Το ερώτημα που εγείρεται από κάθε καλόπιστο πολίτη είναι απλό: Πέρα από τα φλας, τι χειροπιαστό κέρδισε η Ελλάδα από την τριμερή με το Ισραήλ και την Κύπρο; Εχει ουσία η διπλωματική αυτή πρωτοβουλία ή είναι αέρας κοπανιστός;
Παραμονές Χριστουγέννων η Αμερικανίδα πρέσβης στην Αθήνα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ έκανε κάτι ασυνήθιστο για τα διπλωματικά χρονικά: Μετέβη στο υπουργείο Ενέργειας και άκουσε μαζί με τον υπουργό Σταύρο Παπασταύρου τα κάλαντα των ημερών από νεανική χορωδία.
- Του Μανώλη Κοττάκη
Εκείνη την ημέρα έγινε επίσης κάτι ασυνήθιστο: Μόλις σίγησαν τα τρίγωνα από το «Καλήν ημέρα, άρχοντες», ο υπουργός κατευθύνθηκε στο πόντιουμ και εκφώνησε ένα μικρό λογύδριο για τη σημασία των ενεργειακών συμφωνιών που συνήφθησαν μεταξύ Ελλάδος και ΗΠΑ μέσα στο 2025.
Και αυτό πρωτότυπο! Σπανίως έχουμε δει υπουργό να εκφωνεί λόγο μετά τα κάλαντα. Συνήθως ανταλλάσσει ευχές με τους επισκέπτες του εκτός μικροφώνου, σπανίως έως καθόλου απευθύνει πολιτικό χαιρετισμό. Συγκρατήστε την εικόνα. Πέρασε απαρατήρητη. Αλλά δείχνει ποιος θα μπορούσε να είναι ο εκλεκτός της πρεσβείας να διαχειριστεί τις διαπραγματεύσεις με τους Τούρκους στο μέλλον. Μπορεί και όχι όμως, και να υπερβάλλουμε.
Ο χρόνος θα δείξει, καθώς παίκτες προς εκτόξευση στην επετηρίδα υπάρχουν πολλοί. Και σε άλλα υπουργεία. Επειτα από αυτή την επίσκεψη πάντως έκαναν την εμφάνισή τους σενάρια ανασχηματισμού που εμφανίζουν τον κύριο Παπασταύρου να μετακομίζει στο υπουργείο Εξωτερικών, τα οποία ο πρωθυπουργός διέψευσε, πάρα πολύ χαλαρά, σε συνέντευξή του σε ιδιωτικό τηλεοπτικό σταθμό. Συγκρατήστε όμως και ακόμα μία εικόνα που πέρασε ελαφρώς κάτω από τα ραντάρ: Η πρέσβης των ΗΠΑ παρέστη στην τριμερή Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ στα Ιεροσόλυμα ως παρατηρητής.
Και πριν από τη μετάβασή της εκεί είχε προηγηθεί συνάντηση του Αμερικανού πρέσβη στην Αγκυρα, κυρίου Μπάρακ, με τον πρόεδρο του Ισραήλ, κύριο Νετανιάχου. Πάμε τώρα στο βασικό θέμα: στους ξέφρενους πανηγυρισμούς για τα αποτελέσματα της τριμερούς Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ και για την αμυντική θωράκιση της χώρας μας σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα της συνάντησης Τραμπ – Νετανιάχου στο Μαρ-α-Λάγκο στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκείνη η τριμερής πανηγυρίστηκε στην πατρίδα μας σαν να πρόκειται για μια τεράστια γεωπολιτική εξέλιξη υπέρ ημών, ενώ στην πραγματικότητα σφραγίζει το ότι η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν αποδεχτεί γεωπολιτικά τον ρόλο να αποτελούν το στρατηγικό βάθος του Ισραήλ.
Δεν θέλω να θυμίσω τα διθυραμβικά πρωτοσέλιδα που διαβάσαμε την επόμενη ακριβώς ημέρα εκείνης της τριμερούς. Για τις διακηρύξεις που διατυπώθηκαν εναντίον κάποιας αυτοκρατορίας που υποτίθεται ότι είναι η Τουρκία και εναντίον της οποίας συνασπίστηκαν, υποτίθεται, τα τρία κράτη και οι τρεις ηγέτες. Ολα αυτά διαλύθηκαν στον άνεμο από δύο και μόνο δηλώσεις του προέδρου Τραμπ, ο οποίος φαίνεται ότι εμμένει στο σχέδιό του για μια λύση του Μεσανατολικού μέσα από τη συνεννόηση Ισραήλ και Τουρκίας. Τι είπε ο Τραμπ μπροστά στον σιωπηλό Νετανιάχου;
Κάτι που έχουμε επισημάνει κατ’ επανάληψιν. Πρώτον, εξετάζεται πάρα πολύ σοβαρά να ανακηρυχθεί ως εγγυήτρια δύναμη στη Συρία η Τουρκία με την αποστολή στρατευμάτων εκεί. Δεύτερον, ότι εξετάζεται πολύ σοβαρά να δοθούν στην Τουρκία τα περίφημα μαχητικά F-35, με τη δέσμευση ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν για επιθετικές ενέργειες κατά του Ισραήλ. Οχι κατά της Ελλάδος, όπως ονειρεύονται κάποιοι, κατά του Ισραήλ. Και τις ημέρες που ακολούθησαν μετά τις δηλώσεις Τραμπ η Τουρκία έκανε κάτι απρόσμενο: Υπέγραψε τη σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας για την προστασία της βιοποικιλότητας σε περιοχές εκτός δικαιοδοσίας.
Προσαρμόστηκε δηλαδή σε ένα τμήμα του διεθνούς δικαίου με βάση τον τρόπο που η ίδια θεωρεί ότι τη συμφέρει. Παρατηρώντας τη σιωπή του ηγέτη του Ισραήλ μπροστά στον πρόεδρο Τραμπ, όταν ανακοίνωνε την πώληση των F-35 αλλά και την πιθανότητα να αναδείξει την Τουρκία ως εγγυήτρια δύναμη στη Συρία, το ερώτημα που εγείρεται από κάθε καλόπιστο πολίτη είναι απλό: Πέρα από τα φλας, τι χειροπιαστό κέρδισε η Ελλάδα από την τριμερή με το Ισραήλ και την Κύπρο; Εχει ουσία η διπλωματική αυτή πρωτοβουλία ή είναι αέρας κοπανιστός;
Εάν πράγματι μέσα στο 2026 επιδιωχθεί η αδιανόητη μεγάλη συνεννόηση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ στη Συρία, όπου φαίνεται ότι λόγο θα έχει και η Ρωσία με την ανοχή των Αμερικανών, μήπως θα πρέπει να προετοιμαζόμαστε για μία εφ’ όλης της ύλης διαπραγμάτευση για τα θέματα του Αιγαίου; Και μήπως ακόμα και το καλώδιο ποντιστεί, αλλά με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη τις τουρκικές θέσεις; Μήπως, τελικά, δικαιωθεί ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, ο οποίος με επιμονή εδώ και πάρα πολύ καιρό λέει σε όλους τους συνομιλητές του αδιακρίτως πως μια λύση για τη Μέση Ανατολή θα απορροφήσει τα θέματα της Μεσογείου και του Αιγαίου μάλλον επί ζημία ημών;
Η κυβέρνηση που πανηγύριζε για τις καλλιεργούμενες σχέσεις της με τη διοίκηση Τραμπ από το βήμα της Βουλής στον Προϋπολογισμό αντέδρασε αμήχανα σε αυτήν την εξέλιξη με τα F-35 με μία διαρροή ενόχλησης. Απάντησε στον πρόεδρο Τραμπ με διπλωματικές πηγές που υποστηρίζουν ότι για την πώληση των μαχητικών πρέπει να συναινέσουν και τα νομοθετικά σώματα της Γερουσίας. Μάλιστα! Οι Αμερικανοί πρέπει να την ευχαριστήσουν για την ενημέρωση.
Ο μόνος που ίσως είπε ίχνη αλήθειας για το τι να περιμένουμε ή να μην περιμένουμε από την τριμερή ήταν ο καθηγητής και σύμβουλος στον πρωθυπουργό Σωτήρης Σέρμπος, ο οποίος σε συνέντευξή του στον Σκάι υπενθύμισε ότι το Ισραήλ λέει σε όλους πως κάθε κράτος «πολεμάει τον δικό του πόλεμο», άρα να μην περιμένουμε εντυπωσιακά πράγματα από την τριμερή, και τόνισε πως η Ελλάδα πρέπει να προσέχει να μην εργαλειοποιείται από την εξωτερική πολιτική τρίτων χωρών. Υπονοούσε ότι υπό προϋποθέσεις η τριμερής θα μπορούσε να είναι ένα εργαλείο στα χέρια το Ισραήλ για την ικανοποίηση των δικών του προτεραιοτήτων. Μάλλον είχε άγνοια κινδύνου ως συνήθως ο σύμβουλος του πρωθυπουργού, αλλά πρέπει να του πιστωθεί ότι τα είπε.
Ετοιμοι για όλα
Εδώ που φτάσαμε, λοιπόν, πρέπει να είμαστε έτοιμοι για όλα… Λύση για το Μεσανατολικό με την Τουρκία εγγυήτρια δύναμη στη Συρία σημαίνει ότι θα διαπραγματευτούμε τα Ελληνοτουρκικά με την πλάτη στον τοίχο. 50-50. Γι’ αυτό και ο καθηγητής Ροζάκης απλοποίησε τα πράγματα ζητώντας να δεχτούμε γενναία την τουρκική απαίτηση για 6 μίλια χωρικά ύδατα στο Αιγαίο, καθώς συμφωνούν με αυτήν Αμερική και Ρωσία!
Επανέρχομαι στην αρχική εικόνα. Λέγεται ότι ο κύριος Παπασταύρου έκανε όνομα στην Αμερική από τον τρόπο που διαπραγματεύτηκε τις ενεργειακές συμφωνίες. Και πιθανόν αυτό να αποτελεί την αιτία να είναι πιθανόν ο εκλεκτός της υπερδύναμης (με τη βοήθεια της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου, με την οποία διατηρεί άριστες σχέσεις από τον καιρό που εκείνη υπηρετούσε στη μόνιμη αντιπροσωπία των Βρυξελλών κι εκείνος ήταν επικεφαλής της ελληνικής διαπραγματευτικής ομάδας της κυβέρνησης Σαμαρά με τους δανειστές) για να διαπραγματευτεί με τον ίδιο τρόπο ταχύτατα τις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Θα φανεί, βεβαίως, γιατί και ο κύριος Γεραπετρίτης έχει γράψει πολλά χιλιόμετρα, έχει κάνει άπειρες κατά μόνας συναντήσεις με τον ομόλογό του Φιντάν και έχει δώσει τις εξετάσεις του. Είναι πιστοποιημένος. Εάν αυτό σηματοδοτηθεί πάντως με την αυγή του νέου έτους με ανασχηματισμό, σημαίνει ότι μπαίνουμε σε τελική ευθεία για τη μεγάλη διευθέτηση. Σημαίνει επίσης ότι η τριμερής ήταν σκόνη στα μάτια μας σαν τη ζάχαρη άχνη με την οποία πασπαλίζουν οι ζαχαροπλάστες τις πρωτοχρονιάτικες βασιλόπιτες. Απομένει να δούμε σε ποιον θα πέσει το φλουρί!
