Ο νέος κόσμος που ανατέλλει φέρνει την Ελλάδα αντιμέτωπη με μεγάλες προκλήσεις. Γι’ αυτό η κυβέρνηση, και ιδιαίτερα το υπουργείο Εξωτερικών, θα πρέπει να σκεφτεί προσεκτικά σε ποιο μέρος της ζυγαριάς θα ρίξει το βάρος
- Του Μανώλη Κοττάκη
Ενώπιον επώδυνων διλημμάτων βρίσκεται αυτή την εποχή η ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών, καθώς ο νέος κόσμος που ανατέλλει τη φέρνει ως εκπρόσωπο της χώρας μας και ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας αντιμέτωπη με μεγάλες προκλήσεις: Από τη μία η ζυγαριά του εθνικού συμφέροντος και από την άλλη το ιδεολογικό προφίλ καθεστώτων και ηγετών που είναι αντιπαθείς στους Ελληνες αστούς. Ιδεολογίες και εθνικά συμφέροντα δεν πάνε μαζί στις διεθνείς σχέσεις, ούτως ή άλλως.
Η Ελλάς διατηρεί άριστες σχέσεις με αραβικά κράτη που κατηγορούνται για δολοφονίες και για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επειδή έτσι «πρέπει». Σε καιρούς ρευστότητας και αναθεωρητισμού το πρόβλημα αυτό γιγαντώνεται. Μια πρώτη γεύση λάβαμε με τη θέση που διατύπωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης για την απαγωγή-σύλληψη Μαδούρο. Την ενέταξε στο όνομα της σύσφιξης των σχέσεών του με τον πρόεδρο Τραμπ, με τίμημα την τροποποίηση των θέσεων της πατρίδας μας για την ισχύ του Διεθνούς Δικαίου ως εργαλείου επίλυσης των διεθνών διαφορών. Τέθηκε σε δεύτερη μοίρα. Στην προκειμένη περίπτωση η Ελλάς προτίμησε το εθνικό κόστος για το πολιτικό και ιδεολογικό όφελος.
Μεταξύ της καταγγελίας του «συριζαίου» Μαδούρο και της υπεράσπισης του Διεθνούς Δικαίου επέλεξε το πρώτο. Υπάρχουν όμως και διλήμματα με αντίστροφη λογική: Κάλυψη σε ολοκληρωτικά καθεστώτα για χάρη του εθνικού συμφέροντος. Ο αρμόδιος υπουργός Γιώργος Γεραπετρίτης και η υφυπουργός του Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου βρέθηκαν αυτόν τον καιρό μπροστά σε τέσσερις συγκεκριμένες προκλήσεις:
-Τι κάνουμε όταν ομογενείς μας από τη Μαριούπολη στην Αζοφική ζητούν να ταξιδέψουν στην Ελλάδα για να δουν τα παιδιά τους, δεδομένου ότι το εδαφικό καθεστώς εκεί είναι πλέον γκρίζο και δεν έχουν αναγνωρισμένη Αρχή για να εκδώσουν διαβατήρια;
– Τι κάνουμε με τους Ουκρανούς συμμάχους που βομβαρδίζουν πλοία της ελληνικής ναυτιλίας που φορτώνουν πετρέλαιο από ρωσικά λιμάνια όπως το Νοβοροσίσκ;
-Τι θα κάνουμε αν η Ευρωπαϊκή Ενωση κηρύξει τους Φρουρούς της Επανάστασης τρομοκράτες και παγώσει λογαριασμούς τους σε ευρωπαϊκές τράπεζες, εκδώσει διεθνή εντάλματα σύλληψης κ.λπ. κ.λπ.; Η Ελλάς έχει να διέλθει το Σουέζ μέσω της ναυτιλίας της.
-Πώς στέκεται η Ελλάς στη διένεξη μεταξύ Σομαλίας και της αποσχισθείσας Σομαλιλάνδης; Το εθνικό συμφέρον υποδεικνύει τη συμπόρευση με τη δεύτερη, αλλά λόγω του γεγονότος ότι η περίπτωσή της είναι παρόμοια με την Κύπρο μας τυχόν υποστήριξή της είναι σαν να υποστήριζε η Ελληνική Δημοκρατία τα Κατεχόμενα.
Συγκεκριμένα:
– Οι ελληνικές κοινότητες της Αζοφικής ζουν αποκλεισμένες από τον κόσμο γιατί η έκδοση διαβατηρίου από την Ελληνική Δημοκρατία δεν είναι μια απλή διοικητική πράξη αλλά διατύπωση συγκεκριμένης θέσης υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς. Και παρά τη δημόσια ρητορεία του πρωθυπουργού, στο υπουργείο Εξωτερικών γνωρίζουν ότι ο πόλεμος έχει τελειώσει -«Ουαί τοις ηττημένοις!» λένε- και σιγά σιγά η Ελλάδα πρέπει να άρχισε να ρίχνει γέφυρες στους θυμωμένους Ρώσους.
Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις αυτό έγινε με δύο τρόπους. Για το θέμα των μετακινήσεων των Ελλήνων της διασποράς από περιοχές της τέως ΕΣΣΔ το υπουργείο Εξωτερικών μελετά τη λύση να εκδώσει λευκές βίζες που δεν θα αναγράφουν ούτε το όνομα της Ουκρανίας ούτε το όνομα της Ρωσίας. Το μοντέλο αυτό είχε εφαρμοστεί για το Κοσσυφοπέδιο και είχε δυσαρεστήσει τους Σέρβους. Ομοίως θα δυσαρεστήσει τώρα και τους Ουκρανούς, παρότι μοιάζει ουδέτερη σολομώντειος λύση.
Οταν σε επίσημο έγγραφο του ελληνικού ΥΠΕΞ η Μαριούπολη είναι γκρίζα ζώνη, αυτό είναι εναντίον της Ουκρανίας που την κατείχε και de facto υπέρ της Ρωσίας που την κατέχει. Αλλά έτσι είναι η ζωή. Το εθνικό συμφέρον προέχει. Η ήττα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής για τη στάση που κράτησε στο Ουκρανικό άνευ εθνικών ανταλλαγμάτων μπορεί να γραφτεί και πάνω στο λευκό χαρτί της βίζας ενός Ελληνος ομογενούς από τη Μαριούπολη. Η Ιστορία είναι πολύ σκληρή καμιά φορά σε τιμωρεί στις λεπτομέρειες.
– Δύο η τρία ελληνικά τάνκερ (των εφοπλιστών Μαρτίνου και Οικονόμου) στα οποία μεταγγιζόταν πετρέλαιο από το Καζακστάν στο ρωσικό λιμάνι του Νοβοροσίσκ με προορισμό την Ιταλία και την Ισπανία δέχθηκαν επίθεση από ουκρανικά drones. Οι Ουκρανοί «σύμμαχοί» μας έχουν πάθει φρενίτιδα εσχάτως, με συνέπεια να διευρύνουν αυθαιρέτως τα κριτήρια ένταξης πλοίων στον λεγόμενο αόρατο στόλο του Πούτιν και να τα στοχοποποιούν.
Αυτό ανάγκασε την ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών να κάνει διαβήματα και στην ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών της Ουκρανίας, αλλά και στην ύπατη εκπρόσωπο Κάγια Κάλας «για να σταματήσει η πλάκα». Η Ουκρανία είναι «φίλη μας», αλλά όχι κι έτσι. Ο Ουκρανός ΥΠΕΞ μίλησε για «προβοκάτσια των Ρώσων» στον Ελληνα ομόλογό του (σουρεάλ), αλλά όταν κλήθηκε να διαψεύσει δημοσίως πως δεν το έκαναν Ουκρανοί, επέλεξε να σιγήσει. Αποδεχόμενος την ενοχή του. Και πάλι η Ιστορία μάς τιμωρεί στις λεπτομέρειες.
Βομβαρδίζουν τα πλοία μας αυτοί τους οποίους εξοπλίσαμε. Αλλά μεταξύ του εθνικού συμφέροντος και της δυτικής ιδεοληψίας στο τέλος η κυβέρνηση προσαρμόζεται, κάλλιο αργά, με το εθνικό συμφέρον.
– Το επόμενο δύσκολο: Ολη η Δύση τάσσεται αυτή την εποχή εναντίον του ιρανικού καθεστώτος των μουλάδων. Η διοίκηση Τραμπ που παροτρύνει ανοικτά τον λαό της χώρας αυτής να ρίξει τον Χαμενεΐ δίνει τον τόνο. Η Ε.Ε. σχεδιάζει επίσης να κηρύξει τους Φρουρούς της Επανάστασης «τρομοκράτες». Υποτίθεται ότι η πτώση του μας ευνοεί για δύο λόγους: Α) Χάνει η Τουρκία μέρος της γεωπολιτικής της αξίας αν εγκατασταθεί φιλοδυτική κυβέρνηση στο Ιράν. Β) Η πτώση του καθεστώτος του Ιράν θα οδηγήσει σε κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, καθώς η Αγκυρα θα αναδειχθεί ηγέτιδα του Ισλάμ στην περιοχή και θα χαλαρώσει η πίεση για συμβιβασμούς – υποχωρήσεις στη Μεσόγειο.
Μέχρι όμως να φθάσουμε εκεί υποχρεούμεθα να θυμόμαστε ότι η εθνική εμπορική ναυτιλία χρησιμοποιεί το Σουέζ για τη διέλευση των τάνκερ της και ότι εκεί στα Στενά παραμονεύουν κάποιοι Χούθι για να τα βομβαρδίσουν. Και να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των Ελλήνων ναυτικών. Εχουμε δείγματα γραφής. Κάθε αλλαγή δρομολογίου για παράκαμψη του Σουέζ όμως αυξάνει μεν τα ναύλα για τους εφοπλιστές, αλλά επιβαρύνει την τιμή του πετρελαίου στον Ελληνα καταναλωτή.
Πώς λοιπόν να ανακηρύξει η Ελλάς τους μουλάδες Φρουρούς της Επανάστασης τρομοκράτες χωρίς να ρισκάρει μαζική επίθεση στα πλοία μας; Πέραν αυτών, η Ιστορία μάς δείχνει ότι η Δύση συνήθως ξέρει τι δεν θέλει όταν ανατρέπει καθεστώτα, αλλά δεν ξέρει ποιον θέλει και έχει δυσκολία να αντικαταστήσει έναν δικτάτορα με κάτι γεωπολιτικά καλύτερο. Επέτρεψε κατά την Αραβική Ανοιξη τη δολοφονία του Καντάφι, αλλά βύθισε μια χώρα στο χάος με συνέπεια τη διάσπαση. Ο Καντάφι εγγυάτο ότι η Ευρώπη δεν θα γεμίσει με Αφρικανούς μετανάστες όσο ηγείτο.
Τι συνέβη με το Μεταναστευτικό μετά τη δολοφονία του είναι γνωστό. Αυτό που θα έρθει μετά τους μουλάδες θα μας συμφέρει ή θα είναι πάλι το γνωστό χάος των Αμερικανών όπως αυτό καταγράφηκε στην Αραβική Ανοιξη, στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν και το Κουρδιστάν, τα οποία έχουν προδοθεί πλειστάκις; Και εδώ η Ιστορία, αν δεν προσέξουμε, θα μας τιμωρήσει στις λεπτομέρειες. Το κάπως παρήγορο είναι ότι ακόμη και αυτή η ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών, η οποία βρίσκεται σταθερά στο πεδίο της κριτικής μας (συμπολίτευση στη χώρα κάνουμε, όχι αντιπολίτευση), άρχισε να προσγειώνεται σταδιακά στην επώδυνη πραγματικότητα. Μέχρι πότε θα δούμε. Αλλά έτσι έχουν τα πράγματα τώρα.
