Το έργο της Ελένης Στελλάτου αγγίζει το κοινωνικοπολιτικό μυθιστόρημα, την επιστημονική φαντασία, τη δυστοπία, τη μελλοντολογία και την εσχατολογία
Ο εφιάλτης μιας επιδημίας παρουσιάζεται στο μυθιστόρημα της Ελένης Στελλάτου «Ο καιρός των κρυστάλλων», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις. Το έργο αγγίζει καθορισμένα αφηγηματικά είδη, από το κοινωνικοπολιτικό μυθιστόρημα, την επιστημονική φαντασία, τη δυστοπία, τη μελλοντολογία και την εσχατολογία, μέχρι και το μυθιστόρημα ηθικών διλημμάτων, χωρίς να εγκλωβίζεται στα στεγανά τους.
Η πλοκή διαδραματίζεται σε έναν ψυχρό πλην παραθαλάσσιο τόπο της Ευρώπης, κάπου στις αρχές του 20ού αιώνος, με ονόματα ηρώων που προδίδουν μια λατινογενή μείξη, ενώ το κλίμα και ο ιστορικός χρόνος συνάγονται από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες και από τις περιορισμένες τεχνολογικές δυνατότητες του καθημερινού περιβάλλοντος.
Η συγγραφεύς εκτυλίσσει την περιπέτεια και μαζί της το δράμα μιας παραδόξου επιδημίας, η οποία πρώτα μετατρέπει τους ανθρώπους σε κρυστάλλους και κατόπιν θρυμματίζει το σαν παγωμένο υαλώδες σώμα τους μέχρι να το αφανίσει. Η Ελένη Στελλάτου συσχετίζει την επιδημία με την κρίση των κοινωνικών, των ηθικών, θρησκευτικών και πολιτισμικών αξιών, επικεντρώνοντας σε δυαδικές αντιθέσεις, όπως ο κόσμος των προκαταλήψεων και της μαγείας έναντι του κόσμου της επιστήμης και της λογικής διακριβώσεως, το βάρος της ευθύνης έναντι της δημαγωγίας, τη σημασία του ιερού και του μεταφυσικού έναντι του εγκόσμιου και του πραγματικού και την προτεραιότητα του έρωτος σε αντιπαραβολή με την απειλή του θανάτου.
Η συγγράψασα υποβάλλει όντως όλα τα προηγούμενα ως ερωτήματα, αλλά δεν απαντά με κορυφώσεις της αρνητικής αλληλεπιδράσεως ανάμεσα στους αντιπάλους πόλους ούτε με μεγέθυνση της εντάσεως των διμερών συγκρούσεων. Η επιδημία ομοιάζει να παραπέμπει στην πρόσφατο παγκόσμια υγειονομική κρίση ή και στους πολύ πρόσφατους φόβους για έναν καινούργιο ιό, όμως η μυθιστορηματική αφήγησις αποφεύγει να εστιασθεί σε συγκεκριμένο τόπο και εποχή, υιοθετούσα μια αόριστο, χρονική πατίνα, ομιλούσα μόνο για ένα εγγύς παρελθόν.
Ομοιάζει να θέλει να αναδείξει, πέρα από την παγκοσμιότητα, τη γενική, συμβολική διάσταση των ανθρωπίνων μακράν από την απτή κοινωνική, κοινωνιολογική, οικονομική και υγειονομική προβολή τους. Βεβαίως το μυθιστόρημα συνομιλεί με την επιστημονική φαντασία και τη δυστοπία εξαιτίας των σκηνών συλλογικής απωλείας και συλλογικού πένθους σε μια παραπαίουσα κοινωνία, μα δεν φθάνει σε τεχνολογικό ορυμαγδό ή σε μια μαζική εξολόθρευση.
Ο κεντρικός πρωταγωνιστής της, ο φαρμακοποιός Εμανουέλ Περόν, είναι ο άνθρωπος που θα ανακαλύψει τη θεραπεία για την επιδημία, αλλά όχι και ο ήρως που θα δικαιώσει το καλό, το κακό και τα ενδιάμεσά τους.
Ορθολογιστής, έγκυρος και σεβαστός, πλην όμως στιγματισθείς ως αλμπίνος, είναι από τη μια σωτήρ και από την άλλη παγιδευθείς σε συνθήκες διαγενεαλογικού τραύματος, αδυνατεί να στηριχθεί στον δικό του σωτήρα, τον έρωτα για τη Μαρία Λουίζα, διαβιοί σε ένα ναρκοπέδιο διλημμάτων. Είναι η επιτομή ή καλύτερα η συγγραφική μέθοδος της Στελλάτου για να συλλάβει και να αποτυπώσει την ανθρώπινο συνθήκη μέσα στις άπειρες περιπλοκές της, χωρίς έμμονες, κοινωνικές και καλλιτεχνικές ιδέες με έναν ποιητικό τρόπο προσεγγίσεως διαυγή και διάφανο εντός της λαμπράς αφανείας του.
