Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έβαλε τον εαυτό του σε έναν αχρείαστο κίνδυνο, παρεμβαίνοντας στον δημόσιο διάλογο για το κριτήριο της ψήφου
Ο Πρόεδροι της Δημοκρατίας δίνουν σπανίως συνεντεύξεις πολιτικού περιεχομένου και μάλιστα αναγόμενες στον σκληρό πυρήνα των αρμοδιοτήτων τους ως ρυθμιστών του πολιτεύματος.
Ο Κωνσταντίνος Τασούλας είναι ο πρώτος που το αποτολμά (ο Προκόπης Παυλόπουλος ήταν σε ανοικτή γραμμή με δημοσιογράφους έως αργά μετά τα μεσάνυχτα αλλά ως Πρόεδρος δεν μιλούσε, ασκούσε τις αρμοδιότητες, η Κατερίνα Σακελλαροπούλου έδινε συνεντεύξεις -Καστελόριζο και Σταυρούπολη Ξάνθης-, αλλά ήταν φοβερά προσεκτική) και υπό αυτή την έννοια χαράς ευαγγέλια για εμάς τους δημοσιογράφους. Εχουμε όμως δύο τρεις βασικές παρατηρήσεις για τη συνέντευξη του Προέδρου της Δημοκρατίας στην «Καθημερινή».
Η πρώτη: Οταν αποφασίζει να παρέμβει στον δημόσιο διάλογο ο αρχηγός του κράτους και μάλιστα με τον τρόπο που το έπραξε ο Πρόεδρος φροντίζει το επικοινωνιακό περιβάλλον εκείνης της μέρας να είναι απολύτως «καθαρό» και «αποστειρωμένο». Να μη συμπίπτει η βαρύνουσας σημασίας παρέμβασή του με οιουδήποτε άλλου πολιτειακού παράγοντα. Για να ακουστεί καθαρά ο λόγος του Προέδρου πρέπει να έχει «αδειάσει» ο αγωνιστικός χώρος από κάθε άλλο πρόσωπο του δημόσιου βίου, η «κερκίδα» να γεμίσει μόνο γι’ αυτόν. Διαφορετικά το όποιο μήνυμά του «αλλοιώνεται» προς τον ελληνικό λαό «αδυνατίζει», «εξασθενεί».
Την Κυριακή που μίλησε ο Πρόεδρος στην «Καθημερινή» μίλησε ταυτοχρόνως και ο πρωθυπουργός στο «Πρώτο Θέμα». Με συνέπεια να δημιουργηθεί η λανθασμένη και άδικη για τον κύριο Τασούλα, με βάση όσα ξέρουμε, εντύπωση ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κατέστη παρακολούθημα του πρωθυπουργού. Οταν σε καιρό πολέμου ο πρωθυπουργός ανάγει τη μονοκομματική σταθερότητα σε ιερό αγαθό (η σταθερότητα σε όλη την Ευρώπη αυτή τη στιγμή είναι κυρίως πολυκομματική) και ο Πρόεδρος επιχειρηματολογεί για το (εθνικό) κριτήριο της ψήφου, αυτή η εντύπωση δυστυχώς δημιουργείται. Εμείς γνωρίζουμε άριστα το αντίθετο: ότι ο Πρόεδρος δεν θέλει να γίνει παρακολούθημα των εξελίξεων.
Ακριβέστερα: ούτε παρακολούθημα των προσώπων ούτε παρακολούθημα των εξελίξεων. Ητοι δεν επιθυμεί να ενεργοποιήσει τις διαδικασίες του άρθρου 37 του Συντάγματος για τις διερευνητικές εντολές μέσα σε μια πολιτική και κοινωνική ατμόσφαιρα που θα του στερήσουν τη δυνατότητα να φέρει σε πέρας τη συνταγματική αποστολή του για ταχεία συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας άνευ λοιπών περισπασμών. Ωστόσο, η ταυτόχρονη δημοσίευση των δύο συνεντεύξεων Προέδρου και πρωθυπουργού, που έδωσε στους καχύποπτους την ευκαιρία να κάνουν την εύλογη υπόθεση περί «συνεννόησης», υπονόμευσε το κύρος του μηνύματός του.
Το οποίο ήταν άλλο! Πάμε τώρα, δεύτερον, στην ουσία της πολύ τολμηρής, σχεδόν οριακής, πλην αναγκαίας συνέντευξης του κυρίου Προέδρου. Το «εύρημα» της συνεντεύξεως είναι ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρενέβη στον δημόσιο διάλογο για να δώσει περιεχόμενο στο κριτήριο της ψήφου. Αν πρέπει να διαμορφώνεται με εθνικά κριτήρια, με ιδεολογικά κριτήρια, με προγραμματικά κριτήρια. Η άσκηση αυτή είναι πάρα πολύ επικίνδυνη γιατί η εκλογική διαδικασία στις προσεχείς εκλογές θα είναι πολλαπλώς φορτισμένη.
Η εκτελεστική εξουσία για να γλιτώσει από το ρεύμα της αντισυστηματικότητας και να περιορίσει το εύρος της κοινωνικής οργής σχεδιάζει να παρέμβει στην εκλογική παράδοση και να την ανατρέψει. Με επιχείρημα τη δήθεν επίκληση της προστασίας του περιβάλλοντος μελετά να καταργήσει τη διαδικασία της επιλογής, της προτίμησης και της απόρριψης κομμάτων και βουλευτών μέσω ξεχωριστών ψηφοδελτίων πίσω από το παραβάν.
Το ενιαίο ψηφοδέλτιο που προωθείται μέσω και barcode του μοναδικού ψηφοφόρου απονευρώνει την εκλογική διαδικασία και τα διλήμματά της υπέρ μιας «μοναρχίας» κεκαλυμμένης με δημοκρατικό μανδύα. Αν λοιπόν στην αλλοίωση της εκλογικής διαδικασίας αιώνων προστεθεί και η παρέμβαση του Προέδρου της Δημοκρατίας για το κριτήριο και το περιεχόμενο της ψήφου, το αποτέλεσμα ίσως να είναι το αντίθετο από το αναμενόμενο. Να εκνευριστεί το αντισυστημικό ρεύμα, που βρίσκεται σήμερα σε στασιμότητα, από τις άνωθεν υποδείξεις.
Ωριμο το εκλογικό σώμα
Επειτα από 15 χρόνια Μνημονίων, ελληνοτουρκικών κρίσεων, μεταναστευτικών κρίσεων, πανδημιών, πολέμων στην Ουκρανία κ.ά., το εκλογικό σώμα είναι πολύ ώριμο για να προσδιορίσει το εθνικό, το προγραμματικό και το ιδεολογικό. Πάμε τώρα, τρίτον, στον σκληρό πυρήνα της τοποθετήσεως του Προέδρου της Δημοκρατίας. Στο εθνικό κριτήριο της ψήφου στο οποίο αναφέρθηκε. Τι, άραγε, ορίζεται ως εθνικό κριτήριο και πώς υπηρετείται;
Ο όρος είναι πάρα πολύ ευρύς. Εθνικό κριτήριο ψήφου μπορεί να είναι μια νέα επαπειλούμενη παγκόσμια χρεοκοπία που απαιτεί αδιανόητες συνεννοήσεις. Ηδη δημοσιεύονται δειλές αναλύσεις τού αν κινδυνεύουμε με νέο 2008, καθώς η τότε ενεργειακή κρίση επηρέασε τον τραπεζικό τομέα με την κατάρρευση της αγοράς δανείων subprimes (για την ώρα αυτό αποκλείεται, αλλά δεδομένου ότι η κρίση μπορεί να επηρεάσει επενδυτικές μη συστημικές τράπεζες που διασυνδέονται εν μέρει με το τραπεζικό σύστημα στο βαθύ μέλλον τίποτε δεν αποκλείεται). Εθνικό κριτήριο ψήφου μπορεί να είναι η έκβαση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Εθνικό κριτήριο ψήφου μπορεί να είναι η θέση της Ελλάδος στον νέο κόσμο.
Αύριο το πρωί μπορεί και να μην υπάρχει το ΝΑΤΟ, αν πιστέψουμε τις προχθεσινές αλλά και πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ. Δυνάμεις μέσα στη Ν.Δ. έχουν ήδη κάνει έρευνα για το αν είναι θετική ή αρνητική για την Ελλάδα η διάλυση του ΝΑΤΟ. Κάτι που διαφεύγει στον κύριο Πρόεδρο είναι πως το εθνικό κριτήριο διαμορφώνεται από τις ιδέες και το πρόγραμμα των πολιτικών ηγεσιών. Αυτό προτείνεται στον ελληνικό λαό και εκείνος το εγκρίνει ή το απορρίπτει. Παράδειγμα: Δικαιώνεται το εθνικό κριτήριο της «σωστής πλευράς της Ιστορίας», όπως εξελίσσεται τώρα ο πόλεμος στην Ουκρανία; Η υπερέκθεση της Ελλάδος υπέρ της Ουκρανίας που ιδεολογικοποιήθηκε από του βήματος του Κογκρέσου δικαιώθηκε;
Εάν δικαιώθηκε ότι κηρύξαμε τον πόλεμο στη Ρωσία και στοχοποιήσαμε τον αυταρχισμό του Πούτιν, γιατί δεν κάνουμε σήμερα το ίδιο; Γιατί δεν κηρύσσουμε τον πόλεμο στο Ιράν και γιατί δεν κατηγορούμε προσωπικά τους Χαμενεΐ; Το εθνικό κριτήριο περνά, τέλος, μέσα από την αντίληψή μας για τον κόσμο. Μια Δύση που κηρύσσει τον πόλεμο για να ανατρέψει το καθεστώς στο Ιράν και δεκαπέντε μέρες μετά ισχυρίζεται ότι «νίκησα, θριάμβευσα, κατέστρεψα τις υποδομές, φεύγω, δεν χρειάζεται σώνει και καλά ανατροπή» είναι μία Δύση της οποίας το κύρος ξεφτίζει.
Με κριτήριο εθνικό πώς επανατοποθετούμαστε μέσα σε αυτήν την πολυδιασπασμένη Δύση; Είμαστε με τον Τραμπ; Τον Νετανιάχου; Τον Μερτς; Τον Στάρμερ; Τον Μακρόν; Ή το προέχον αυτή τη στιγμή είναι η μεταρρύθμιση του καπιταλισμού και ο νέος αξιακός ορισμός της Δύσης; Πέρα από πρόσωπα. Εκεί μέσα θα τοποθετηθεί και το εθνικό χωρίς να παραβλέπουμε την άποψη ότι ο κόσμος σταδιακά -μας αρέσει δεν μας αρέσει, μας βολεύει ή μας ξεβολεύει- μετακινείται ανατολικά. Ολα αυτά, λοιπόν, πρέπει να γίνουν «συγκεκριμένα».
Η αναμέτρηση με ένα αόριστο, εθνικό κριτήριο δεν είναι στρατηγική. Και σε κάθε περίπτωση δεν είναι εθνικό κριτήριο τα πρόσωπα, τα γνωστά διλήμματα «ή αυτός ή το χάος». Η συγκυρία υπερβαίνει τα παλαιά σχήματα. Το γεγονός ότι ο Πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι «κανείς δεν μονοπωλεί το εθνικό κριτήρια» και ότι «το ζητούμενο δεν είναι ποιον θα επιλέξει ο ελληνικός λαός, αλλά το αποτέλεσμα των εκλογών να οδηγήσει σε τέτοιες εξελίξεις που τα εθνικά κριτήρια δεν θα υπονομευτούν» δεν αρκεί. Η παρέμβασή του έγινε σε συγκεκριμένη ατμόσφαιρα (συνέντευξη πρωθυπουργού, «συσπείρωση περί τη σημαία») και εύκολα μπορεί να παρεξηγηθεί.
Να, λοιπόν, γιατί πιστεύω ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έβαλε τον εαυτό του σε έναν αχρείαστο κίνδυνο, παρεμβαίνοντας στον δημόσιο διάλογο για το κριτήριο της ψήφου. Γιατί μπορεί στις εκλογές ο κόσμος να περάσει σε πορεία έξω από την Ηρώδου του Αττικού και να προσπεράσει τις ορμήνιες. Είναι άλλο ζήτημα το κριτήριο της ψήφου, όπως αληθώς το εννοεί ο Πρόεδρος, για την ύπαρξη συμβατών πολιτικών σχηματισμών, για συγκρότηση κυβέρνησης συνεργασίας εθνικής ενότητας υπό οιονδήποτε πρωθυπουργό και άλλη η εντύπωση που έδωσε με το επαμφοτερίζον περιεχόμενο της συνεντεύξεώς του.
Να σημειώσουμε, τέλος, ότι η έννοια της σταθερότητας συνδέεται ευθέως με την έννοια της εμπιστοσύνης που υπονομεύεται, όμως και από την παραβίαση του απορρήτου των επικοινωνιών και τα θέματα (α)διαφάνειας. Παρά ταύτα ενθαρρύνουμε τον Πρόεδρο να συνεχίσει να μιλά. Δεν είναι εποχή για Βούδες. Το κύρος του θεσμού χρειάζεται ανόρθωση.
