Του Νίκου Μουρκογιάννη*
Από την εφημερίδα Εστία
Ο Τραμπ εκλέχθηκε για να αντιμετωπίσει την Κίνα. Η εντύπωση ότι η παντοδυναμία της Κίνας στην παγκόσμια οικονομία είναι αναπόφευκτη δημιουργεί τεράστια ανασφάλεια τον Αμερικανό εργαζόμενο στους παραδοσιακούς κλάδους της οικονομίας.
Ο πιο φυσικός και σημαντικός σύμμαχος της Αμερικής για την αντιμετώπιση της Κίνας είναι η Ινδία. Ο σημερινός μάλιστα ηγέτης της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι, είναι κάποιος που μεταμορφώνει κυριολεκτικά τη χώρα του με τόσο ριζοσπαστικά μέτρα, όσο και αυτά που επαγγέλθηκε ο Τραμπ στη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, χωρίς απαραίτητα αυτά να είναι πάντα δημοφιλή. Σαν αποτέλεσμα η σημερινή Ινδία γίνεται μια οικονομική υπερδύναμη, που δεν θυμίζει σχεδόν σε τίποτα την εικόνα που είχαμε για αυτή στο παρελθόν.
Αυτό που με εντυπωσίασε στο τελευταίο μου ταξίδι στην Ινδία ήταν το πόσο ριζικά άλλαξαν οι Ινδοί μέσα σε δέκα χρόνια. Κανείς δεν δηλώνει πια άνεργος. Η ανεργία θεωρείται σήμερα ντροπή. Όλοι είναι ενταγμένοι στην παραγωγική διαδικασία, πολλοί ξεκινώντας σαν άμισθοι μαθητευόμενοι. Κανείς δεν περιμένει, όπως παλιά, δουλειά από το κράτος. Κάθε Ινδός έχει, η ονειρεύεται να έχει, τη δική του επιχείρηση, πολύ πριν αρχίσει να σκέπτεται να αποκτήσει το δικό του σπίτι. Μερικοί μάλιστα κοιμούνται μέσα στις μικρές τους επιχειρήσεις ή και στο πεζοδρόμιο, μέχρι να εξοικονομήσουν τα αναγκαία για να νοικιάσουν ένα δωμάτιο.
Οι ριζικές αλλαγές στην οικονομία και στις κοινωνικές αξίες αντανακλώνται πια και σε μια ριζική αναθεώρηση του Σκοπού του κράτους. Η Ινδία δεν είναι πια η χώρα του Νεχρού, που προσπαθούσε να μιμηθεί την Αγγλία των κοινωνικών παροχών του εργατικού κόμματος. Η σημερινή Ινδία θέλει να γίνει «η έξυπνη χώρα». Μια χώρα που θα προσφέρει στο λαό της, αλλά και στο κόσμο, πρωτότυπες λύσεις στις οικονομικές προκλήσεις.
Στον τομέα της οικονομίας, η σημερινή Ινδία θέλει να επενδύσει σε «εκατό έξυπνες πόλεις», όπου η σύγχρονη τεχνολογία θα αμφισβητεί σε μεγάλο βαθμό την παραδοσιακή θεώρηση και ανάπτυξη των δικτύων υποδομής. Για τη βιομηχανική της ανάπτυξη, η Ινδία θα στηριχτεί στην πολυπληθή της ομογένεια, ώστε να επικεντρωθεί σε προϊόντα υψηλής τεχνολογίας και όχι πια σε φθηνά προϊόντα εσωτερικής κατανάλωσης. Τέλος, αντίθετα με το τι γινόταν στο παρελθόν, τώρα θα υποστηριχτεί ο τουρισμός, αλλά με έμφαση στην προβολή της ινδικής πολιτιστικής μοναδικότητας.
Καθένας από αυτούς τους στόχους, και από άλλους που ανακοινώνονται συνεχώς, απαιτεί μια πολύχρονη προσπάθεια, γιατί τα εμπόδια είναι πολλά. Για παράδειγμα, η δημιουργία των εκατό έξυπνων πόλεων προσκρούει σε νομικά εμπόδια, καθώς στην Ινδία η δικαιοσύνη είναι παντοδύναμη και ο κάθε πολίτης μπορεί εύκολα, -αντίθετα με το τι συμβαίνει στην Κίνα-, να σταματήσει μια απαλλοτρίωση. Μερικές από τις παλιές προκαταλήψεις επίσης παρεμβάλλονται, όπως η επανασύνδεση με την ινδική ομογένεια, που προσκρούει στην απαγόρευση κατοχής δυο διαβατήριων.
Γεγονός πάντως είναι ότι η πρόοδος στην κοινωνία, την οικονομία και το κράτος είναι καθημερινή. Η Ινδία έχει υιοθετήσει ένα Σκοπό τον οποίο πρέπει να υπηρετούν. Έτσι η οικονομία της όχι μόνο μεγεθύνεται, αλλά και αναπτύσσεται. Και ό,τι σταματούσε την ανάπτυξη υποχωρεί ή αντιμετωπίζεται.
Η πολυπληθέστερη δημοκρατία στον κόσμο δημιουργήθηκε κατά έναν τρόπο μοναδικό. Με αποφασιστικότητα, αλλά χωρίς τη χρήση βίας, οι ινδικές μάζες εφάρμοσαν απαρέγκλιτα τις ηθικές προσταγές της αρχέγονης φιλοσοφικής τους παράδοσης για να αποτινάξουν την αποικιοκρατία με ειρηνικά μέσα.
Η σημερινή Ινδία προσπαθεί να επεκτείνει και στην οικονομία ότι ο Γκάντι δίδαξε για την πολιτική. Οι προκαταλήψεις υποχωρούν με διάλογο, τα στερεότυπα καταρρίπτονται χάρις στα επιτεύγματα. Οι οικονομικοί στόχοι είναι εξ ανάγκης πολλοί, αλλά ο Σκοπός του να γίνει η Ινδία «η έξυπνη χώρα» είναι ένας και έχει ένα αυθεντικά ινδικό ηθικό υπόβαθρο. Η ζωοφόρος ενέργεια που παράγει αυτός ο Σκοπός δείχνει ότι σε λίγα χρόνια η ινδική οικονομία, -η οποία αναπτύσσεται ταχύτερα από εκείνη της Κίνας-, θα είναι εξ ίσου θαυμαστή με την ινδική δικαιοσύνη και την βαθιά ριζωμένη ινδική δημοκρατία.
Για όλους λοιπόν αυτούς τους λόγους Αμερική και Ινδία θα βαδίσουν μαζί σαν φυσικοί σύμμαχοι τα επόμενα 20 χρόνια. Ούτε η Αμερική ούτε η Ινδία μπορούν να δεχθούν ότι μια Κινεζική παγκόσμια πρωτοκαθεδρία είναι αναπόφευκτη. Σήμερα μάλιστα οι ηγέτες και των δύο χωρών είναι άνθρωποι αποφασισμένοι να λάβουν ριζοσπαστικά μέτρα για να επιτύχουν τους στόχους τους.
*Ο Νίκος Μουρκογιάννης ήταν πρόεδρος της Monitor Ευρώπης (1995 – 2005) και είναι συγγραφέας του βιβλίου «Purpose: The Starting Point of Great Companies».
