21 Απριλίου. Παγκόσμια Ημέρα Αντίστασης

Γράφει ο Χρήστος Μπολώσης

Είπαμε πολλά ψέματα, ας πούμε και μια αλήθεια,
φορτώσαμ’ ένα ποντικό σαράντα κολοκύθια.

Τα κολοκύθια είχαν νερό και το νερό βατράχια
και τα βατράχια λάλαγαν κι ο ποντικός εσκιάχτη
και το φορτίο το ’ριξε, πιλάλετος (τρεχάτος) κι’ εχάθη
και μες στ’ αμπάρια τρύπωσε κι η μάνα του του λέει:

«Πού ’σουν, παιδάκι πόντικα, πού ’σουν, καλέ Ζαφείρη;»
«Πάω στην Πόλη γι’ άρματα και στη Φραγκιά για ρούχα».

Παιδικό σκωπτικό τραγουδάκι από την Ικαρία

Μετά τη πτώση του Φασισμού στην Ιταλία, ρωτήθηκε από ξένο δημοσιογράφο ο Αλτσίντε ντε Γκάσπερι (τον βλέπετε δίπλα), πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος Πρωθυπουργός της χώρας: «Πόσοι είναι οι φασίστες στην Ιταλία;» Απάντηση: «40.000.000», όσος δηλαδή ήταν τότε ο πληθυσμός της χώρας. Νέα ερώτηση «πόσοι είναι τώρα οι αντιφασίστες;» Απάντηση: «40.000.000»! Παραθέτω την δήλωση του Γκάσπερι, διότι κι΄ εδώ είχαμε ανάλογα φαινόμενα. Κανονικά φίλοι μου σε ένα δικτατορικό καθεστώς που σέβεται τον εαυτό του, δεν θα πρέπει να ακούγεται κιχ και να πνίγεται αυθωρί και παραχρήμα κάθε αντίθετη φωνή ή και σκέψη ακόμα.

Από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο», κυκλοφόρησε ένα βιβλίο που έγραψαν οι Στάθη Καλύβας και Νατάσα Τριανταφύλλη με τίτλο: «Bing Bang 1970-1973». Το βιβλίο αναφέρεται στην άνθηση του πολιτισμού στα χρόνια της δικτατορίας. Στις πάνω από 700 σελίδες του αναφέρονται πολλά στοιχεία, τα οποία δικαιολογούν το παιδικό τραγουδάκι, με το οποίο άρχισε το σημερινό σημείωμα.

Σταχυολογώ μερικά μόνον αποσπάσματα:

★ Η Όλγα Μπακομάρου ρωτά τον Μάνο Χατζιδάκι το 1976 για την κατάσταση του ελληνικού τραγουδιού λέγοντας «Η κρίση (το τραγουδιού) δεν ήταν ομαλή. Η χούντα έπληξε…» με τον Χατζιδάκι να την διακόπτει: «Τίποτε δεν έπληξε. Απολύτως, Μη ξεχνάτε ότι ο Σαββόπουλος, έγινε Σαββόπουλος επί επταετίας…» (σελ.:31)

★ Γράφει ο Φώντας Τρούσας, συγγραφέας: «…πλην του απαγορευμένου Θεοδωράκη, όλοι οι μεγάλοι συνθέτες Λοίζος, Μούτσης, Μαρκόπουλος, Σαββόπουλος, Χατζηδάκις, Σπανός, Πλέσσας, Λεοντής, Κόκοτος, Μαμαγκάκης, Ξαρχάκος, Καλδάρας, Κουγιουμτζής, Άκης Πάνου και δεκάδες άλλοι, τύπωσαν μέσα στην επταετία ανεπανάληπτους δίσκους». (σελ.: 36)

★ Συγγραφείς: «Εξίσου σημαντικό είναι πως όλες αυτές οι εξελίξεις πραγματοποιήθηκαν όχι μέσα στο σκοτάδι της παρανομίας, αλλά κάτω από το άπλετο φως της δημοσιότητας. Οι εφημερίδες κα τα περιοδικά τι κάλυπταν, ενώ ακόμα και το κράτος έφτασε να τις ενισχύει διαμέσου εμβληματικών θεσμών όπως το Εθνικό Θέατρο ή το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης» (σελ.: 38)

★ Θόδωρος Αγγελόπουλος: «…η δικτατορία ήταν μια εποχή καταπίεσης αλλά και έξαρσης» (σελ.: 49).

★ Μίμης Ανδρουλάκης: «Ήμουν απόλυτα σίγουρος ότι ο λαός θα υπερασπισθεί τη δημοκρατία. Η απογοήτευσή μου ήταν απερίγραπτη. Δεν κουνήθηκε φύλλο» (σελ.: 56).

★ Αλέξης Παπαχελάς: «Η ανάμειξη (των ΗΠΑ), στην οργάνωση του πραξικοπήματος δεν προκύπτει από τις ιστορικές πηγές». (σελ.: 58).

★ Ελένη Βλάχου: «Η αλήθεια είναι και πρέπει να λεχθεί ότι περισσότερος κόσμος τους δέχθηκε με ανακούφιση» (σελ.: 63).

★ Βασίλης Ραφαηλίδης: «Οι αντιστασιακές οργανώσεις είχαν ήδη μετακομίσει στο εξωτερικό για να κάνουν από ‘κει τουριστική αντίσταση εκ του ασφαλούς, όπου πρωταγωνιστούσε, όπως και στο κυρίως ειπείν θέατρο, η πληθωρική Μελίνα Μερκούρη, που το έπαιζε Πασιονάρια» (σελ.: 72).

★ Μάνος Ελευθερίου: «Ο τάδε βαφτίζεται αυτομάτως χαφιές, ο τάδε βαφτίζεται αυτομάτως αντιστασιακός» (σελ.: 72).

★ Τάσος Δαρβέρης (αρθρογράφος του «Ριζοσπάστη»): «Η αντίληψη ότι η δικτατορία δεν είχε το παραμικρό λαϊκό στήριγμα, δεν είναι παρά ένας ακόμη μύθος». (σελ.: 76).

★ Γρηγόρης Μπιθικώτσης σε συνέντευξή του το 1977 στην Όλγα Μπακομάρου: «Ποια 21η Απριλίου; Αυτά έχουν περάσει. Τι να κάναμε να σηκωθούμε να φύγουμε; Ο Μπιθικώτσης είναι καλλιτέχνης, ποτέ δεν σας είπε ότι είναι δήμαρχος. Ο Μπιθικώτσης σας δίνει τραγούδια, εσείς θα λύσετε τα προβλήματά σας, πολεμικής και πολιτικής φύσεως. Εγώ φοράω περιβραχιόνιο και έμεινα στο τόπο μου. Μήπως έφυγε ο Μαρκόπουλος, η Μοσχολιού, η Μαρινέλλα; Όλος ο κόσμος εδώ ήτανε και στην τηλεόραση βγαίνανε, ποιοι αντιστασιακοί και σαχλαμάρες που λένε αυτά, εγώ τα θωρώ αστεία, φλούδια πεταμένα στους δρόμους» (σελ.: 86).

★ Μάνος Χατζηδάκις το 1976: «Η λογοκρισία δεν εμπόδισε να γραφούν πολύ ωραία πράγματα. Βέβαια δεν μπορούσες να γράψεις ‘’κάτω ο Παπαδόπουλος’’. Αλλά και τώρα δεν μπορείς να γράψεις ‘’κάτω ο Καραμανλής’’» (σελ.: 91).

★ Μάνος Χατζηδάκις το 1973: «Γιατί ζητάτε από την σημερινή κυβέρνηση να καταργήσει κλαίτε που το βρήκε έτοιμο και δεν το κατασκεύασε;». (σελ. 94).

★ Διονύσης Σαββόπουλος το 1979: «Μας αντιμετώπιζε το ελληνικό κράτος πάντοτε και επί χούντας και πριν και μετά, σαν ανηλίκους, που δεν έχουν ευθύνη των λεγομένων τους και πρέπει κάποιος άλλος να τους πει πώς πρέπει να τα λένε». (σελ.: 95).

★ Περιοδικό «Χρονικό», το 1970: «Μέχρι το ’69 ένα μέρος των λογοτεχνών μας σιωπούσε […] Στο τέλος του ’69 και στις αρχές του ’70, οι Λογοτέχνες μας έδωσαν πάλι το ‘’παρών’’. Μετά από ένα τρίχρονο διάλειμμα, που δεν μπορούμε φυσικά να το δούμε έξω απ’ το ιστορικό του πλαίσιο. Από φέτος λοιπόν ξαναμπαίνει μπροστά η μασίνα παραγωγής ενός μέρους τη να πνευματικής μας δύναμης. Δυναμώνει κατά πολύ το ‘’κόρπους’’ της Λογοτεχνίας μας» (σελ.: 127).

★ Συγγραφείς: «Παράλληλα ανακοινώνεται η άδεια κυκλοφορίας 40 τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη, καθώς και η κυκλοφορία του νέου του δίσκου. Άδεια του υφυπουργού Τύπου Σπύρου Ζουρνατζή λαμβάνει τότε και το έντονα πολιτικό ‘’Καπνισμένο τσουκάλι’’ του Γιάννη Ρίτσου, που ηχογραφεί ο Χρήστος Λεοντής. Ο δίσκος θα κυκλοφορήσει τελικά το 1975 επειδή, όπως λέει ο Λεοντής, η δισκογραφική εταιρία του δεν το πολυήθελε» (σελ.: 153).

★ Μάνος Χατζηδάκις το 1973: «Δεν υπερασπίζομαι την σημερινή κατάσταση, αλλά εγώ τουλάχιστον σ΄ αυτόν τον τόπο κυκλοφορώ και μιλώ ελεύθερα, γιατί την ελευθερία μου δεν την εξαρτώ από πολιτικά σχήματα. Είμαι εσωτερικά ελεύθερος. Άλλωστε εδώ δεν έχουμε τα αφόρητα καθεστώτα της Χιλής και της Σοβιετικής Ενώσεως» (σελ.: 163)

★ Τάσος Φαληρέας, συγγραφέας: «Μα αν ήταν τόσο πολλοί και τόσο αντιστασιακοί ο Έλληνες θα είχαμε ανατρέψει πολλές χούντες» (σελ.: 210).

Σημείωση: Ζητώ ταπεινά συγγνώμη, αλλά δεν τα έγραψε εγώ παιδιά. Αλλού τα βρήκα γραμμένα. Άλλοι τα είπαν. Εννοείται ότι αποκηρύσσω μετά βδελυγμίας τα παραπάνω, καθώς και τας παραφυάδας αυτών, παραμένω πιστός στα δημοκρατικά ιδεώδη αμφισβητώ δε σφόδρα και τα πτυχία του κ. Καλύβα (από κάνα εργαστήρι θα τα πήρε…) και τις σπουδές της κυρίας Τριανταφύλλη … Ουφ!

🙵

εν είμαι εγώ αυτός που θα αξιολογήσω την προσωπικότητά και την προσφορά της, όταν έχει προηγηθεί ένας ολόκληρος λαός. Όμως, μπορώ να βάλω ένα μικρό λιθαράκι στο τεράστιο οικοδόμημα που λέγεται «Μαρινέλλα» και που από προχθές πέρασε στην αιωνιότητα. Ήταν γύρω στο 1990, όταν μία μικρή ποδοσφαιρική ομάδα Β΄ κατηγορίας της Αθήνας, έκανε τον ετήσιο χορό της, στο παραλιακό κέντρο που τραγουδούσε – πρώτο όνομα φυσικά – η μεγάλη ντίβα. Η εκδήλωση γινόταν απόγευμα, με εισιτήριο μόλις 20 δραχμές. Θα περίμενε κανείς, ένα τσάτρα-πάτρα πρόγραμμα, για να βγει η υποχρέωση. Όμως η Μαρινέλλα σεβόταν και τον εαυτό της και το ακροατήριό της. Κράτησε μόνη της, με ολιγόλεπτα διαλείμματα, το σχεδόν 3ωρο πρόγραμμα. Χαρακτηριστικό είναι ότι η Μαρινέλλα χρειάστηκε να αλλάξει τρεις φορές, διότι ο ιδρώτας ξεπηδούσε από κάθε πόρο του κορμιού της, διότι η μεγάλη καλλιτέχνιδα, δεν τραγουδούσε απλώς, αλλά ερμήνευε με όλο το είναι της, σεβόμενη, όπως είπαμε, το ακροατήριό της το οποίο βέβαια την αποθέωνε. Είχε προηγηθεί ο μεγάλος δίσκος «Αλβανία» των Κατσαρού – Πυθαγόρα, που την είχε τοποθετήσει δίπλα το άλλο Ιερό Τέρας του τραγουδιού. Την Σοφία Βέμπο. Κι’ από τότε, κάθε 28η Οκτωβρίου, οι δυο μεγάλες φωνές του Ελληνικού τραγουδιού, στολίζουν μελωδικά τις γιορτές για την Εθνική επέτειο. Αθάνατη!
Είναι γεγονός φίλοι μου ότι το τρίγωνο δεν είναι απλώς ένα γεωμετρικό σχήμα αλλά ένα στοιχείο που επηρεάζει πολλαπλώς την καθημερινότητά μας. Έτσι έχουμε τα Ιψενικά τρίγωνα, το Τρίγωνο του Διαβόλου, το Τρίγωνο Σφάλματος, τα τριγωνάκια που κάνουν στα γήπεδα οι μάγοι του ποδοσφαίρου, τα Τρίγωνα Πανοράματος, τα Τρίγωνα κάλαντα και διάφορα άλλα. Τα περισσότερα από τα προαναφερθέντα δεν είναι καλά. Κατά ‘κει φαίνεται ότι πάει και το τρίγωνο για το οποίο εσχάτως μας μίλησε η υπουργός Παιδείας κα Σοφία Ζαχαράκη, και το οποίο συνιστούν οι Εκπαιδευτικοί, τα παιδιά και οι γονείς, με την κα υπουργό να συμπεραίνει ότι η πλειονότητα των σχολικών κοινοτήτων λειτουργεί αρμονικά. Να μου επιτραπεί να της πω ότι οι πληροφορίες της είναι εσφαλμένες. Το ότι δεν σφάζονται στα σχολεία και συνεπώς δεν γίνονται πρωτοσέλιδα, δεν σημαίνει ότι όλα πάνε ρολόι. Και μπούλινγκ γίνεται και οι καθηγητές καθυβρίζονται και απειλούνται από γονείς και μαθητές και καταλήψεις για το… Ιράν γίνονται και κοπάνες καθηγητών γίνονται και μαθήματα δεν γίνονται. Προτείνω στην κα υπουργό να επισκεφθεί αιφνιδίως και χωρίς κάμερες ένα σχολείο, ώστε να διαπιστώσει την σκληρή πραγματικότητα. Οι παλιοί που είχαν καθιερώσει τον θεσμό του Επιθεωρητή κάτι γνώριζαν, αλλά ας όψεται η θύελλα του ΠΑΣΟΚ.
Μήπως διαπιστώσατε τις τελευταίες ημέρες μία ύφεση στον πόλεμο της Μ. Ανατολής; Αν ναι, αναρωτηθήκατε γιατί; Να σας το πω εγώ. Προχθές, στην επετειακή παρέλαση, που έγινε στην Αγία Παρασκευή, ακριβώς απέναντι από τους επισήμους, μία ομάδα πολιτών είχε αναπτύξει ένα πανό, που έγραφε: «Σπέρνουν τον όλεθρο στη Μέση Ανατολή. Έξω η Ελλάδα από τη σφαγή» υπογραφή: «Επιτροπή Ειρήνης, Αγίας Παρασκευής, Χολαργού, Παπάγου». Αν εξαιρέσουμε το ότι δεν είναι στο χέρι μας να είμαστε «μέσα ή έξω από την σφαγή», διότι όταν σούρθει κατακέφαλα ένας πύραυλος θα πρέπει να αντιδράσεις, είναι επαινετή η προσπάθεια της «Επιτροπής Ειρήνης», ασχέτως αποτελέσματος. Όταν με το καλό οι προσπάθειες της Επιτροπής ευοδωθούν και λήξει ο πόλεμος την Μ. Ανατολή, θα ήθελα να την δω να ξεκινήσει αγώνα και για την απελευθέρωση του κατεχομένου τμήματος της Κύπρου, καθώς και την απελευθέρωση της Βορείου Ηπείρου. Πιστεύω ότι η βροντώδης φωνή της, όπως ταρακούνησε τον Τραμπ, θα επηρεάσει και τον Ερντογάν, αλλά και τον σύντροφο Έντι Ράμα, τον οποίο ως γνωστόν ο πρωθυπουργός μας τον έχει καρδιακό φίλο και θαυμάζει πλέρια το ζωγραφικού ταλέντου του. Ας τα βάλει στην ατζέντα της η «Επιτροπή Ειρήνης, Αγίας Παρασκευής, Χολαργού, Παπάγου». Ζητάω πολλά;
Μη νομίσετε, ιδίως οι νεότεροι, ότι η Ελλάδα μας ζούσε πάντα μέσα στο ζόφο των σκανδάλων και της διαφθοράς, όπως σήμερα. Υπήρξαν Εθνικοί ηγέτες, που την οδήγησαν στην υπερηφάνεια και την δόξα. Στην πρόσφατη ιστορία μας, έχουμε δύο Έπη αποτέλεσμα της διακυβέρνησης της Χώρας από τον Ιωάννη Μεταξά. Το πρώτο, ήταν το «Όχι» κατά της Ιταλίας (και όχι κατά του… φασισμού), με την τρίτη απελευθέρωση της Β. Ηπείρου. Το δεύτερο, ήταν η αντίσταση κατά των Γερμανών (και όχι των…Ναζί) στα 21 Οχυρά της Μακεδονίας και της Θράκης, που είχε κατασκευάσει το καθεστώς της 4ης Αυγούστου 1936. Η «Γραμμή Μεταξά», ήταν αυτή που άντεξε την πίεση των αήττητων Γερμανών και έγραψε το Έπος την «Μάχης των Οχυρών». Από τότε πέρασαν 85 χρόνια. Πολλά άλλαξαν. Τα περισσότερα δυστυχώς προς το χειρότερο. Ζούμε σε μια εποχή που το σκάνδαλο εμφανίζεται σχεδόν καθημερινά με διαφορετική μορφή. Πότε ως υποκλοπή, πότε ως παράνομες επιδοτήσεις, πότε ως τραγικές παραλείψεις, πότε ως ρουσφέτια, που επισήμως πλέον αποκαλείται εθνικό σπορ. Κι’ όμως κάποτε το εθνικό σπορ, ήταν η άκρατη φιλοπατρία, αυτή που περικλείεται στα λόγια του Συριανού τότε Ταγματάρχου Γεωργίου Δουράτσου, διοικητού του Οχυρού Ρούπελ: «Τα οχυρά δεν παραδίδονται. Καταλαμβάνονται». Σήμερα, τα πάντα έχουν παραδοθεί, διότι, δυστυχώς, οι Μεταξάδες και οι Δουράτσοι μας τελείωσαν….
Έχουν άραγε δίκιο όσοι εδώ και χρόνια μιλάνε για ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής μας ζωής; Για να δούμε. Τι ισχυρίζονται τον τελευταίο καιρό απαξάπαντες οι υπουργοί και βουλευτές της ΝΔ, νηστεύσαντες και μη νηστεύσαντες, ο εστί μεθερμηνευόμενο βουτήξαντες και μη βουτήξαντες το δάχτυλο, ή μπήκαν ολόκληροι, στο βάζο με το μέλι; «Κάθε περίπτωση θα αξιολογηθεί χωριστά». Τι λένε οι ποδοσφαιριστές; «Κοιτάμε κάθε παιχνίδι χωριστά και στο τέλος θα κάνουμε ταμείο». Βέβαια στη περίπτωση των πολιτικών κάποιοι ήδη κάνανε ταμείο. Ακόμη μερικοί αξιωματούχοι, τρομάρα τους, παρουσιάζουν τις παρανομίες τους ως απλά «ρουσφέτια» λες και ότι τα ρουσφέτια είναι επιτρεπτά και όχι καραμπινάτες αξιόποινες πράξεις, διότι με το ρουσφέτι «σπρώχνεις» κάτι που δεν μπορεί από μόνο του να… σπρωχτεί. Άρα, συνηθίσαμε στις απάτες και αρχίζουμε να τις βρίσκουμε νόμιμες και να μας αρέσουν κιόλας. Κατά τα άλλα, ο μίνι ανασχηματισμός τι έδειξε; Ότι αντικαταστάθηκαν ή «παραιτήθηκαν» αρκετοί από αυτούς που κάνανε… ρουσφέτια! Άρα; Να σημειώσουμε και κάτι άλλο. Καρατομήθηκαν 3 εκλεγμένοι και υπουργοποιήθηκαν 2 εξωκοινοβουλευτικοί. Τόσο άριστοι, που δεν βρίσκουν βουλευτές τους να τους κάνουν υπουργούς και δανείζονται, από την… ελεύθερη αγορά! Τόση αριστεία πια!