είναι ένα έγγραφο με το οποίο ο επιχειρηματίας ενημερώνει τη Διοίκηση για την έναρξη λειτουργίας της επιχείρησης. Πλέον, δεν προσκομίζονται τα δικαιολογητικά. Τα κρατάει η επιχείρηση στο αρχείο της και είναι διαθέσιμα στις ελεγκτικές Αρχές. Αντίθετα, η δήλωση σε συνδυασμό με τους γενικούς όρους λειτουργίας του ν.4262 ήταν ουσιαστικά εκ των προτέρων άδεια, με προσκόμιση δικαιολογητικών και έκδοση διοικητικής πράξης.
4. Τι αλλάζει ουσιαστικά από τον νόμο Χατζηδάκη;
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο βασίζεται σε δύο πυλώνες: α) την αξιολόγηση του κινδύνου που δύναται να επέλθει από την άσκηση των δραστηριοτήτων σε πτυχές του δημόσιου συμφέροντος, όπως η δημόσια υγεία και το περιβάλλον και β) την εισαγωγή ενός σύγχρονου εργαλείου δημόσιας διοίκησης, του εργαλείου της γνωστοποίησης, για τις δραστηριότητες εκείνες που αξιολογείται εμπεριστατωμένα με βάση επιστημονικά δεδομένα και διδάγματα της κοινής πείρας ότι ενέχουν χαμηλό κίνδυνο προσβολής του δημόσιου συμφέροντος. Η γνωστοποίηση εμπεριέχει αποκλειστικά την απαραίτητη πληροφορία που προορίζεται για τις Αρχές ελέγχου και είναι αυτό το σημείο ακριβώς που το διαφοροποιεί από το μοντέλο της αναγγελίας, που είχε εισαγάγει ο ν.4262/2014, καθώς είχε στοιχεία που προσιδίαζαν σε εκ των προτέρων άδεια, όπως η εκ των προτέρων προσκόμιση δικαιολογητικών και η έκδοση διοικητικής πράξης βεβαιωτικής της υποβολής δήλωσης συμμόρφωσης προς τους (μη προσδιορισμένους εννοιολογικά) γενικούς όρους λειτουργίας.
5. Πώς θα σταματήσουν τα «γρηγορόσημα»;
Σύμφωνα με το υπουργείο, εισάγεται πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη στρατηγική για ολόκληρη την αλυσίδα αδειοδότησης. Σε αυτή τη βάση, αυτοματοποιούνται οι διαδικασίες, προσδιορίζεται ο αντικειμενικός και ο τεχνικός χαρακτήρας τους, ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος εξωγενών παρεμβάσεων (διαφθορά και διαπλοκή) και μέσω της εισαγωγής του «Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Ασκησης Δραστηριοτήτων και Ελέγχων» (ΟΠΣ-ΑΔΕ). Το σύστημα θα υπάγεται στη Γενική Γραμματεία Βιομηχανίας του υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης, θα είναι διαλειτουργικό, διασυνδεδεμένο με το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) και το σύστημα TAXIS. Η εισαγωγή του πληροφοριακού συστήματος μειώνει αποφασιστικά το διοικητικό βάρος. Θα καταστήσει πολύ αποτελεσματικότερο τον έλεγχο, καθώς το σύστημα θα δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο μητρώο με τις πληροφορίες για κάθε επιχείρηση και θα ανταλλάσσει δεδομένα με άλλες υπηρεσίες και βάσεις δεδομένων. Θα αποτρέψει όλες τις εξωγενείς παρεμβάσεις στις διαδικασίες.
