Οι καλύτεροι… σεναριογράφοι των εμπειριών της ζωής τους είναι οι ίδιοι οι πρόσφυγες και οι μαρτυρίες τους.
Η σύγχρονη Ιστορία και οι μνήμες των προγόνων μας ανασύρονται από το χρονοντούλαπο για την πραγμάτωση μιας νέας σειράς δραματοποιημένων ντοκιμαντέρ με τίτλο «Μια κληρονομιά», που θα γυριστεί για λογαριασμό της ΕΤ3. Μεγάλα ονόματα της μικρής και της μεγάλης οθόνης και του θεάτρου επιστρατεύονται για να αποδώσουν δραματουργικά αυτήν την τηλεοπτική προσπάθεια, της οποίας το σενάριο υπογράφει η Φανή Τουπαλγίκη και τη σκηνοθεσία η Κυριακή Μάλαμα. Η σειρά θα προβάλλει συγκλονιστικές αφηγήσεις παππούδων και γιαγιάδων, προσφύγων του 1922, από τη Μικρά Ασία, τη Μαύρη Θάλασσα και την ανατολική Θράκη. Οι συνεντεύξεις τους μαγνητοσκοπήθηκαν από την ΕΡΤ3 από το 1996 έως το 1998 με τη συνεργασία του Ιστορικού Αρχείου Προσφυγικού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς (ΙΑΠΕ). Με γνώμονα τις μαρτυρίες τους, δημιουργοί και καλλιτέχνες πατούν πάνω στα λεγόμενά τους για να ξετυλίξουν με δραματικές σκηνές όλα όσα εκτυλίχθηκαν τότε, αλλά θα μείνουν χαραγμένα στις μνήμες των ανθρώπων και των λαών.
Οι Μάνια Παπαδημητρίου, Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, Αλέξανδρος Λογοθέτης, Γιάννης Ηλιόπουλος, Αγγελική Λεμονή, Ολια Λαζαρίδου, Ελενα Μαυρίδου, Πέτρος Μάλαμας, Ακίλλας Καραζήσης, Λυδία Φωτοπούλου, Φάνης Μουρατίδης και Εφη Δρόσου θα ενσαρκώσουν τους καθημερινούς ήρωες που πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς. Η «Κληρονομιά» αποτυπώνει τα γεγονότα που άλλαξαν τον ρουν της ιστορίας.
Οι αφηγήσεις των προσφύγων ξεκινούν από τα ευτυχισμένα παιδικά τους χρονιά στην πατρίδα, μέχρι τον ξεριζωμό και τη νοσταλγία που δεν σβήνει, χρόνια μετά. Μιλούν για τα σχολεία και τα παιχνίδια τους, τις εκκλησίες και τους ευεργέτες της κοινότητάς τους, τον πλούτο και τα επαγγέλματα των δικών τους, τις σχέσεις τους με τους Τούρκους γείτονες, τα βάσανα της εξορίας, την καταστροφή, τα δεινά της προσφυγιάς στη Σμύρνη και μετά στη Θεσσαλονίκη, την επαφή με τους Τούρκους που βρήκαν εδώ, τη νοσταλγία για τη χαμένη πατρίδα και την επιστροφή στο γενέθλιο σπίτι. Οι ηθοποιοί παρακολουθούν τις αφηγήσεις τους και μπαίνουν μέσα στις ιστορίες τους. Από τη σειρά δεν θα μπορούσε να λείπει το θρησκευτικό στοιχείο.
Το κεντρικό συστατικό στοιχείο των ελληνορθοδόξων κοινοτήτων της οθωμανικής αυτοκρατορίας ήταν η χριστιανική πίστη και λατρεία με επίκεντρο την εκκλησία. Στο ντοκιμαντέρ περιλαμβάνονται αποσπάσματα αφηγήσεων για τις θρησκευτικές τους παραδόσεις στις εκεί πατρίδες τους. Μιλούν για τις τουρκόφωνες κοινότητες που έψελναν ελληνικά στην εκκλησία, για τους κρυπτοχριστιανούς, για τους οθωμανούς που πίστευαν στον Αγιο Γεώργιο και προσκυνούσαν τον Επιτάφιο.
Κωνσταντίνα Γαρνέλη
