Οι Έλληνες γιατροί ψάχνουν την… Ιθάκη τους στο εξωτερικό
Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα οξύ εσωτερικό ζήτημα και δεν είναι άλλο από τη συνεχιζόμενη φυγή νέων γιατρών στο εξωτερικό.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών (ΙΣΑ), την περίοδο 2020-2025 περισσότεροι από 5.400 γιατροί αναζήτησαν επαγγελματικές ευκαιρίες εκτός χώρας.
Ο πρόεδρος του ΙΣΑ, Γιώργος Πατούλης, επισημαίνει στο ΑΠΕ ότι η «διαρροή» επιστημονικού δυναμικού αποτελεί μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας, εντείνοντας τις ήδη υπάρχουσες ελλείψεις και υπονομεύοντας τη μελλοντική του επάρκεια.
Όπως τονίζει, η μαζική μετανάστευση των νέων ιατρών δεν είναι απλώς ένα αριθμητικό φαινόμενο, αλλά ένα βαθιά ποιοτικό και στρατηγικό ζήτημα, καθώς η χώρα χάνει το πιο δυναμικό και επιστημονικά καταρτισμένο τμήμα του ιατρικού της προσωπικού.
Τα στοιχεία του ΙΣΑ αποτυπώνουν με σαφήνεια την έκταση του προβλήματος. Το 2020 έφυγαν 901 γιατροί, εκ των οποίων 347 ανειδίκευτοι και 554 ειδικευμένοι, με την Αγγλία να αποτελεί την πρώτη επιλογή (428) και την Κύπρο να ακολουθεί (162).
Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και το 2021, όταν μετανάστευσαν 866 γιατροί, 314 ανειδίκευτοι και 552 ειδικευμένοι, με την Αγγλία να παραμένει πρώτη χώρα προορισμού (379) και την Κύπρο δεύτερη (160).
Το 2022, συνολικά 808 γιατροί επέλεξαν το εξωτερικό, με 304 ανειδίκευτους και 504 ειδικευμένους, ενώ οι περισσότεροι κατευθύνθηκαν στην Αγγλία (288), στη Γαλλία (61), στη Γερμανία (54) και στην Ελβετία (50).
Το 2023 η εικόνα δεν διαφοροποιήθηκε, καθώς 808 γιατροί εγκατέλειψαν τη χώρα, 283 ανειδίκευτοι και 525 ειδικευμένοι, με την Αγγλία να παραμένει πρώτη επιλογή (288) και την Κύπρο δεύτερη (97).
Το 2024 καταγράφηκε αύξηση, με τον ΙΣΑ να εκδίδει 1.047 πιστοποιητικά για το εξωτερικό, 398 ανειδίκευτοι και 649 ειδικευμένοι, με την Αγγλία να συγκεντρώνει 274 γιατρούς και την Κύπρο 118.
Το 2025 σημειώθηκε μικρή πτώση, με 384 ανειδίκευτους και 584 ειδικευμένους να φεύγουν, ενώ και πάλι η Αγγλία αποτέλεσε την πρώτη επιλογή (319), με την Κύπρο να ακολουθεί (142).
Ο κ. Πατούλης εξηγεί ότι οι νέοι γιατροί δεν εγκαταλείπουν τη χώρα τυχαία, αλλά αναζητούν συνθήκες αξιοπρέπειας, υψηλού επιπέδου εκπαίδευση και οργανωμένα συστήματα με σαφή επαγγελματική προοπτική και αμοιβές που ανταποκρίνονται στην επιστημονική τους αξία. Προειδοποιεί ότι χωρίς τη δημιουργία ενός σύγχρονου και ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να συγκρατήσει τους νέους επιστήμονες, με συνέπειες που θα επηρεάσουν τη συνολική βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.
Ο πρόεδρος του ΙΣΑ υπογραμμίζει ότι η αντιστροφή του brain drain απαιτεί στοχευμένες πολιτικές. Μεταξύ των προτάσεών του περιλαμβάνονται αξιοπρεπείς αμοιβές προσαρμοσμένες στα διεθνή δεδομένα, ένα σύγχρονο και οργανωμένο εκπαιδευτικό σύστημα με πλήρη εφαρμογή των rotations και συνεχή αξιολόγηση, διεθνείς συνεργασίες με πανεπιστήμια και ιατρικούς φορείς της Ευρώπης και των ΗΠΑ, σταθερό επαγγελματικό περιβάλλον χωρίς διαρκείς οικονομικές επιβαρύνσεις και αβεβαιότητα, καθώς και πραγματικές προοπτικές εξέλιξης που θα συνδέονται με την επιστημονική πρόοδο. Όπως σημειώνει, το ΕΣΥ πρέπει να λειτουργήσει συνολικά στην υπηρεσία της εκπαίδευσης των νέων γιατρών, όχι αποσπασματικά αλλά με στρατηγικό σχεδιασμό.
Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών έχει θέσει επανειλημμένα το ζήτημα στην πολιτική ηγεσία, ζητώντας ουσιαστική ενίσχυση των αμοιβών των γιατρών του ΕΣΥ, δημιουργία νέων θέσεων ειδικευομένων, ενίσχυση της εκπαίδευσης και διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα επιτρέπει στους γιατρούς να εργάζονται με αξιοπρέπεια, χωρίς εξουθενωτικά βάρη. Παράλληλα, ζητά την κατάργηση στρεβλώσεων όπως το clawback, που υπονομεύουν τη βιωσιμότητα του ιατρικού επαγγέλματος, ενώ επισημαίνει ότι η λύση δεν μπορεί να είναι η αναζήτηση εισοδήματος εκτός συστήματος, αλλά η ενδυνάμωση ενός ισχυρού δημόσιου συστήματος υγείας.
Την ίδια στιγμή, ο κ. Πατούλης αναφέρει ότι η Ελλάδα διαθέτει ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα: το υψηλού επιπέδου ιατρικό δυναμικό της. Ο ΙΣΑ επενδύει στην ανάπτυξη του ιατρικού τουρισμού, με στόχο η χώρα να εξελιχθεί σε διεθνή προορισμό υγείας και να μετατρέψει το brain drain σε brain gain. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτούνται ποιότητα υπηρεσιών, οργάνωση, διασύνδεση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και ανθρώπινο δυναμικό που θα παραμένει και θα εξελίσσεται στη χώρα.
Ο κ. Πατούλης καταλήγει ότι η Ελλάδα μπορεί να γίνει χώρα υποδοχής επιστημόνων και όχι χώρα εξαγωγής, μετατρέποντας την απώλεια σε ευκαιρία, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει πολιτική βούληση, συνέπεια και μακροπρόθεσμος σχεδιασμός. Οι νέοι γιατροί, όπως σημειώνει, δεν ζητούν προνόμια, αλλά το αυτονόητο: να μπορούν να ζουν, να εργάζονται και να εξελίσσονται με αξιοπρέπεια στον τόπο τους. Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών δηλώνει ότι θα συνεχίσει να διεκδικεί ένα σύστημα υγείας που δεν θα χάνει τους ανθρώπους του, αλλά θα τους κρατά και θα τους φέρνει πίσω.
