Η πολιτική, αν δεν προσέξεις για να θυμάσαι από πού έρχεσαι, σε μεταλλάσσει σε άφιλο χαρακτήρα που επιβιώνει, αλλά η πολιτική του κατάληξη είναι η πολιτική περιθωριοποίηση και η λησμονιά
Η εβδομάδα που μόλις διανύσαμε μας έδωσε δύο πολύ σοβαρά μαθήματα. Πρώτον, ότι η πολιτική έχει πρωτίστως παιδαγωγικό χαρακτήρα και σε περίπτωση που δεν αναλαμβάνει την ευθύνη της γι’ αυτό, σκορπίζει στην κοινωνία μηδενισμό, απογοήτευση ριζοσπαστισμό ή και κυνισμό. Η επίδραση δεν είναι πάντοτε η ίδια.
Σε κάθε περίπτωση πρέπει να συμφωνήσουμε: Ο εγωισμός δεν είναι πολύ καλή ατζέντα για την πολιτική. Ο πολιτικός κάθε μέρα κρίνεται από τα έργα και τις ημέρες του και διαμορφώνει συνειδήσεις. Αλλοτε ηγείται του ρομαντισμού, άλλοτε του ρεαλισμού κι άλλοτε του κυνισμού.
Ο Πολωνός δημοσιογράφος και συγγραφέας Καπισίνσκι γράφει ότι κάθε ρεπορτάζ είναι ένα ρίσκο γιατί δεν ξέρεις ποτέ πώς θα επιδράσει στις ζωές των ανθρώπων. Κατά μείζονα λόγο ισχύει αυτό και για τον πολιτικό. Οπως για τον δημοσιογράφο η δυναμική ενός κειμένου δεν εξαντλείται στη δημοσίευσή του, έτσι και για έναν πολιτικό η δυναμική μιας πράξης του δεν εξαντλείται στην παραίτησή του ή στη διατήρησή του στη θέση του. Στην επιδοκιμασία του ή την αποδοκιμασία του. Πολλές φορές αυτά έχουν σχετική σημασία (η παραίτηση ή η διάσωση).
Σε κάποιες περιπτώσεις θεωρούνται αυτονόητα, ειδικώς η παραίτηση, αλλά κυρίως σημασία έχει τι οδήγησε στην περιπέτεια του πολιτικού, η αιτία, η πράξη του αυτή καθαυτή και τι σημάδια άφησε ως αποτύπωμα στην κοινωνική συνείδηση. Αν, για παράδειγμα, μια φτωχή οικογένεια έχει αναθρέψει τα παιδιά της και τα έχει σπουδάσει μετά κόπων και βασάνων και έχουν αποκτήσει δυο τρία πτυχία, μεταπτυχιακά και διδακτορικά, αλλά δεν έχουν καταφέρει να βρουν δουλειά στην πατρίδα τους ανάλογη των σπουδών τους και η ίδια αυτή οικογένεια βλέπει έναν πολιτικό χωρίς πτυχίο (νόμιμα ή παράνομα) να έχει καταλάβει μία δημόσια θέση, η τυχόν παραίτησή του από το βουλευτικό ή από το υπουργικό αξίωμα έχει μικρή αξία.
Σχετική αξία. Δεν το λύνει το πρόβλημα ότι τα παιδιά του με τρία πτυχία δεν έχουν βρει τη δουλειά που τους αρμόζει. Αντιθέτως, ο κυνισμός και το θράσος με το οποίο μεταχειρίστηκε η πολιτική αυτήν την υπόθεση -εδώ έρχεται ο παιδαγωγικός της χαρακτήρας- μπορεί να έχει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από το αναμενόμενο με πολιτικούς όρους. Μπορεί, δηλαδή, αυτή οικογένεια να είναι απογοητευμένη από την εξέλιξη να μετακινηθεί με τη σειρά της από τη ζώνη της κοινωνικής ομαλότητας στη ζώνη του ριζοσπαστισμού. Μπορεί, όμως, και να μετακινηθεί από τη ζώνη της εντιμότητας στη ζώνη του υπουργικού υποδείγματος της ατιμίας.
Από τη ζώνη του άδολου ρομαντισμού στη ζώνη του σκληρού κυνισμού. Και κάπως έτσι να μεγαλώσει το ρεύμα του κυνισμού, που σε μακροπρόθεσμη βάση διαβρώνει μια κοινωνία στα θεμέλιά της και τελικά την οδηγεί στην κατάρρευσή της. Μπορεί, λοιπόν, κανείς να καμαρώνει για το γεγονός ότι κατάφερε να διαφύγει τον πολιτικό κίνδυνο και να παραμείνει στη θέση του πουλώντας και ακατέργαστο τσαμπουκά νταβατζή λιμένος στην κοινωνία.
Να καμαρώνει που επιβραβεύτηκε για τα ψέματα τα οποία έχει πει κατά καιρούς σχετικά με το εκπαιδευτικό του status. Αλλά δεν μπορεί να διαγνώσει, ως αγράμματος που είναι, με τίποτε την έκταση της κοινωνικής ζημιάς που προκαλεί στο ευρύτερο σύνολο, το οποίο σταδιακά μεταλλάσσεται από υγιές σε άρρωστο κύτταρο της κοινωνίας. Και αυτό έχει τεράστια σημασία. Ανάλογα παραδείγματα μπορεί κανείς να αντλήσει από την υπόθεση των παράνομων επιδοτήσεων των αγροτών αλλά και των Τεμπών.
Πολλοί βουλευτές, χωρίς να ντρέπονται, υποστήριξαν με πάθος ότι δεν έκαναν κάτι το παράνομο και ότι υποστήριξαν τους ψηφοφόρους τους. Αλλά, για να τα λένε αυτά, δεν φαίνεται ποτέ να τους πέρασε από το μυαλό η σκέψη ότι έκαναν κάτι ανήθικο: αδίκησαν με τις πράξεις τους αυτές ένα άλλο υγιές κομμάτι της κοινωνίας, το οποίο δεν ανήκει στους ψηφοφόρους τους και δεν τους ψηφίζει. Πριμοδότησαν, δηλαδή, την ατιμία και την αδικία.
Και αύριο το πρωί ο πρωθυπουργός να τους έστελνε στο σπίτι τους, όπως θα ήταν το φυσιολογικό, η ζημιά που έχουν προκαλέσει είναι ανεπανόρθωτη. Το ίδιο ισχύει και για τους τυχόν πρόθυμους δικαστές οι οποίοι λυγίζουν στις τυχόν επιθυμίες της εξουσίας και αντί να αποδώσουν δικαιοσύνη αποκρύπτουν αποδεικτικά στοιχεία. Σπέρνουν ως οιονεί επίορκοι την απογοήτευση για τους θεσμούς. Να γιατί, λοιπόν, η πολιτική έχει παιδαγωγικό χαρακτήρα και να γιατί πρέπει να αναλαμβάνει την ευθύνη της, την πραγματική ευθύνη της για την άσκηση αυτού. Γιατί, αναλόγως των προθέσεών της, διαπαιδαγωγεί υγιείς ή άρρωστους πολίτες.
Το δεύτερο σκληρό μάθημα που μας έδωσε αυτή η εβδομάδα ήταν ότι η πολιτική είναι αποστολή την οποία για να υπηρετήσεις πρέπει να διαθέτεις πνευματική νηφαλιότητα, ηθική θωράκιση και να αντέχεις στην πίεση για να προστατεύεις τη σωματική σου ακεραιότητα.
Σώοι και αβλαβείς
Οι πορφυρογέννητοι, ακόμα και όταν δεν διαθέτουν ηθική θωράκιση, πολλές φορές με την αλαζονεία της ισχύος καταφέρνουν να φέρουν εις πέρας δύσκολες καταστάσεις και, αναίσθητοι όντες, να περνούν σώοι και αβλαβείς στην απέναντι όχθη. Αυτοί που τους υπηρετούν, όμως, όσο σκληροί κι αν είναι, όσο κι αν αντέχουν, όταν τυχόν διαπιστώσουν ότι οι αποκαλύψεις φτάνουν σε αυτούς, πολλές φορές καταρρέουν. Δεν αντέχουν στην πίεση. Οι πορφυρογέννητοι γεννήθηκαν σε σπίτια που η κρίση είναι ρουτίνα, η ομαλότητα διάλειμμα και πως σε κάθε περίπτωση επιτρέπονται σε αυτούς αυτά που δεν επιτρέπονται στους κοινούς θνητούς.
Οι πληβείοι που τους ακολουθούν, όμως, και γίνονται οι ηρακλείς του στέμματός τους δεν αντέχουν πάντα σε αυτή την πίεση. Εχουν την ψευδαίσθηση, αλλά δεν… Δεν θα μιλήσω με όρους επικαιρότητας. Θα θυμίσω, όμως, ότι ο Μένιος Κουτσόγιωργας κατέρρευσε μέσα στο ειδικό δικαστήριο, γιατί, μολονότι βρέθηκε σε πολύ δύσκολη θέση, δεν ήθελε να μιλήσει και να προδώσει τους από πάνω του. Και αυτό τον έσκασε. Αυτή είναι μια συνήθης κατάσταση στην πολιτική. Θα θυμίσω επίσης ότι ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας είπε σε πρόσφατη συνέντευξή του -να και κάτι σωστό από τα τόσα λάθη- ότι αν βγεις από την πολιτική όρθιος και όχι στα τέσσερα, πάει να πει ότι έχεις αντέξει τη θύελλα που συνεπάγεται η ενασχόληση μαζί της. Αν δεν διαθέτεις ηθική θωράκιση για να φέρεις βόλτα τον κυνισμό της πολιτικής, τότε η πολιτική σε μεταλλάσσει.
Σε κάνει άλλο άνθρωπο. Με ροπή στην αλαζονεία, στην εξουσία, στην τρυφηλή ζωή και την αδιαφορία για τους αδύναμους από τους οποίους προέρχεσαι. Με ροπή στην προδοσία της τάξης σου, που είναι η τάξη των πολλών. Η πολιτική, αν δεν προσέξεις για να θυμάσαι από πού έρχεσαι, σε μεταλλάσσει σε έναν άφιλο χαρακτήρα που τις περισσότερες φορές, βεβαίως, επιβιώνει, αλλά η πολιτική του κατάληξη είναι σχεδόν ίδια για όλους. Οδηγεί στην πολιτική περιθωριοποίηση και τη λησμονιά. Οι άνθρωποι σταματούν να σου μιλούν, αλλάζουν δρόμο άμα σε βλέπουν! Αλλες φορές, όμως, η πίεση της πολιτικής και ο φόβος πως από τα ψηλά μπορεί να προσγειωθείς στα χαμηλά, σε οδηγούν και σε ανεπιθύμητες καταστάσεις, τις οποίες κι εμείς που ζούμε την εξοντωτική πίεση της δημοσιογραφίας δεν ευχόμαστε ούτε στο χειρότερο εχθρό μας.
Απάντηση και στα δύο μαθήματα που μας έδωσε αυτή η εβδομάδα είναι οι αρχές, οι ξεκάθαρες αρχές που πρέπει να διαπερνούν τη ζωή μας. Ο διαρκής αναστοχασμός για τα λάθη που κάναμε και για τα σωστά, για το ποιους επιβραβεύσαμε και ποιους τυχόν αδικήσαμε. Και, βεβαίως, η πίστη μας στον Θεό κι αν γίνεται ο απολογισμός μας κάθε βράδυ μπροστά σε μια εικόνα ή μέσα από μια προσευχή. Μια πίστη που αν παραμερίσουμε τα πάθη μας και τους λογισμούς μας, μας οδηγεί σε έναν και μόνο δρόμο: να είμαστε πολύ σκληροί με τους εαυτούς μας ως χριστιανοί και ιδιαιτέρως επιεικείς με τους άλλους. Η κακία δεν είναι επιλογή! Ο δρόμος της καλοσύνης και της συγχώρεσης είναι, όμως! Αλλάζει τις κοινωνίες και τις στερεώνει. Τις παιδαγωγεί.
