Η κυβέρνηση Μητσοτάκη πανηγύρισε για την «ιστορική επιστροφή» των 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων που είχαν αρπαγεί από τους Βουλγάρους το 1917.
Στήθηκαν τελετές, έγιναν δηλώσεις, βγήκαν φωτογραφίες. Μόνο που η αποκάλυψη της χθεσινής «κυριακάτικης δημοκρατίας» ήρθε να θέσει ένα ερώτημα που απειλεί να μετατρέψει τον κυβερνητικό θρίαμβο σε διπλωματικό φιάσκο: Μας επέστρεψαν τα κειμήλια ή απλώς μας τα έδωσαν δανεικά;
Ηδη η αρμόδια του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου της Βουλγαρίας, Πετράνκα Νεντέλτσεβα, δήλωσε στο κρατικό πρακτορείο BTA ότι τα αντικείμενα παραχωρήθηκαν «προς χρήση», δεν μεταβιβάστηκαν ως ιδιοκτησία και παραμένουν καταχωρισμένα στα βουλγαρικά μητρώα. Η ίδια η βουλγαρική κυβέρνηση μιλά για «αμοιβαία παράδοση προς φύλαξη». Ούτε λέξη για οριστική επιστροφή στους πραγματικούς κατόχους τους.
Ποιος, λοιπόν, έχει την κυριότητα; Μπορεί αύριο η Σόφια να απαιτήσει τα κειμήλια πίσω; Οι ελληνικές μονές θα τα παραλάβουν ως ιδιοκτήτες ή ως… προσωρινοί θεματοφύλακες της βουλγαρικής περιουσίας; Και γιατί η Αθήνα επέλεξε μια συμφωνία «αμοιβαίας κατάθεσης» αντί να στηρίξει μέχρι τέλους τις ελληνικές αξιώσεις στο Διεθνές Δίκαιο; Με τα οστά του Σαμουήλ τι ισχύει;
Το εξοργιστικότερο είναι ότι το μνημόνιο παραμένει αδημοσίευτο. Η κυβέρνηση ζητεί από τους πολίτες να πιστέψουν ότι πέτυχε μια ιστορική δικαίωση, αλλά δεν παρουσιάζει το έγγραφο που θα αποδείκνυε τι ακριβώς συμφώνησε. Αν όλα είναι τόσο καθαρά, γιατί δεν δημοσιοποιούνται οι υπογραφές και οι κρίσιμοι όροι;
Και απέναντι σε αυτές τις αποκαλύψεις; Εκκωφαντική σιωπή. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, από την κυβέρνηση και όχι μόνο, το θέμα αντιμετωπίζεται σαν μια ενοχλητική λεπτομέρεια. Ούτε επίσημη διάψευση των βουλγαρικών δηλώσεων ούτε σαφής απάντηση για το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Λες και η εθνική πολιτιστική κληρονομιά είναι υπόθεση που μπορεί να κλείσει με μια κορδέλα και δυο χαμόγελα.
Με αυτό που ψέλλισε, δε, η κυρία Μενδώνη -ως δική της ερμηνεία-, ότι «η επιστροφή τους αναγνωρίζει έμμεσα ιδιοκτησία τους από την Ελλάδα», τα έκανε χειρότερα. Τι θα πει… έμμεσα; Και αυτή η διατύπωση, αντί να διαλύει τις υποψίες περί απεμπόλησης της κυριότητας, τις ενισχύει. Οχι έμμεσα, αλλά άμεσα!
Και σαν να μην έφτανε αυτό, υπάρχει και η Μονή Σινά. Μια άλλη ιστορική υπόθεση, στην οποία οι εκκρεμότητες για τα δικαιώματα και το ιδιοκτησιακό καθεστώς δημιουργούν φόβους νέας ελληνικής απώλειας. Με κοινό παρονομαστή και ένα επίσης ανησυχητικό κοινό χαρακτηριστικό: πανηγυρικές διαβεβαιώσεις στην αρχή, αβεβαιότητα για το αποτέλεσμα και ελλιπής ενημέρωση στη συνέχεια.
Πόσες φορές ακόμα θα ακούμε για «διπλωματικές επιτυχίες» χωρίς να γνωρίζουμε τι πραγματικά εξασφαλίστηκε; Πόσες ιστορικές εκκρεμότητες θα αντιμετωπιστούν με επικοινωνιακές τελετές αντί για αδιαμφισβήτητες νομικές εγγυήσεις;
Η υπόθεση απαιτεί άμεση κινητοποίηση. Η κυβέρνηση και η ειδικά η Λίνα Μενδώνη οφείλουν να δημοσιοποιήσουν τώρα το πλήρες μνημόνιο και τα πρωτόκολλα παράδοσης, να ξεκαθαρίσουν ποιος έχει την κυριότητα και να εξηγήσουν τι απέγιναν οι ευρύτερες ελληνικές διεκδικήσεις. Αντίστοιχα, για τη Μονή Σινά απαιτείται σαφής ενημέρωση και συγκεκριμένο σχέδιο διασφάλισης των δικαιωμάτων της πριν να είναι εντελώς αργά.
Αν επιβεβαιωθούν τελικά οι βουλγαρικές δηλώσεις, θα έχουμε πετύχει κάτι πραγματικά πρωτοφανές: να παρουσιάσουμε ως εθνική νίκη την παραλαβή των δικών μας κειμηλίων, με την κυριότητά τους να παραμένει στα χέρια εκείνων που τα άρπαξαν. Και τότε το μεγαλύτερο σκάνδαλο δεν θα είναι μόνο τι υπέγραψαν. Θα είναι ότι πανηγύρισαν γι’ αυτό και τώρα δεν τολμούν να μας δείξουν το χαρτί…
Από τη στήλη «Ο κοριός» της «Δημοκρατίας»
Διαβάστε επίσης:
