Η κάθε διαπραγμάτευση είναι μια εξαιρετικά σκληρή διαδικασία. Από την κυβέρνηση Παπαδήμου μέχρι και τις εκλογές του Ιανουαρίου 2015 η Ελλάδα δεν διαπραγματεύτηκε. Γιατί έγινε αυτό, μόνο ο ιστορικός του μέλλοντος μπορεί να απαντήσει, όταν τα αρχεία, όχι μόνο τα ελληνικά, θα έχουν ανοίξει. Η νέα κυβέρνηση διαπραγματεύεται. Εάν οι διαπραγματεύσεις θα έχουν θετικό αποτέλεσμα, κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει. Η πλειοψηφία, όμως, της κοινής γνώμης υποστηρίζει τις προσπάθειες αυτές κι αν θέλετε την άποψή μου, πράττει άριστα. Οταν το διακύβευμα μιας διαδικασίας αφορά την επιβίωση της πατρίδας, δηλαδή όλων μας, η κομματική περιχαράκωση είναι άχαρη.
Η διαπραγμάτευση που διεξάγεται έχει στον πυρήνα της τη διατήρηση ή όχι της Ελλάδας στην ευρωζώνη. Το περίφημο Grexit στοιχειώνει ξανά τους γεμάτους γκράφιτι δρόμους των Αθηνών με τα σπασμένα πεζοδρόμια και τους αστέγους σε κάθε γωνιά αλλά και τους ήρεμους πεζοδρόμους των Βρυξελλών και του Στρασβούργου. Τι θα συμβεί αν το Grexit λάβει χώρα; Η Ελλάδα θα συνεχίσει να είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης αλλά όχι της Νομισματικής Ενωσης. Θα κόψουμε δραχμές, η ελληνική οικονομία θα περάσει ασφυκτικές πιέσεις, η αγορά θα στερέψει από προϊόντα, αφού δεν παράγουμε πλέον το παραμικρό και θα είμαστε αναγκασμένοι να συνάψουμε δανειακές συμβάσεις με μεγαλύτερο επιτόκιο από το σημερινό.
Στη διεθνή πολιτική, όμως, οι διαδικασίες δεν είναι ποτέ μονοσήμαντες. Πιθανό Grexit θα αποτελεί την αρχή του τέλους της Νομισματικής Ενωσης, αφού πλέον θα χρησιμοποιείται ως πολιτικό διαπραγματευτικό χαρτί από όποιο κράτος μέλος θα αντιμετωπίζει κάποιο ζήτημα. Η γερμανική συνταγή διαχείρισης της ευρωπαϊκής κρίσης θα έχει αποτύχει όχι μόνο οικονομικά αλλά και πολιτικά, αφού το success story τελείωσε στην Ελλάδα και σε λίγους μήνες τελειώνει και στην Ισπανία.
Η ευρωπαϊκή οικονομία μπορεί να μη δεχτεί τις συνέπειες που ένα Grexit θα δημιουργούσε το 2010, το 2011 και το 2012 -αλήθεια πρέπει κάποιος να εξηγήσει στον ελληνικό λαό γιατί αυτό το «όπλο» δεν χρησιμοποιήθηκε με πειστικό τρόπο ως μέσο διαπραγματευτικής πίεσης εκείνη την περίοδο-, αλλά σίγουρα δεν θα περάσει απαρατήρητο. Ηδη ο Βρετανός υπουργός Οικονομικών μίλησε για σημαντικά προβλήματα που μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργήσει στη βρετανική οικονομία. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να είναι μέλος του ΝΑΤΟ κι αυτό πρέπει να το διαφυλάξουμε ως κόρην οφθαλμού, αλλά η οποιαδήποτε προοπτική ενίσχυσης των ευρωπαϊκών δομών άμυνας θα τελματώσει.
Μπορεί ένα Grexit να συμβεί; Αν θέλετε την άποψή μου, όχι. Αρχικώς, εξαιτίας της σημαντικής υποστήριξης, που, για άλλη μια φορά, μας προσφέρουν οι ΗΠΑ στο υψηλότατο δυνατό επίπεδο, αυτό του Προέδρου. Επιπλέον, η αρχή της αλληλεξάρτησης στην οποία έχει βασιστεί η ευρωζώνη θα πολλαπλασιάσει τον αρνητισμό προς όλα τα κράτη μέλη ανεξαιρέτως. Στις διεθνείς σχέσεις η ρεαλιστική σχολή υποστηρίζει ότι τα κράτη δρουν ορθολογικά. Μένει να δούμε αν η Αθήνα από τη μια και το Βερολίνο από την άλλη θα επιβεβαιώσουν τον κανόνα. Μέχρι τώρα μόνο η Αθήνα συμπεριφέρεται ορθολογικά, αλλά το Βερολίνο έχει αποδείξει ότι, αν και σκληρός παίκτης, διαθέτει καλό ένστικτο.
Σπύρος Λίτσας
