Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι επιθετική νόσος με πολύ μεγάλη θνητότητα, η οποία όμως σήμερα δεν είναι όσο υψηλή ήταν στο παρελθόν. Ο Πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Παγκρέατος, Διευθυντής Α΄ Χειρουργικής Κλινικής Νοσοκομείου Μητέρα-Υγεία, κ. Γρηγόρης Τσιώτος και η ομάδα του ανήκουν αναμφίβολα στη γενιά των χειρουργών που αλλάζουν τα δεδομένα στην αντιμετώπιση της πάθησης, προβαίνοντας σε μια σειρά πρωτοποριακών επεμβάσεων.
Ο κος Γρηγόρης Τσιώτος, από αρχή της ειδικότητάς του στην MayoClinic (1990-1995), ανέπτυξε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για την χειρουργική του ήπατος, του παγκρέατος και του πεπτικού γενικότερα. Το 1995 ήταν 1 από τους 4 μόνο χειρουργούς σε όλη την Αμερική που έγιναν δεκτοί για να ασκήσουν αυτήν την υποειδικότητα. Στην Ελλάδα ως σήμερα κανένας άλλος χειρουργός δεν έχει τέτοια πιστοποίηση, όχι μόνο από ίδρυμα επιπέδου MayoClinic, αλλά και από οποιοδήποτε άλλο από τις ΗΠΑ.
Ο κ. Τσιώτος έχει κατορθώσει να μετατρέψει συμβατικά ανεγχείρητους όγκους στο πάγκρεας σε εγχειρήσιμους, εφαρμόζοντας απαιτητικές τεχνικές που απαιτούν εξειδίκευση και μεγάλη χειρουργική εμπειρία. Όπως μας εξηγεί ο ίδιος, το μεγάλο «στοίχημα» της ιατρικής κοινότητας είναι προοδευτικά να μειώνεται το ποσοστό των ανεγχείρητων όγκων, κερδίζοντας τη μάχη της ζωής και αυξάνοντας το ποσοστό επιβίωσης των ασθενών.
Κε Τσιώτο, πρόσφατα πραγματοποιήσατε μια πρωτοποριακή επέμβαση με υψηλό ρίσκο, χειρουργώντας έναν συμβατικά ανεγχείρητο όγκο, ο οποίος ενθυλάκωνε ζωτικές αρτηρίες πίσω από το πάγκρεας. Πείτε μας λίγα λόγια για τον βαθμό επικινδυνότητας μιας τέτοιας επέμβασης, αλλά και για το τι ακριβώς επιτύχατε εσείς και η ομάδα σας;
Η εγχείρηση αυτή (Appleby) γίνεται παγκοσμίως πάρα πολύ σπάνια, τόσο γιατί είναι σπάνιες οι ενδείξεις της, όσο και γιατί είναι πάρα πολύ δύσκολη τεχνικά, ξεπερνώντας κατά πολύ τις δυσκολίες της γνωστής σε πολλούς συμβατικής εγχείρησης Whipple. Ενδεικτικά αξίζει να αναφέρουμε ότι η συχνότητα αυτής της εγχείρησης στα μεγαλύτερα κέντρα παγκρέατος παγκοσμίως είναι μία κάθε δύο χρόνια. Ο κίνδυνος βρίσκεται στην πιθανότητα να επηρεαστεί άσχημα η λειτουργία του ήπατος. Όταν ο όγκος στο σώμα του παγκρέατος επεκτείνεται προς τα πίσω, κλείνει μέσα του δύο κρισιμότατες αρτηρίες: τον κοιλιακό άξονα και την ηπατική αρτηρία. Για να αφαιρεθεί ένας τέτοιος όγκος πρέπει να αφαιρεθούν και οι δύο αυτές αρτηρίες και να έχουμε εξασφαλίσει άλλο, παράπλευρο τρόπο τροφοδότησης του ήπατος. Κατά τη διάρκεια της εγχείρησης, δουλεύουμε σε απόλυτη συνάφεια με την αορτή (την μεγαλύτερη αρτηρία του σώματος) και με τους πιο μεγάλους και κρίσιμους κλάδους της, οπότε ο κίνδυνος αιμορραγίας θα μπορούσε να είναι μεγάλος. Για όλους αυτούς τους λόγους, τέτοιοι όγκοι ονομάζονται γενικά ανεγχείρητοι και η εγχείρηση αυτή μπορεί να γίνει μόνο από χειρουργικές ομάδες που έχουν αποδεδειγμένη και μακρά εμπειρία ειδικά στις εγχειρήσεις παγκρέατος και μάλιστα με αφαιρέσεις διηθημένων μεγάλων φλεβών, όγκων δηλαδή που θεωρούνται συμβατικά ανεγχείρητοι.
Ποια είναι η κατάσταση της υγείας του ασθενούς σήμερα; Αν δεν είχε υποβληθεί σε αυτή την πρωτοποριακή επέμβαση ποιο θα ήταν το προσδόκιμο ζωής του;
Ο ασθενής μας δεν χρειάστηκε παραμονή στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, πήρε εξιτήριο από το νοσοκομείο την 6η μέρα και τώρα, ένα μήνα μετά την εγχείρηση, έχει επανέλθει στις δραστηριότητές του. Εάν ο όγκος είχε θεωρηθεί ανεγχείρητος και παρέμενε στον ασθενή, τότε το στατιστικό προσδόκιμο επιβίωσης θα ήταν 4-6 μήνες.
Δείτε τι λένε οι ασθενείς του κου Τσιώτου μετά την επέμβαση τους.
Να πούμε στους αναγνώστες μας ότι δεν είναι το πρώτο «στοίχημα» που κερδίζετε αναφορικά με επεμβάσεις συμβατικά θεωρούμενων ως ανεγχείρητων όγκων. Το 2019 το διεθνώς αναγνωρισμένο περιοδικό «Journal of Pancreatic Cancer» δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας σειράς επεμβάσεων που έχουν πραγματοποιηθεί από εσάς και την ομάδα σας πάνω σε ανάλογα, εξίσου απαιτητικά περιστατικά. Να υποθέσουμε ότι και η νέα αυτή επέμβαση, θα αποτελέσει αντικείμενο μελλοντικής δημοσίευσης;
Πράγματι, τον Οκτώβριο 2019, δημοσιεύσαμε την πρώτη από την χώρα μας σειρά 24 περιστατικών μετατροπής του ανεγχείρητου καρκίνου παγκρέατος σε εγχειρήσιμο, επειδή μπορέσαμε να αφαιρέσουμε το τμήμα της πυλαίας φλέβας που ήταν εμπλεγμένο (διηθημένο) στον όγκο και για τον λόγο αυτό είχε θεωρηθεί συμβατικά ανεγχείρητος. Την περίοδο αυτή κάνουμε την στατιστική ανάλυση των επόμενων 30 περιστατικών μετατροπής του ανεγχείρητου καρκίνου παγκρέατος σε εγχειρήσιμο με αφαίρεση της διηθημένης πυλαίας φλέβας, πράγμα που θα αποτελέσει την αμέσως επόμενη επιστημονική δημοσίευσή μας. Τώρα πλέον, έχουμε προχωρήσει και σε αφαιρέσεις εμπλεκόμενων μεγάλων αρτηριών, όπως στην περίπτωση που αναφέραμε, επεκτείνοντας έτσι τα όρια των ριζικών εγχειρήσεων στον καρκίνο του παγκρέατος και αντιστοίχως μειώνοντας το ποσοστό αυτών που θεωρούνται ανεγχείρητοι. Τα περιστατικά με τις αφαιρέσεις αρτηριών αναλύονται συστηματικά και θα δημοσιευθούν.
Τι να περιμένουμε από εσάς στο μέλλον; Πόσα «προπύργια» πρέπει να κατακτήσει ακόμη η επιστήμη, ώστε αυτή η επιθετική νόσος, να καταστεί ιάσιμη;
Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι επιθετική νόσος με πολύ μεγάλη θνητότητα. Όμως η θνητότητα σήμερα δεν είναι όσο υψηλή ήταν στο παρελθόν. Η ίαση παραμένει σπάνια. Η πρόοδος υπάρχει, αλλά δεν είναι αλματώδης και είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων συγχρόνως: πρωιμότερη διάγνωση, αποτελεσματικότερες χημειοθεραπείες, στοχευμένη ακτινοθεραπεία και ριζικότερες εγχειρήσεις. Σε ό,τι αφορά την χειρουργική του παγκρέατος, η μεγάλη πρόοδος έχει έρθει ακριβώς από την αφαίρεση όγκων που μέχρι τώρα θεωρούνταν ανεγχείρητοι. Αυτό απαιτεί πολύ μεγάλη, εξειδικευμένη και αποδεδειγμένη αντικειμενικά εμπειρία. Η σύγχρονη, προχωρημένη παγκρεατική χειρουργική έχει επεκτείνει και θα επεκτείνει ακόμα περισσότερο τα όρια του εγχειρήσιμου (pushthefrontier). Δυνατότητα και προοπτική ίασης εμφανίζεται μόνον όταν ένας όγκος αφαιρεθεί. Αυτή είναι η προσπάθειά μας από το 2012, όταν αφαιρέσαμε για πρώτη φορά διηθημένη πυλαία φλέβα. Από τότε μέχρι σήμερα, έχουμε αφαιρέσει όγκους σε δεκάδες ασθενείς που εθεωρούντο ανεγχείρητοι και κάποιοι από αυτούς έχουν ήδη ξεπεράσει την πενταετία. Αυτοί όλοι δεν θα ζούσαν σήμερα, εάν είχαμε παραμείνει στην συμβατική θεώρηση περί ανεγχείρητου. Πρέπει όμως, να τονιστεί πολύ έντονα ότι δεν μπορούν να γίνουν εγχειρήσιμοι όλοι οι ανεγχείρητοι όγκοι. Το έργο μας είναι προοδευτικά να μειώνεται το ποσοστό του ανεγχείρητου, γιατί αυτό μεταφράζεται σε ανθρώπινες ζωές και χρόνο ζωής.
Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με τον κ. Τσιώτο Γρηγόριο, Επίκ. Καθηγητής Χειρουργικής, MayoClinic, Διευθυντής Α΄ Χειρουργικής Κλινικής Νοσοκομείου Μητέρα-Υγεία, τηλ.επικοινωνίας: 210 6867688, 697 2094230 ή επισκεφτείτε την ιστοσελίδα www.digestive-surgery.gr.
