Το πρωί κάθε Σαββάτου η Ξάνθη ζει στον ρυθμό του παζαριού της, που πιθανώς είναι το μεγαλύτερο της Βόρειας Ελλάδας.
Οι δρόμοι στην περιοχή της Πυροσβεστικής κατακλύζονται από μικροπωλητές -κοντά στους 500, μαζί με τους λαθραίους-, που διαλαλούν την πραμάτεια τους από πολύχρωμους πάγκους.
Εμποροι και πελάτες συνθέτουν ένα… κινούμενο μωσαϊκό, που μαγνητίζει τον επισκέπτη και τον κάνει εύκολα μέρος του. Ο,τι βάλει ο νους σου το βρίσκεις σε αυτό το παζάρι. Ρούχα, παπούτσια, αξεσουάρ, παιχνίδια, μπιζού, μικρές ηλεκτρικές συσκευές, φρούτα, ζαρζαβατικά, βότανα, τα πάντα…
Και ο κόσμος, γνωρίζοντας την πλούσια ποικιλία, ανταποκρίνεται και συρρέει κατά χιλιάδες. Οχι μόνο από την Ξάνθη και τον νομό, αλλά και από άλλες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας (εξ ου και τα πούλμαν, που κάνουν αισθητή την παρουσία τους).
Το παζάρι φαίνεται να θέριεψε από την οικονομική κρίση, που οδηγεί τον καταναλωτή στην αναζήτηση φθηνών λύσεων. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις θέλουν την αύξηση της προσέλευσης να μην αποδίδει την αντίστοιχη διεύρυνση εσόδων των μικροπωλητών (δεν ψωνίζουν κάτι με περισσότερα από 5 ευρώ το κομμάτι, μας είπαν χαρακτηριστικά).
Μέσα σε αυτό το πολύβουο ποτάμι εντοπίσαμε τον πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ρομά Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης Ηλία Συμεών.
Η κουβέντα ξεκίνησε από την κυριαρχούσα άποψη, που συνδέει τους Ρομά (υπολογίζονται σε 32.000 στη συγκεκριμένη περιφέρεια) με την παρανομία. Ο συνομιλητής μας δεν αρνείται τα κρούσματα, όμως εξηγεί ότι οι Ρομά χωρίζονται σε διαφορετικές φυλές, άρα δεν πρέπει συλλήβδην να κατηγορούνται. Από κει και πέρα το οικογενειακό περιβάλλον, οι συνθήκες διαβίωσης, το είδος εργασίας καθορίζουν εν πολλοίς τη συμπεριφορά του καθενός.
«Αλλιώς κινείται κάποιος που ζει σε μια παράγκα κι αλλιώς οι απολύτως ενταγμένοι στην Αγία Βαρβάρα, στο Αιγάλεω κ.λπ.» μας λέει.
Κι αν εμείς, οι μπαλαμοί, καταδικάζουμε φαινόμενα παρανομίας εκ μέρους των Ρομά και μας ενοχλεί συχνά ο ιδιαίτερος, αντισυμβατικός τρόπος ζωή τους, να δείτε τι παράπονα έχουν αυτοί από την Πολιτεία.
Η τελευταία περίπτωση αφορά το κλείσιμο των λεγόμενων ιατροκοινωνικών κέντρων στους καταυλισμούς.
Από τα 33 που λειτουργούσαν πανελλαδικά, έχουν ήδη κλείσει τα 15, επειδή δεν υπάρχουν χρήματα για την πληρωμή του προσωπικού και, απ’ ό,τι φαίνεται, έπεται συνέχεια. Ο Ηλίας Συμεών εκθειάζει το έργο των κέντρων, τονίζοντας ότι οι εργαζόμενοι αγκαλιάζουν τα παιδιά και τις οικογένειες των καταυλισμών, προσφέροντάς τους ουσιαστική βοήθεια σε ιατρικό (εμβολιασμοί, περίθαλψη κ.λπ.) και κοινωνικό επίπεδο.
Ετσι, χαρακτηρίζει σοβαρή την απώλειά τους.
Αλλά και σε σχέση με την εργασία ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ρομά Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης καταγγέλλει την απαγόρευση μετακίνησης των μικροπωλητών σε νομούς της ίδιας περιφέρειας εκτός της έδρας τους. «Παλιά δουλεύαμε 5 μέρες την εβδομάδα και τώρα μόνο μία στο παζάρι της Ξάνθης» αναφέρει, προσθέτοντας ότι το μέτρο έχει φέρει σε τραγική οικονομική θέση 700-800 οικογένειες της περιοχής.
Οσον αφορά τη στέγαση και την ένταξη των Ρομά, ο Ηλίας Συμεών σημειώνει ότι η Ελλάδα έχει πάρει μεγάλα ποσά από την Ευρωπαϊκή Ενωση, όμως απ’ αυτά ελάχιστα αξιοποιήθηκαν πραγματικά. «Εγινε πολιτική στις πλάτες των Ρομά, με χρήματα που προορίζονταν για αυτούς» λέει, τονίζοντας ότι στο μέλλον πρέπει το ίδιο το κράτος, να αναλάβει την κατασκευή οικισμών, χωρίς μεσάζοντες, πολλοί από τους οποίους κατά καιρούς έχουν θησαυρίσει, εκμεταλλευόμενοι σχετικά ευρωπαϊκά προγράμματα.
Οι Ρομά δεν αντιμετωπίζουν ρατσισμό στη Θράκη, σύμφωνα με τον κ. Συμεών, γεγονός που αποδίδεται και στην πολυπολιτισμική φύση της θρακιώτικης κοινωνίας, ωστόσο αλλού στην Ελλάδα δεν ισχύουν τα ίδια, με τα τσιγγανόπουλα να υφίστανται διακρίσεις από δασκάλους.
Για το μείζον θέμα της εκπαίδευσης των Ρομά κατατίθεται στη συζήτησή μας μια προχωρημένη πρόταση: να βρεθεί ένας τρόπος μοριοδότησης για εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, που θα λειτουργεί ως κίνητρο, ώστε να μην εγκαταλείπουν το σχολείο. «Ας το δοκιμάσουμε πιλοτικά, για να δούμε τα αποτελέσματά του στις κοινωνίες μας» προτείνει ο Ηλίας Συμεών. Πάντως, υπογραμμίζει ότι τα προβλήματα αυτής της ειδικής πληθυσμιακής ομάδας δεν λύνονται διά μαγείας, αλλά απαιτείται σωστός προγραμματισμός με ορίζοντα δεκαετίας.
Δημήτρης Κυριακόπουλος
